Bảo vệ sự thật khoa học

Tốc độ lan truyền chóng mặt của tin giả và thông tin sai lệch trong thời đại bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra thách thức mới đối với nỗ lực ứng phó khủng hoảng khí hậu toàn cầu. Bảo vệ tính toàn vẹn của thông tin khí hậu trở thành yêu cầu cấp bách, được Liên hợp quốc coi là một ưu tiên hành động.

Người dân tắm biển tránh nóng tại Alexandria, Ai Cập hồi tháng 7/2024. (Nguồn: THX/TTXVN)

Người dân tắm biển tránh nóng tại Alexandria, Ai Cập hồi tháng 7/2024. (Nguồn: THX/TTXVN)

Nhu cầu cấp thiết phải hành động ngăn chặn tin giả và bảo vệ tính chính xác của thông tin về khí hậu đã được công bố trong một văn bản tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31).

Văn bản này khuyến nghị các doanh nghiệp công nghệ đánh giá tác động của hệ thống AI đối với thông tin khí hậu, công khai kết quả nghiên cứu và minh bạch về mức tiêu thụ năng lượng, dấu chân carbon, nước cũng như diện tích đất sử dụng. Các quốc gia được khuyến nghị lồng ghép yêu cầu bảo đảm tính toàn vẹn thông tin vào chiến lược AI và kế hoạch ứng phó biến đổi khí hậu.

Các giải pháp nêu trên được Liên hợp quốc, UNESCO và Brazil đề xuất, nhằm bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin chính xác, đáng tin cậy về khí hậu thông qua AI, đồng thời tăng cường tính minh bạch về tác động môi trường của công nghệ này.

Trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, thông tin có khả năng quyết định con người có thể hành động sớm để phòng ngừa rủi ro.

Trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, thông tin có khả năng quyết định con người có thể hành động sớm để phòng ngừa rủi ro. Một thông tin cảnh báo thiên tai chính xác, kịp thời có thể cứu sống nhiều người; ngược lại, một thông tin sai lệch có thể khiến cộng đồng chủ quan, hoang mang, thậm chí đưa ra những quyết định sai lầm. Khi tin giả ngày càng lan rộng với sự hỗ trợ của AI, bảo vệ tính toàn vẹn của thông tin khí hậu trở thành một mặt trận không thể xem nhẹ.

Đáng lo ngại, những hình thức làm tin giả ngày càng tinh vi như bóp méo dữ liệu khoa học, xuyên tạc nguyên nhân và hậu quả của các hiện tượng cực đoan, thổi phồng hoặc hạ thấp hiệu quả của các giải pháp ứng phó. Khi những thông tin thiếu kiểm chứng liên tục xuất hiện, người dân khó phân biệt được cảnh báo thiên tai với nội dung bịa đặt. Sự hoài nghi kéo dài làm xói mòn niềm tin, gây ảnh hưởng tiêu cực tới các hành động ứng phó biến đổi khí hậu.

Hướng tới ngăn chặn việc thương mại hóa thông tin sai lệch và nội dung phủ nhận biến đổi khí hậu, Hiến chương về Tính toàn vẹn thông tin khí hậu trong quảng cáo cũng đã được ra mắt tại COP31. Nhằm giải quyết những vấn đề nhức nhối liên quan đến kiếm tiền từ thông tin sai lệch, Hiến chương kêu gọi tăng cường minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng quảng cáo, bảo đảm các nhà quảng cáo biết rõ thông tin của mình được hiển thị ở đâu, đồng thời tôn trọng quyền riêng tư của người dùng. Đây là hướng tiếp cận cần thiết, bởi tin giả không chỉ lan truyền nhờ công nghệ mà đôi khi còn được “nuôi dưỡng” bởi lợi ích kinh tế từ quảng cáo và tương tác trên các nền tảng số.

Tuy nhiên, cam kết quốc tế và các quy định quản lý sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu sự tham gia của người dân và các cơ quan truyền thông. Nâng cao năng lực kiểm chứng thông tin và hiểu biết về khí hậu cần trở thành một nội dung thiết yếu trong giáo dục và truyền thông cộng đồng. Người dân cần có khả năng nhận diện hình ảnh giả mạo, kiểm tra nguồn phát hành, đối chiếu thông tin với cơ quan chuyên môn, thay vì chia sẻ những nội dung chưa xác thực.

Trong kỷ nguyên AI, cuộc chiến chống biến đổi khí hậu không chỉ là cuộc đua về công nghệ, nguồn lực hay cam kết giảm phát thải, mà còn là cuộc chiến bảo vệ sự thật khoa học và niềm tin xã hội.

ANH THƯ

Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/bao-ve-su-that-khoa-hoc-post1003196.html