Báo Giáo dục và Thời đại phát động cuộc thi viết 'Người mở đường số nơi bản làng'

Phát biểu tại lễ phát động, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, nhấn mạnh chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ giúp giải quyết những vấn đề cụ thể, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ và cơ hội phát triển thuận lợi hơn.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Phó trưởng ban thường trực Ban tổ chức cuộc thi, phát biểu tại lễ phát động.

Theo ông Lâm, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc nâng cao kỹ năng số, khả năng tiếp cận pháp luật và năng lực ứng dụng công nghệ cần gắn với điều kiện sống, nhu cầu sản xuất, học tập và đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng.

Vì vậy, cuộc thi không chỉ giới thiệu chủ trương, chính sách hay dự án, mà tập trung phản ánh những nhân vật có thật, việc làm cụ thể, sáng kiến được triển khai trong thực tế và kết quả có thể kiểm chứng.

Nhân vật trong các tác phẩm có thể là người hướng dẫn đồng bào sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, định danh điện tử; giáo viên ứng dụng công nghệ vào dạy học, hỗ trợ xóa mù chữ, bảo tồn tiếng nói và văn hóa dân tộc. Đó cũng có thể là những người đưa nền tảng số vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm địa phương, phát triển du lịch cộng đồng, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập.

Cuộc thi còn hướng tới những cá nhân, nhóm cá nhân đổi mới cách phổ biến, giáo dục pháp luật; hỗ trợ người dân tiếp cận trợ giúp pháp lý, phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng hoặc xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ thông tin tại cơ sở.

"Chúng tôi tin rằng, đằng sau những thay đổi trong đời sống cộng đồng có thể là những việc làm bền bỉ, thầm lặng của cán bộ cơ sở, giáo viên, người có uy tín, đoàn viên, hội viên, người dân, thành viên hợp tác xã, doanh nhân và nhiều cá nhân khác. Họ có thể không phải những người nổi tiếng, nhưng những việc làm cụ thể của họ có ý nghĩa đối với cộng đồng nơi mình sinh sống, công tác", ông Triệu Ngọc Lâm chia sẻ.

Nhà báo Dương Thanh Hương, Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, thông tin về thể lệ cuộc thi.

Tại lễ phát động, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT), cho rằng cuộc thi gắn với việc mở rộng cơ hội việc làm và sinh kế. Tại vùng sâu, vùng xa, kỹ năng số giúp thanh niên tiếp cận thông tin học nghề, tìm việc, quảng bá sản phẩm địa phương và kết nối thị trường.

Ông kỳ vọng cuộc thi lan tỏa những con người, sáng kiến đưa tri thức và công nghệ đến cộng đồng, góp phần mở rộng cơ hội học tập, tạo sinh kế, khắc phục hạn chế do khoảng cách địa lý.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Đạm đề nghị các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường trải nghiệm nghề, công khai thông tin đào tạo và kết nối doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chia sẻ nhu cầu kỹ năng, phối hợp đào tạo, thực tập, tuyển dụng; chính quyền địa phương, đoàn thể, tổ chức hỗ trợ việc làm và cơ quan truyền thông cùng tư vấn, kết nối cơ hội học tập, việc làm, khởi nghiệp cho thanh niên.

Với học sinh, sinh viên và thanh niên, ông khuyến khích chủ động tham gia cuộc thi, chia sẻ trải nghiệm và kỹ năng nghề nghiệp. Quá trình tìm hiểu nghề giúp người trẻ đánh giá bản thân, điều chỉnh mục tiêu và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Ông Đạm cũng đề nghị Ban Tổ chức và các cơ quan truyền thông tiếp tục lan tỏa những câu chuyện có giá trị sau cuộc thi, phục vụ công tác hướng nghiệp.

Các đại biểu tham dự lễ phát động cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026.

Chuyển đổi số nơi bản làng không nhất thiết phải bắt đầu từ những đề án lớn hay việc làm vĩ mô, ông Phạm Quỳnh, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, cho rằng chuyển đổi số nơi bản làng có thể bắt đầu từ những việc cụ thể, vừa sức, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, thay vì những đề án lớn hay việc làm vĩ mô.

Người mở đường có thể là cán bộ hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục trực tuyến; giáo viên ứng dụng công nghệ vào dạy học; hộ sản xuất đưa sản phẩm lên nền tảng số; nghệ nhân cùng thanh niên lưu giữ tiếng nói, làn điệu dân ca và nghề truyền thống. Đó cũng có thể là người giúp bà con nhận diện thông tin đáng tin cậy, phòng tránh lừa đảo và bảo vệ tài khoản trên môi trường số.

Theo ông Quỳnh, những cách làm này chỉ phát huy hiệu quả khi được duy trì thường xuyên, giúp người dân thực hành và từng bước tự sử dụng công nghệ. Chính quyền, nhà trường, các tổ chức và cộng đồng cần phối hợp tháo gỡ khó khăn về thiết bị, kết nối và nguồn lực.

Đây cũng là điều ông mong muốn cuộc thi làm nổi bật: những con người giải quyết vấn đề của cộng đồng bằng việc làm thiết thực. Tác phẩm cần phản ánh rõ nhu cầu, cách làm, đối tượng được hỗ trợ và kết quả đạt được; đồng thời kiểm chứng số liệu, lời kể, làm rõ cả khó khăn và khả năng duy trì, nhân rộng mô hình.

Với tư cách thành viên Ban Giám khảo, ông Quỳnh đề nghị tác giả trực tiếp tìm hiểu nhân vật, quan sát công việc và lắng nghe người thụ hưởng. Mỗi tác phẩm cần tôn trọng nhân vật, làm rõ vai trò chủ động của cộng đồng và chỉ sử dụng hình ảnh, thông tin khi có sự đồng ý của người liên quan.

Thông tin về thể lệ, nhà báo Dương Thanh Hương, Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, cho biết công dân Việt Nam ở trong nước và nước ngoài đều có thể dự thi. Đối tượng tham gia bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, giáo viên, học sinh, sinh viên, học viên, lực lượng vũ trang và người lao động.

Mỗi tác phẩm do một tác giả hoặc một nhóm tác giả thực hiện. Tác giả dưới 18 tuổi phải có xác nhận của cha, mẹ hoặc người giám hộ.

Thành viên Ban Tổ chức, Ban Giám khảo, Tổ Thư ký và người trực tiếp tham gia chấm, sơ tuyển tác phẩm không được dự thi.