Bảo Ninh, nơi ký ức làng biển còn nguyên vị mặn

Bảo Ninh, “làng trong phố”

Ở đó, những con ngõ nhỏ mỗi sớm mỗi chiều vẫn thấm đẫm mặn mòi vị biển. Ở đó, dù làn sóng đô thị hóa đang từng ngày làm đổi thay diện mạo phố xá, khiến nhà cửa ngày càng khang trang, hiện đại, thì trong nhiều nếp nhà nhỏ vẫn còn nguyên những khoảnh sân cát mịn in dấu chân người. Ở đó, giữa tiếng động cơ ô tô vẫn vang lên âm thanh quen thuộc của tàu cá trở về sau những chuyến ra khơi, vào lộng và lao xao tiếng nói cười của đàn bà, trẻ nhỏ làng biển đón đợi những ngư phủ dạn dày sóng gió. Một bức tranh đẹp và bình yên của làng chài truyền thống.

Có người yêu Bảo Ninh từng lo rằng, khi không gian đô thị ngày càng rộng mở, một ngày nào đó, Bảo Ninh sẽ hòa tan vào dòng chảy đô thị hóa, dấu vết của làng biển xưa dần khuất bóng. Khi ấy, nhịp sống chậm rãi, mộc mạc của cộng đồng ngư dân gắn bó với biển qua bao thế hệ sẽ chỉ còn trong ký ức.

Bảo Ninh, “làng trong phố” bình yên trên bến dưới thuyền - Ảnh: N.M

Để nỗi lo ấy không thành hiện thực, việc tìm một con đường phát triển riêng, khởi nguồn từ chính những giá trị vốn có của Bảo Ninh là mong ước của nhiều người. Xây dựng Bảo Ninh trở thành làng du lịch cộng đồng được xem là hướng đi phù hợp, lựa chọn cần thiết để gìn giữ không gian làng biển truyền thống, nếp sinh hoạt gắn với nghề biển cùng những ký ức đẹp về đất và người nơi đây.

Giá trị bản địa, nền tảng vững bền

Bảo Ninh hội tụ nhiều điều kiện để hình thành một làng du lịch cộng đồng ven biển. Đó là bãi biển đẹp một cách “hiếm có”, như nhận xét của nhiều du khách. Nơi đây còn sở hữu không gian sông-biển-làng chài liền mạch, tạo nên cảnh quan vừa khoáng đạt, vừa gần gũi, thân thuộc. Quan trọng hơn, Bảo Ninh vẫn giữ được đời sống cộng đồng làng biển khá nguyên vẹn.

Đánh bắt và chế biến hải sản là sinh kế truyền thống, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của địa phương. Sinh kế của làng biển tạo nên kho tàng ẩm thực dân dã nhưng đặc sắc, mang lại sức hút khó cưỡng đối với du khách. Dường như ở Bảo Ninh, bất cứ món ăn nào cũng có thể trở thành đặc sản nhờ hương vị rất riêng và kinh nghiệm của những “đầu bếp” bình dị trong mỗi gia đình.

Ẩm thực Bảo Ninh níu chân du khách - Ảnh: N.M

Bảo Ninh còn là xứ sở của “múa bông, chèo cạn” mang đậm bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của cư dân biển; là lễ hội cầu ngư thiêng liêng, rộn ràng với những câu ca “Bao giờ cho đến tháng tư/Làng ta mở hội cầu ngư rộn ràng…". Nơi đây còn có di tích lịch sử nhà thờ Đồng Dương trầm mặc, chứa đựng trong lòng bao câu chuyện…

Và không chỉ trong ký ức người dân địa phương, với nhiều người Việt Nam, cuộc đời mẹ Suốt, người mẹ anh hùng của làng biển Bảo Ninh, đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, đức hy sinh thầm lặng và tinh thần quả cảm. Người mẹ giản dị mà kiên cường ấy đã viết nên một câu chuyện đẹp và rất đỗi tự hào để dù bao năm tháng qua đi, hình ảnh mẹ “một tay lái chiếc đò ngang” trên sông Nhật Lệ vẫn mãi đậm sâu.

Đến Bảo Ninh, du khách không chỉ tìm thấy một nơi nghỉ dưỡng mà còn chạm vào chiều sâu văn hóa của một làng biển còn nguyên vẹn ký ức và nếp sống. Thăm nhà mẹ Suốt, lắng nghe câu chuyện về cuộc đời người mẹ anh hùng, thưởng thức những hương vị mặn mòi của biển, để rồi khi rời đi là bao điều đẹp đẽ đọng lại về đất và người nơi đây.

