Bảo vệ công trình trọng yếu, không để người dân chịu thiệt

Toàn cảnh phiên thảo luận ở tổ 9 vào sáng 26/10. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Sáng 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP. Huế và tỉnh Ninh Bình thảo luận tại tổ 9 về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Đình Trung chủ trì, điều hành phiên thảo luận.

Tiêu chí bảo vệ phải rõ, tránh áp dụng tùy nghi

Góp ý dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại công trình, điều kiện áp dụng biện pháp bảo vệ đặc biệt, bảo đảm yêu cầu an ninh quốc gia nhưng không ảnh hưởng quá mức đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Theo đại biểu, việc xác định công trình quan trọng không thể chỉ căn cứ vào vị trí, quy mô hay công suất riêng lẻ mà cần tính đến vai trò trong mạng lưới hạ tầng, mức độ liên kết chuỗi cung ứng, nguy cơ gián đoạn dây chuyền, khả năng thay thế và thời gian khôi phục khi xảy ra sự cố.

Đại biểu đề nghị quy định các nhóm tiêu chí phải thống nhất, có thể kiểm chứng; trong đó, công trình loại 1 cần có tiêu chí định lượng phù hợp từng lĩnh vực. Chính phủ có thể quy định ngưỡng kỹ thuật cụ thể, nhưng luật phải xác định rõ nguyên tắc và căn cứ bắt buộc để bảo đảm minh bạch, thống nhất, có thể giám sát. Ranh giới giữa công trình thuộc phạm vi điều chỉnh của luật với công trình quốc phòng, khu quân sự và các đối tượng được điều chỉnh bởi luật chuyên ngành cũng cần được làm rõ, tránh chồng chéo về thẩm quyền và biện pháp bảo vệ.

Đối với các hành vi bị hạn chế tại khu vực bảo vệ, cần làm rõ phạm vi không gian, đối tượng áp dụng và các trường hợp ngoại lệ cần thiết, nhất là đối với lực lượng cứu nạn, cứu hộ, y tế, phòng cháy, chữa cháy và người thực hiện dịch vụ thiết yếu. 

Cùng góp ý dự luật, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân TP. Huế, đề nghị bổ sung quy định bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, khiếu nại, tố cáo của người dân tại Điều 36.

Theo đại biểu, các biện pháp bảo vệ công trình có thể tác động trực tiếp đến việc đi lại, cư trú, canh tác, kinh doanh và sử dụng đất của người dân sống quanh khu vực. Vì vậy, người dân cần được thông tin rõ khu vực nào được phép đi lại, khu vực nào phải xin phép để chủ động chấp hành, đồng thời có cơ sở pháp lý thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo khi quyền lợi bị ảnh hưởng.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về quyền được cung cấp thông tin, khiếu nại, tố cáo đối với các hành vi, quyết định liên quan đến bảo vệ công trình theo pháp luật về tiếp cận thông tin, khiếu nại, tố cáo, bảo vệ bí mật nhà nước và các quy định liên quan.

Đại biểu Nguyễn Tiến Hùng cũng cho rằng dự thảo cần quy định biện pháp bảo vệ tương ứng với từng loại công trình. Dù Điều 7 đã phân loại công trình thành ba loại theo tính chất và yêu cầu bảo vệ, Điều 28 lại quy định các biện pháp tương tự nhau. Cách tiếp cận này có thể gây lãng phí nguồn lực hoặc không đáp ứng yêu cầu an ninh.

Đại biểu Nguyễn Tiến Hùng góp ý dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Ngoài ra, các thuật ngữ như “công trình đặc biệt quan trọng”, “công trình rất quan trọng” cần có tiêu chí xác định cụ thể. Quy định cấm làm biến dạng địa hình tự nhiên cũng cần làm rõ mức độ thay đổi nào bị coi là vi phạm, tránh cách hiểu tùy nghi đối với những hoạt động như đào rãnh thoát nước, san gạt mặt bằng cải tạo đất, ruộng.

Phân loại rủi ro để kiểm tra nghiệm thu

Thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị phân loại công trình theo mức độ rủi ro để xác định yêu cầu kiểm tra nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng.

Theo đại biểu, cần phân biệt rõ thẩm định thiết kế là kiểm tra các giải pháp an toàn dự kiến, còn nghiệm thu là đánh giá công trình thực tế có đáp ứng yêu cầu hay không. An toàn phòng cháy, chữa cháy không thể chỉ được xem xét trên hồ sơ mà phải gắn với điều kiện thực tế của công trình.

Thực tiễn vụ cháy chung cư mini tại Khương Hạ, Hà Nội, năm 2023 cho thấy những khó khăn trong tiếp cận hiện trường và triển khai chữa cháy tại công trình nằm sâu trong ngõ nhỏ.

Đại biểu đề nghị duy trì việc cơ quan có thẩm quyền kiểm tra nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng đối với công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, tập trung đông người hoặc có yêu cầu đặc biệt về thoát nạn, chữa cháy. Với công trình có mức độ rủi ro thấp hơn, có thể giao chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu, chịu trách nhiệm và kết hợp hậu kiểm theo kế hoạch, dấu hiệu vi phạm hoặc mức độ rủi ro.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị phân loại công trình theo mức độ rủi ro trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Chính phủ cần quy định rõ tiêu chí phân loại, danh mục công trình, trình tự kiểm tra và hậu kiểm để bảo đảm áp dụng thống nhất trên toàn quốc.

Về quản lý chất lượng phương tiện, thiết bị phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, đại biểu Nguyễn Thị Sửu ủng hộ chủ trương giảm thủ tục cấp phép trước khi lưu thông, công nhận kết quả đánh giá sự phù hợp hợp lệ và tránh kiểm tra trùng lặp đối với hàng hóa nhập khẩu.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế hoặc tiêu chuẩn nước ngoài không đồng nghĩa đương nhiên với việc đáp ứng đầy đủ yêu cầu an toàn trong điều kiện sử dụng thực tế tại Việt Nam. Nếu thiết bị báo cháy, chữa cháy hoặc vật liệu ngăn cháy không bảo đảm chất lượng, hậu quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng công trình và lực lượng tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.