Bảo hiểm xã hội bắt buộc với lao động nền tảng số: Đề nghị tính đến thu nhập không ổn định

Tiếp tục chương trình làm việc Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, chiều 29/9, các đại biểu đã cho ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi).

Góp ý về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lâm Văn Đoan cho rằng, những người làm việc trên đền tảng số là nhóm đối tượng mới, lần đầu tiên được pháp luật điều chỉnh. Thực tế, nhóm lao động này đang dần trở nên phổ biến trên thị trường lao động. Trong khi đó, hệ thống pháp luật về lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội, và nhiều quy định quy chuẩn lao động, an sinh xã hội chưa được điều chỉnh kịp thời đối với nhóm lao động này, dẫn đến khoảng trống pháp lý.

Đại biểu Thạch Phước Bình. (Ảnh: Quochoi.vn)

Theo đại biểu, khi thị trường xuất hiện một hình thái lao động mới thì tất cả những quan hệ về thu, chi, đóng, hưởng, cơ chế tạo lập quỹ phải được nghiên cứu, đánh giá tác động, đồng thời hình thành các cơ chế pháp lý mới khác với các cơ chế pháp lý truyền thống. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần có đánh giá tác động kỹ lưỡng nhóm đối tượng này, thực hiện theo đúng Điều 34 của Hiến pháp.

Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho rằng, việc dự thảo bổ sung người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là hướng đi phù hợp, bởi đây là nhóm lao động có thể có thu nhập thường xuyên nhưng chưa được đảm bảo đầy đủ về an sinh xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu nhận định, hai khái niệm được quy định trong dự thảo có phạm vi rất rộng, có thể bao gồm người làm việc theo các phương thức và mức độ phụ thuộc khác nhau. Đại biểu đề nghị dự thảo luật xác định rõ tiêu chí nhận diện đối tượng, tránh việc chỉ căn cứ vào tên hợp đồng hoặc hình thức làm việc.

Đối với người làm việc trên nền tảng số, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị làm rõ trách nhiệm của nền tảng trong việc xác nhận thu nhập, cung cấp dữ liệu, đóng bảo hiểm và phối hợp thu, nộp trong trường hợp nền tảng trực tiếp kiểm soát việc phân công. Đồng thời, cần có cách xử lý phù hợp đối với người làm việc trên nhiều nền tảng, có thu nhập không đều, hoặc chỉ làm việc bán thời gian.

Đại biểu cho rằng cần đánh giá cụ thể mức đóng, căn cứ đóng, phần trách nhiệm của người lao động và nền tảng cũng như chế độ được hưởng trước khi quy định nghĩa vụ bắt buộc. Mặt khác, cần nghiên cứu cơ chế đóng linh hoạt và hỗ trợ phù hợp cho nhóm thu nhập thấp, tránh đóng trùng khi người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quan hệ lao động khác.

Trong khi đó, đại biểu Lý Thị Lan (Tuyên Quang) bày tỏ, khi chuyển từ khuyến khích tham gia sang nghĩa vụ tham gia bắt buộc, quy định của luật phải xác định được ai thuộc diện bắt buộc, từ thời điểm nào, căn cứ nhóm được xác định như thế nào. Đại biểu nêu quan điểm, cần xác định ngay trong luật các tiêu chí có tính nguyên tắc để nhận diện đối tượng, làm căn cứ phát sinh nghĩa vụ tham gia. Mức cụ thể, phương thức thu, nộp có thể giao cơ quan có thẩm quyền quy định, vừa đảm bảo linh hoạt, vừa đảm bảo người dân có thể biết trước được quyền và nghĩa vụ của mình.