Bão lớn ở Mỹ có thể làm khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu trầm trọng thêm

Ảnh vệ tinh của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho thấy bão nhiệt đới Isaias ngoài khơi bờ biển phía Đông Mexico ngày 7/10/2026. Ảnh: NOAA

Theo truyền thông Mỹ ngày 8/10, bão nhiệt đới Isaias, đang trên đà trở thành cơn bão đầu tiên của mùa bão Đại Tây Dương, xuất hiện vào thời điểm chỉ cần thêm một sự cố nhỏ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Các nhà máy lọc dầu của Mỹ, chủ yếu nằm dọc vịnh Mexico, đang hoạt động hết công suất để bù đắp những gián đoạn nguồn cung do chiến tranh gây ra. Lượng nhiên liệu dự trữ vốn đóng vai trò như bộ phận giảm xóc cho thị trường cũng đã được sử dụng đáng kể. Trong khi đó, kho dự trữ dầu khẩn cấp của Mỹ đang ở mức thấp nhất kể từ năm 1982.

Ông Robert Yawger, Giám đốc bộ phận giao dịch hợp đồng tương lai năng lượng tại công ty Mizuho Securities, nhận định: “Đây có thể là một sự kiện khủng khiếp. Đây là thời điểm tồi tệ nhất trong 25 năm để xảy ra một sự việc như vậy”.

Tác động thực tế của bão Isaias sẽ phụ thuộc vào đường đi và cường độ của bão.

Các dự báo hiện nay cho thấy bão có thể đổ bộ ngay phía Đông New Orleans, một trung tâm lọc dầu lớn. Tuy nhiên, nếu bão suy yếu đáng kể hoặc chuyển hướng xa hơn về phía Đông, cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng có thể được bảo toàn, qua đó giảm đáng kể rủi ro đối với nguồn cung và giá cả.

Nguy cơ hiện nay là thiệt hại do bão có thể tiếp tục siết chặt các chuỗi cung ứng, khiến giá vốn đang ở mức cao trong lịch sử tiếp tục tăng.

Cuộc chiến Mỹ - Iran, cùng với các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine nhằm vào Nga và các hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc đã đẩy giá dầu diesel lên mức cao kỷ lục. Giá xăng đã vượt 4,4 USD/gallon trong tuần trước và chưa bao giờ đắt như vậy vào thời điểm này trong năm.

Các nguồn dự phòng đang thu hẹp

Theo ông Andy Lipow, Chủ tịch công ty Lipow Oil Associates, khoảng 2,7 triệu thùng/ngày, tương đương 14% công suất lọc dầu của Mỹ, nằm trong hoặc gần khu vực được dự báo là đường đi của bão.

Ông Lipow dự báo ít nhất một số nhà máy lọc dầu tại các khu vực New Orleans/Baton Rouge và Mississippi/Alabama sẽ phải giảm lượng dầu thô được chế biến thành xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay.

Các tàu chở dầu đến các nhà máy lọc dầu và các tàu nhận nhiên liệu từ các nhà máy này cũng có thể bị trì hoãn. Điều này sẽ đặc biệt ảnh hưởng đến Florida, do bang này phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu vận chuyển từ khu vực vịnh Mexico.

Ông Lipow nhận định: “Không còn dư địa trong hệ thống để bù đắp công suất lọc dầu bị mất. Sản lượng sụt giảm sẽ phải được bù từ lượng tồn kho thương mại vốn đã ở mức thấp”.

Lượng tồn kho thương mại này đã giảm đáng kể. Theo số liệu liên bang, lượng xăng dự trữ gần đây đã giảm xuống mức thấp nhất theo mùa kể từ năm 2012.

Lượng sản phẩm chưng cất, chủ yếu gồm dầu diesel, đang ở mức thấp nhất vào đầu tháng 10 kể từ khi dữ liệu được theo dõi vào đầu những năm 1980.

Không chỉ vậy, Mỹ cũng đã xả mạnh Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) để giảm bớt cú sốc năng lượng. SPR hiện chỉ còn khoảng 283 triệu thùng dầu thô, mức thấp nhất kể từ năm 1982, thời điểm kho dự trữ khẩn cấp này đang được bổ sung dưới thời Tổng thống Ronald Reagan.

Kịch bản thảm hoạ

Các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông đã bị hư hại do cuộc chiến Iran hoặc gặp khó khăn trong vận chuyển dầu ra thị trường thế giới. Các nhà máy lọc dầu ở Nga đã bị phá hủy hoặc hư hại do các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Trong khi đó, Trung Quốc, nhằm tránh tình trạng thiếu nhiên liệu trong nước, đã hạn chế xuất khẩu.

Các nhà máy lọc dầu của Mỹ đang hoạt động ở khoảng 95% công suất và là một trong những nguồn cung nhiên liệu quan trọng còn lại cho thị trường toàn cầu.

Do đó, theo các chuyên gia, sẽ là thảm họa nếu thị trường mất thêm công suất lọc dầu của Mỹ. Điều đó về cơ bản sẽ buộc Mỹ phải cấm xuất khẩu dầu diesel.

Mức độ nghiêm trọng của tình hình phụ thuộc nhiều vào cường độ của bão, trong đó có mức độ ngập lụt và thiệt hại do gió. Theo các thông tin ngày 7/10 (giờ Mỹ), bão Isaias có thể đạt cấp 2, với sức gió 177km/giờ, vào đầu ngày 9/10 (giờ Mỹ).

Sau một cơn bão cấp 1, hoạt động lọc dầu có thể mất một tuần để trở lại bình thường. Trong khi đó, nếu xảy ra bão cấp 3, quá trình này có thể mất từ 2-3 tuần.

Sản lượng dầu đã bị gián đoạn

Một mối lo ngại khác, dù ít nghiêm trọng hơn, là hoạt động khai thác dầu tại vịnh Mexico bị ảnh hưởng kéo dài. Khu vực này chiếm khoảng 14% tổng sản lượng dầu của Mỹ.

Hiện tại, các tập đoàn dầu khí lớn, trong đó có Shell, Chevron và BP, đã sơ tán những nhân viên không thiết yếu khỏi các giàn khoan dầu tại vịnh Mexico.

Tính đến trưa 7/10, khoảng 512.000 thùng dầu/ngày tại vịnh Mexico đã phải ngừng khai thác.

Con số này tương đương khoảng 25% sản lượng của khu vực. Ngoài ra, khoảng 16% sản lượng khí đốt tự nhiên hiện tại tại vịnh Mexico cũng đã bị đình chỉ.