Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là nền tảng cho tăng trưởng bền vững của kinh tế số

Vừa qua, OPSS - Cơ quan Quản lý về tiêu chuẩn và an toàn sản phẩm (thuộc Bộ Kinh doanh và Thương mại Vương Quốc Anh) đã tổ chức Hội nghị quốc tế “Quản lý để thúc đẩy tăng trưởng - Điều tiết sản phẩm trong thời đại số (Regulation for Growth - Product Regulation in a Digital Age)”. Trong khuôn khổ sự kiện, ông Trịnh Anh Tuấn - Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) đã tham gia và chia sẻ tại phiên thảo luận chuyên đề “Sàn giao dịch trực tuyến và bài toán quản lý trong kỷ nguyên số”.

Phiên thảo luận “Sàn giao dịch trực tuyến và bài toán quản lý trong kỷ nguyên số” do bà Sarah Smith - Phó Tổng Giám đốc OPSS điều phối, với sự tham gia của các chuyên gia đến từ OPSS, EBay, Health Canada và Which

Chia sẻ thực tiễn triển khai tại Việt Nam, ông Trịnh Anh Tuấn - Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia nhấn mạnh cách tiếp cận quản lý dựa trên việc tăng cường trách nhiệm pháp lý của các nền tảng trung gian. Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, các nền tảng số trung gian có thể phải chia sẻ trách nhiệm pháp lý trong trường hợp biết hoặc phải biết về hành vi vi phạm của người bán trên nền tảng nhưng không áp dụng kịp thời các biện pháp ngăn chặn hoặc khắc phục. Quy định này được xem là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao vai trò chủ động của các sàn thương mại điện tử trong bảo vệ người tiêu dùng.

Bên cạnh khung pháp lý, Việt Nam cũng đang từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các mô hình kinh doanh mới trên nền tảng số như bán hàng qua livestream và video ngắn. Các hình thức này được xác định là một phần của hệ sinh thái thương mại điện tử. Qua đó làm rõ hơn nghĩa vụ của nền tảng trung gian trong việc giám sát người bán, cung cấp thông tin minh bạch và hỗ trợ xử lý khiếu nại của người tiêu dùng.

Các trao đổi tại phiên thảo luận xoay quanh những thách thức mới đối với công tác quản lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh các sàn giao dịch trực tuyến phát triển nhanh, đa dạng mô hình vận hành và mang tính xuyên biên giới

Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng chia sẻ về việc thúc đẩy thanh toán số và không dùng tiền mặt, góp phần tăng khả năng truy vết giao dịch, hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý, giám sát hoạt động của các sàn thương mại điện tử. Song song với đó, các mục tiêu tiêu dùng xanh và bền vững cũng được lồng ghép vào chính sách thương mại điện tử, yêu cầu các nền tảng và người bán nâng cao trách nhiệm đối với chất lượng, nguồn gốc và tính an toàn của sản phẩm.

Đặc biệt, Điều 39 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng, bao gồm cả tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số trung gian. Theo đó, ngoài việc tuân thủ các nghĩa vụ chung về cung cấp thông tin, bảo đảm chất lượng và giải quyết khiếu nại, các nền tảng trung gian phải công khai đầu mối liên hệ với cơ quan nhà nước; xây dựng và công bố quy chế hoạt động; minh bạch thông tin về người bán và sản phẩm; cho phép, hiển thị trung thực phản hồi của người tiêu dùng; tiếp nhận, xử lý khiếu nại; lưu trữ và cung cấp dữ liệu giao dịch phục vụ thanh tra, kiểm tra; xác thực danh tính người bán và thực hiện các nghĩa vụ báo cáo theo quy định.

Đối với nền tảng số lớn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết các quy định pháp luật còn yêu cầu tăng cường trách nhiệm trong quản lý quảng cáo, thuật toán và kiểm duyệt nội dung. Quy định này tạo cơ sở pháp lý toàn diện nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm chủ động của nền tảng trung gian trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường số.

Thông qua Hội nghị OPSS 2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khẳng định quan điểm coi bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là nền tảng cho tăng trưởng bền vững của kinh tế số, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của hợp tác quốc tế trong xây dựng các chuẩn mực chung đối với quản lý sàn thương mại điện tử và nền tảng trực tuyến trong kỷ nguyên số.

Ngọc Châm