Tình yêu làng biển

Sinh ra và lớn lên từ làng biển Bảo Ninh, ông Nguyễn Ngọc Thái (SN 1973) trải qua nhiều nghề, nhiều vùng đất để mưu sinh. Sau nhiều trải nghiệm, quê hương vẫn là nơi chốn bình yên để ông trở về. Yêu quê và đam mê nhiếp ảnh, Bảo Ninh qua ống kính của ông là những sắc thái êm đềm, bình dị. Nhiếp ảnh cũng là cách ông lưu giữ ký ức làng biển Bảo Ninh trước những đổi thay của thời gian.

Hơn ai hết, ông mong muốn Bảo Ninh được tiếp sức để trở thành làng du lịch cộng đồng. “Bảo Ninh đã có sẵn những giá trị rất riêng, từ cảnh quan, con người đến nếp sống làng biển. Nhiều du khách tìm đến không phải chỉ vì khách sạn sang trọng, mà vì những bữa ăn tươi ngon trên bãi cát, những đêm câu mực, nghe chuyện biển, chuyện làng. Chỉ cần sự xúc tác vừa đủ và cách làm phù hợp, Bảo Ninh hoàn toàn có thể làm du lịch cộng đồng”, ông Thái chia sẻ.

Ngõ nhỏ ở Bảo Ninh, không gian quen thuộc gắn với đời sống sinh hoạt và ký ức của nhiều thế hệ cư dân làng biển - Ảnh: N.M

Không chỉ người Bảo Ninh mới yêu vùng đất này, nữ họa sĩ, bác sĩ Ngô Thị Thanh Thủy (SN 1962), người từng sinh sống ở nhiều thành phố lớn, đã chọn về Bảo Ninh an cư trong ngôi nhà nhỏ nằm giữa làng chài gần 2 năm nay.

Bà kể, đứng bên kia sông nhìn sang Bảo Ninh là cảnh trên bến dưới thuyền và ngôi làng nhấp nhô mái ngói, chỉ vậy thôi đã thấy đẹp, nhất là vào buổi bình minh. Rồi làng chài Mỹ Cảnh với con đường dốc thoai thoải phảng phất dáng dấp đồi cát xưa cùng những ngõ nhỏ và các ngôi nhà khang trang. Thả bộ hoặc đạp xe quanh làng sẽ gặp cảnh đan lưới, sửa thuyền, buôn bán hải sản; trong ngõ nhỏ là bánh bèo, bánh lọc, bánh canh và nhiều món dân dã do bà con tự nấu. Buổi chiều, khi đứng ở Bảo Ninh nhìn qua sông là phố phường Đồng Hới, xa xa là dãy Trường Sơn và bầu trời phía nước bạn Lào, hoàng hôn vô cùng đẹp.

“Tôi nghĩ nếu khách ở lại đây sẽ hiểu thêm cuộc sống người đi biển, thưởng thức vài món đặc sản do các bà, các mẹ nấu và ngắm bình minh cửa biển, chiêm ngưỡng hoàng hôn bên sông Nhật Lệ sẽ rất đáng giá cho một chuyến du lịch”, bà Thủy chia sẻ.

Nhiệm kỳ 2025-2030, du lịch được xác định là một trong bốn trụ cột phát triển kinh tế của tỉnh Quảng Trị, trong đó Đồng Hới là địa bàn có nhiều tiềm năng, thế mạnh nổi trội. Theo bà Mai Thị Thiên Lý, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội phường Đồng Hới, phát triển du lịch, nhất là du lịch cộng đồng, phù hợp với chủ trương của địa phương trong nhiệm kỳ mới. Việc xây dựng làng du lịch cộng đồng Bảo Ninh không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có mà còn góp phần gìn giữ không gian làng biển, bản sắc văn hóa và sinh kế bền vững cho người dân.

Giữ gìn những giá trị vốn có để người dân làm du lịch từ chính đời sống của mình, Bảo Ninh hoàn toàn có thể tự tin đi trên con đường riêng là du lịch cộng đồng bền vững. Nếu không lựa chọn con đường ấy, Bảo Ninh có thể giàu lên, nhưng sẽ nghèo đi về ký ức và bản sắc.

Diệp Đồng