Bảo hiểm hưu trí bổ sung: Thêm 'của để dành' cho tuổi già

Thêm kênh tích lũy ngoài lương hưu

Để tạo điều kiện cho người sử dụng lao động và người lao động có thêm lựa chọn tham gia đóng góp nhằm được hưởng mức lương hưu cao hơn, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, đã bổ sung một chương quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Theo Khoản 5 Điều 3 Luật BHXH năm 2024, bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính tự nguyện, hoạt động theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc. Quỹ được hình thành từ sự đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của cả người sử dụng lao động và người lao động.

Bảo hiểm hưu trí bổ sung có tính linh hoạt cao khi mức đóng và phương thức đóng do người lao động và người sử dụng lao động tự nguyện thỏa thuận. (Ảnh minh họa: PV)

Trước đó, chế độ bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được đề cập tại Khoản 7 Điều 3 Luật BHXH năm 2014 với mục tiêu tạo thêm nguồn thu nhập cho người lao động sau khi nghỉ hưu. Nghị định số 88/2016/NĐ-CP về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện cũng quy định các đối tượng tham gia gồm người lao động; người sử dụng lao động đóng góp cho người lao động; cá nhân từ đủ 15 tuổi trở lên không làm việc theo hợp đồng lao động.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh cùng nhu cầu bảo đảm tài chính tuổi già ngày càng lớn, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho bảo hiểm hưu trí bổ sung được đánh giá là cần thiết, giúp người lao động chủ động hơn trong kế hoạch tích lũy dài hạn.

Khác với BHXH bắt buộc, bảo hiểm hưu trí bổ sung có tính linh hoạt cao hơn khi mức đóng và phương thức đóng do người lao động và người sử dụng lao động tự nguyện thỏa thuận, phù hợp với khả năng tài chính của từng người.

Người lao động được hưởng những quyền lợi gì?

Theo quy định, các khoản đóng góp vào quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được quản lý theo tài khoản hưu trí cá nhân. Người lao động không chỉ được nhận phần mình đóng mà còn được hưởng phần doanh nghiệp hỗ trợ đóng góp cùng kết quả đầu tư từ quỹ.

Về quyền lợi của người tham gia, hiểm hưu trí bổ sung mang lại nhiều lợi ích như có thêm nguồn thu nhập ngoài lương hưu BHXH bắt buộc khi nghỉ hưu; được chủ động lựa chọn mức đóng phù hợp với điều kiện tài chính; khoản tích lũy được quản lý riêng theo tài khoản cá nhân, minh bạch và dễ theo dõi; đồng thời được hưởng các chính sách ưu đãi thuế theo quy định pháp luật.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung góp phần xây dựng chính sách phúc lợi hiệu quả, tăng tính gắn bó của người lao động và hỗ trợ giữ chân nhân lực chất lượng cao. Doanh nghiệp tham gia đóng góp vào quỹ cũng được hưởng các chính sách ưu đãi thuế theo quy định.

Về mức đóng - mức hưởng, theo Điều 125 Luật BHXH năm 2024, mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do người lao động và người sử dụng lao động tự nguyện thỏa thuận.

Mức chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung được xác định trên cơ sở số dư tài khoản tại thời điểm được hưởng, bao gồm toàn bộ tiền đóng góp và phần tích lũy từ hoạt động đầu tư quỹ. Người tham gia có quyền lựa chọn nhận tiền từ tài khoản hưu trí cá nhân theo hai hình thức gồm nhận định kỳ hằng tháng hoặc nhận toàn bộ một lần. Tuy nhiên, Nhà nước khuyến khích người lao động nhận lương hưu theo tháng thông qua các chính sách ưu đãi thuế nhằm giúp duy trì nguồn thu nhập ổn định, lâu dài sau nghỉ hưu.

Theo quy định, việc chi trả định kỳ hằng tháng chỉ áp dụng khi người tham gia đủ điều kiện nghỉ hưu và thời gian nhận tối thiểu là 10 năm.

