Báo động: 85% táo châu Âu chứa hóa chất độc hại
85% số mẫu táo canh tác theo phương thức thông thường được kiểm nghiệm có chứa đồng thời nhiều hoạt chất thuốc trừ sâu.
Trung bình, mỗi quả táo chứa ba loại thuốc trừ sâu khác nhau; một số mẫu ghi nhận dấu vết của tới bảy hoạt chất. Ảnh: The Guardian
Một nghiên cứu quy mô châu lục do Mạng lưới Hành động Thuốc trừ sâu châu Âu (PAN Europe) điều phối tại 13 quốc gia vừa công bố những số liệu đáng chú ý về mức độ tồn dư thuốc trừ sâu trong táo - loại trái cây được tiêu thụ phổ biến hàng đầu tại châu Âu. Theo đó, 85% số mẫu táo canh tác theo phương thức thông thường được kiểm nghiệm có chứa đồng thời nhiều hoạt chất thuốc trừ sâu. Tại Tây Ban Nha, tỷ lệ này là 80%.
Kết quả tại Tây Ban Nha được rút ra từ 59 mẫu táo sản xuất trong nước, thu thập tại các siêu thị và chợ vào tháng 9/2025. Trung bình, mỗi quả táo chứa ba loại thuốc trừ sâu khác nhau; một số mẫu ghi nhận dấu vết của tới bảy hoạt chất.
Tình trạng này không phải là cá biệt. Trong 8/13 quốc gia khảo sát, bao gồm Đức, Ba Lan, Hà Lan và Croatia, 100% mẫu táo được phân tích đều chứa nhiều dư lượng thuốc trừ sâu cùng lúc. Ở chiều ngược lại, Đan Mạch có tỷ lệ thấp nhất, với 20% mẫu bị phát hiện đa dư lượng, tiếp đến là Bỉ với 50%. Tây Ban Nha, Pháp và Italy cùng ở mức 80%, thuộc nhóm trung bình cao trong khảo sát.
Trong 8/13 quốc gia châu Âu được khảo sát, 100% mẫu táo được phân tích đều chứa nhiều dư lượng thuốc trừ sâu cùng lúc
Theo báo cáo, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở sự hiện diện của từng hoạt chất riêng lẻ, mà ở hiện tượng “hiệu ứng hỗn hợp” - tức tác động cộng hưởng của nhiều hóa chất khi cùng tồn tại trong một sản phẩm thực phẩm.
Trong số các chất được phát hiện, nghiên cứu đặc biệt lưu ý hai nhóm có nguy cơ cao đối với sức khỏe. Các thuốc trừ sâu có độc tính thần kinh xuất hiện trong 36% mẫu thử, trong khi nhóm PFAS (các hợp chất per- và polyfluoroalkyl) được tìm thấy trong 64% số mẫu.
Một số hoạt chất cụ thể được nêu tên trong báo cáo:
Fludioxonil, được EU phân loại là chất gây rối loạn nội tiết từ năm 2024, xuất hiện trong gần 40% mẫu táo.
Captan, một loại thuốc diệt nấm được coi là có khả năng gây ung thư, có mặt trong 61% mẫu.
Acetamiprid, thuốc trừ sâu được Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) xếp vào nhóm độc thần kinh từ năm 2013, được phát hiện trong khoảng 20% mẫu và được cho là có thể vượt qua hàng rào nhau thai.
Theo báo cáo, 71% số táo bị nhiễm chứa các hoạt chất mà chính EU phân loại là “rất độc hại” và về nguyên tắc lẽ ra phải bị rút khỏi thị trường. Đáng chú ý, trong một số trường hợp, mức độ hiện diện của các chất này trong thực phẩm châu Âu không giảm mà còn tăng trong những năm gần đây. Các tác giả cũng cho biết cây táo có thể được xử lý thuốc trừ sâu tới 30 lần mỗi năm.
Những hoạt chất cụ thể được nêu tên trong báo cáo của Mạng lưới Hành động Thuốc trừ sâu châu Âu (PAN Europe)
Một trong những điểm nhấn của báo cáo là chỉ ra khoảng trống kéo dài hơn hai thập kỷ trong khung pháp lý châu Âu. Dù luật EU đã yêu cầu đánh giá tác động kết hợp của thuốc trừ sâu từ hơn 20 năm trước, đến nay EFSA vẫn chưa xây dựng được phương pháp chính thức để thực hiện đánh giá này.
Phần lớn các nghiên cứu hiện hành chỉ xem xét từng hoạt chất riêng lẻ, trong khi tác động cộng hưởng của nhiều hóa chất có thể “lớn hơn rất nhiều” so với ảnh hưởng của từng chất đơn lẻ. Theo các tác giả, đây là “điểm mù” quan trọng trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện nay.
Những phát hiện từ nghiên cứu làm dấy lên quan ngại đối với các nhóm dân số dễ bị tổn thương, đặc biệt là trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.
Nếu các mẫu táo được phân tích được đưa vào sản xuất thực phẩm chế biến dành cho trẻ dưới ba tuổi, 93% trong số đó sẽ không đạt tiêu chuẩn của EU, vốn quy định mức dư lượng tối đa 0,01 mg/kg. Trong một số trường hợp, mức dư lượng ghi nhận cao gấp tới 600 lần ngưỡng này.
Phụ nữ mang thai cũng được xác định là nhóm có nguy cơ, do một số hoạt chất phát hiện trong nghiên cứu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh của thai nhi.
Báo cáo một lần nữa đặt ra câu hỏi về tính đầy đủ của cơ chế giám sát và đánh giá rủi ro đối với thuốc trừ sâu tại châu Âu. Trong bối cảnh táo và nhiều loại trái cây khác tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong khẩu phần dinh dưỡng của người dân, vấn đề cân bằng giữa năng suất nông nghiệp, an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng sẽ tiếp tục là chủ đề tranh luận chính sách trong thời gian tới.
