Báo Indonesia: Việt Nam vượt lên trong thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp

Dây chuyền sản xuất các linh kiện điện tử tại Công ty TNHH Flexcom Việt Nam, tại Khu công nghiệp Yên Phong (Bắc Ninh). Ảnh: Danh Lam-TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, bài viết “Các nhà máy của Indonesia tụt hậu trong khi Việt Nam vượt lên” đăng trên báo Jakarta Globe ngày 6/11 đã nhận định ngành sản xuất của Indonesia đang gặp khó khăn trong cạnh tranh với Việt Nam – quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn, môi trường đầu tư ổn định hơn và nền tảng công nghiệp ngày càng phát triển, qua đó thu hút được nhiều nhà sản xuất toàn cầu.

Bài báo cho biết, trong quý III/2026, kinh tế Indonesia tăng trưởng 5,47% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng trưởng quý III cao nhất kể từ năm 2023. Trong khi đó, kinh tế Việt Nam tăng trưởng 9,95%, cao hơn đáng kể so với Indonesia, dù quy mô GDP danh nghĩa của Việt Nam nhỏ hơn gần ba lần. Bài viết cũng nhấn mạnh đà phát triển của ngành sản xuất Việt Nam. Theo số liệu của Cục Thống kê Việt Nam, trong 9 tháng đầu năm 2026, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,2%; riêng chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,3%.

Đáng chú ý, theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) được bài báo dẫn lại, GDP bình quân đầu người của Việt Nam dự kiến tăng 8,9%, đạt 5.259 USD trong năm 2026, vượt mức 5.153 USD của Indonesia. Nếu dự báo này trở thành hiện thực, Việt Nam sẽ vươn lên vị trí thứ năm trong ASEAN, sau Singapore, Brunei Darussalam, Malaysia và Thái Lan.

Dẫn ý kiến ông Bob Azam, Chủ tịch bộ phận việc làm và nhân lực của Hiệp hội Giới chủ Indonesia (Apindo), bài báo cho rằng sự thay đổi thứ hạng GDP bình quân đầu người giữa hai nước phản ánh khác biệt về tăng trưởng kinh tế và biến động tỷ giá. Đồng rupiah suy yếu khoảng 8%, trong khi đồng Việt Nam tăng giá 1,9%. Ông Bob Azam nhấn mạnh vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở chất lượng tăng trưởng và khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa. Theo ông, Indonesia cần xây dựng các chuỗi cung ứng liên kết, hiện đại hóa nông nghiệp, phát triển đồng thời các ngành công nghiệp công nghệ cao và sản xuất hướng xuất khẩu, thâm dụng lao động. Bên cạnh đó, nước này cần tháo gỡ các rào cản đầu tư thông qua việc rà soát thủ tục cấp phép, chi phí đất đai và chất lượng kỹ năng lao động so với các đối thủ trong khu vực.

Ở góc tiếp cận khác, ông Mohammad Faisal, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu CORE Indonesia, cho rằng lợi thế của Việt Nam không đơn thuần đến từ chi phí lao động tương đối thấp, mà còn ở tính nhất quán trong chính sách, sự rõ ràng của các quy định và các ưu đãi đầu tư dài hạn. Theo ông, nhà đầu tư không quá quan tâm một quốc gia theo mô hình xã hội chủ nghĩa, tập trung hay phân quyền, mà chú trọng tính ổn định và khả năng dự đoán của môi trường kinh doanh.

Bài viết nhắc lại quá trình chuyển đổi kinh tế của Việt Nam bắt đầu từ công cuộc Đổi Mới năm 1986, với việc từng bước mở cửa nền kinh tế đối với thương mại quốc tế và đầu tư nước ngoài. Theo số liệu của cơ quan thống kê Việt Nam được bài báo dẫn lại, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 27,62 tỷ USD năm 2025, tăng 9% so với năm trước và cao nhất trong 5 năm.

Việt Nam cũng tận dụng xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất của các tập đoàn quốc tế nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ, qua đó thu hút các nhà sản xuất lớn như Samsung và Foxconn. Cơ cấu công nghiệp của Việt Nam đang từng bước chuyển từ các ngành truyền thống thâm dụng lao động sang sản xuất điện tử và công nghệ có giá trị gia tăng cao hơn.

Hoạt động cảng biển kho vận hàng hóa phát triển sẽ đóng vai trò chủ lực tại KKT Đình Vũ – Cát Hải. Ảnh: Huy Hùng – TTXVN

Về thương mại, bài báo đánh giá sức mạnh công nghiệp của Việt Nam được thể hiện rõ qua kết quả xuất khẩu. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt hơn 475 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức khoảng 282,5 tỷ USD của Indonesia.

Đánh giá về khả năng cạnh tranh của Indonesia, ông Yusuf Rendy Manilet, nhà nghiên cứu tại CORE Indonesia, cho rằng nước này khó có thể đạt được vị thế như Việt Nam trong thời gian ngắn, nhưng vẫn có thể lựa chọn hướng đi riêng bằng cách định vị là trung tâm sản xuất và phân phối phục vụ thị trường ASEAN. Điều kiện quan trọng là giảm chi phí vận tải giữa các đảo và bảo đảm định hướng chính sách công nghiệp nhất quán hơn.

Trong khi đó, ông Nailul Huda, Giám đốc kinh tế số của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Luật (CELIOS), mô tả Indonesia là một “nền kinh tế chi phí cao”, với các loại thuế chính thức và không chính thức, rào cản nhập khẩu và chi phí tiếp cận nguyên vật liệu đắt đỏ. Ông cũng lưu ý hiệu quả đầu tư của Indonesia còn hạn chế. Tỷ lệ vốn đầu tư trên sản lượng gia tăng (ICOR) của nước này ở mức 6,4, cao hơn đáng kể so với khoảng 4,2 của Việt Nam. Theo ông Nailul Huda, ICOR càng cao cho thấy hiệu quả sử dụng vốn đầu tư càng thấp, có thể khiến các nhà đầu tư ưu tiên những thị trường có hiệu quả cao hơn như Việt Nam. Vì vậy, giảm chi phí kinh doanh, cải thiện logistics và nâng cao tính chắc chắn về pháp lý là những yêu cầu quan trọng để Indonesia thu hút các nhà sản xuất, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao.

Bài báo cũng đề cập những khó khăn trong quá trình triển khai dự án nhà máy xe điện của tập đoàn Trung Quốc BYD tại Subang, tỉnh Tây Java. Dự án có vốn đầu tư 887 triệu USD, được thiết kế với công suất lên tới 150.000 xe mỗi năm, nhưng đang gặp sức ép từ các nhóm địa phương yêu cầu doanh nghiệp tạo thêm việc làm cho người dân sở tại. Bộ trưởng Công nghiệp Indonesia Muhammad Sarmuji cho biết, chính phủ có thể phối hợp với các cơ quan liên quan đến làm việc tại địa điểm dự án nhằm hỗ trợ giải quyết bất đồng. Theo ông, tranh chấp một phần xuất phát từ cách hiểu khác nhau về cam kết tuyển dụng lao động địa phương: BYD có thể cho rằng đã hoàn thành nghĩa vụ, trong khi người dân địa phương nhận định cơ hội việc làm vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng.

Mặc dù chỉ ra những hạn chế về môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh, bài báo cho biết ngành sản xuất Indonesia đang có dấu hiệu cải thiện. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất của nước này tăng lên 54 điểm trong tháng 10/2026, so với 52,4 điểm trong tháng 9, đánh dấu mức mở rộng mạnh nhất kể từ tháng 3/2024.