Mức hưởng hằng tháng do người thụ hưởng quyết định nhưng không vượt quá tổng giá trị tài khoản hưu trí cá nhân tại thời điểm nghỉ hưu chia cho 120 tháng. Sau thời gian 10 năm nhận lương hưu định kỳ, người tham gia có thể lựa chọn nhận toàn bộ số tiền còn lại trong tài khoản dưới hình thức thanh toán một lần.

Đáng chú ý, trong trường hợp khoản chi trả hằng tháng thấp hơn mức lương cơ sở theo quy định hiện hành thì số tiền nhận hằng tháng sẽ được điều chỉnh tối đa bằng mức lương cơ sở cho đến khi tài khoản hưu trí cá nhân được tất toán.

Việc tham gia hoàn toàn tự nguyện

Nghị định số 85/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 25-3-2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 10-5-2026, quy định chi tiết về bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Điều 127 Luật BHXH năm 2024.

Theo bà Dương Thị Minh Châu - Trưởng phòng Tuyên truyền và hỗ trợ người tham gia BHXH thành phố Hà Nội, khi tham gia vào chính sách này, người lao động cần nắm rõ đây là chính sách hoàn toàn tự nguyện. Trong đó, tại Nghị định số 85/2026/NĐ-CP đã quy định rõ: Doanh nghiệp không được lấy việc tham gia bảo hiểm làm điều kiện tuyển dụng, ký kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động với người lao động. Người sử dụng lao động cũng không được dùng bảo hiểm hưu trí bổ sung để gây áp lực, phân biệt đối xử hay gắn với các tiêu chí thi đua, khen thưởng hoặc đánh giá nhân sự.

Cùng đó, Nghị định cũng quy định rõ điều kiện để người lao động được hưởng phần đóng góp của doanh nghiệp phải được nêu cụ thể tại văn bản thỏa thuận giữa người sử dụng lao động. Trường hợp người chủ sử dung lao động có yêu cầu về thời gian làm việc tối thiểu để được hưởng phần đóng góp của doanh nghiệp thì thời gian này không được vượt quá 5 năm.

Ngoài ra, người lao động sẽ được hưởng bảo hiểm hưu trí bổ sung trong các trường hợp đặc biệt như bị tử vong; mắc bệnh hiểm nghèo; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc lao động nước ngoài hết hạn giấy phép lao động mà không gia hạn hoặc không còn cư trú tại Việt Nam.

Việc có thêm một kênh tích lũy dài hạn không chỉ giúp người lao động chủ động hơn trong kế hoạch tài chính tuổi già mà còn góp phần giảm áp lực an sinh trong tương lai. Ảnh: PV

Chia sẻ về chính sách này, anh Nguyễn Văn Hưng (phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội) cho biết: “Tôi quan tâm nhất là quy định thời gian làm việc tối thiểu không quá 5 năm nếu doanh nghiệp có điều kiện kèm theo. Mốc thời gian 5 năm này khá hợp lý, người lao động không phải gắn bó quá lâu mới được hưởng phần đóng góp của doanh nghiệp”.

Làm việc trong doanh nghiệp về công nghệ, chị Trần Thanh Hà (phường Nam Từ Liêm) bày tỏ sự quan tâm đến chính sách mới, tuy nhiên chị Hà cho rằng cần có cơ chế quản lý, kiểm tra việc quản lý quỹ minh bạch, công khai và có cơ chế giám sát chặt chẽ để bảo đảm quyền lợi người tham gia.

Có thể thấy, cùng với chính sách BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, bảo hiểm hưu trí bổ sung đang từng bước hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội nhiều tầng tại Việt Nam. Việc có thêm một kênh tích lũy dài hạn không chỉ giúp người lao động chủ động hơn trong kế hoạch tài chính tuổi già mà còn góp phần giảm áp lực an sinh trong tương lai, hướng tới mục tiêu bảo đảm cuộc sống ổn định, bền vững cho người dân khi nghỉ hưu.