Bảo vệ trẻ em từ sớm, từ cơ sở

Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có hơn 100.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt cùng gần 74.000 NKT, trong đó có hơn 7.500 trẻ em khuyết tật. Quy mô đối tượng lớn đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mạng lưới bảo vệ, chăm sóc và trợ giúp xã hội, nhất là tại cơ sở.

Khám sàng lọc bệnh tim bẩm sinh cho trẻ em tại Bệnh viện sản nhi tỉnh.

Ngay sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý nhà nước về trẻ em, NKT và trợ giúp xã hội được duy trì ổn định. UBND tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo Bảo vệ, chăm sóc trẻ em tỉnh. Sở Y tế ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, triển khai nhiệm vụ. Cùng với đó, các cấp, ngành đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, kiến thức chăm sóc trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại; củng cố hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em và thực hiện trợ cấp, hỗ trợ y tế, giáo dục, tái hòa nhập cộng đồng cho trẻ có hoàn cảnh đặc biệt.

Công tác phát hiện, can thiệp đối với trẻ em bị xâm hại, bạo lực được quan tâm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 24 trẻ em bị xâm hại, bạo lực và các trường hợp đều được bảo vệ, hỗ trợ, can thiệp kịp thời. Đối với trẻ bị bỏ rơi, các xã, phường đã thiết lập đường dây nóng; các cơ sở khám, chữa bệnh được phân công tiếp nhận ban đầu. Đến nay có 40 trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, mất nguồn nuôi dưỡng được tiếp nhận, chăm sóc y tế kịp thời trước khi bàn giao cho chính quyền địa phương xử lý theo quy định.

Từ thực tiễn cho thấy, công tác phòng ngừa vẫn cần được tăng cường. Một số địa phương chưa thường xuyên thống kê, dự báo nguy cơ trẻ em bị bỏ rơi. Cán bộ làm công tác trẻ em ở cấp xã còn kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Việc kết nối giữa cơ sở y tế, chính quyền và cơ sở trợ giúp xã hội có lúc chưa kịp thời, nhất là ở địa bàn miền núi.

Trước yêu cầu đó, tỉnh xác định tiếp tục xây dựng quy trình phối hợp liên ngành, tập huấn nghiệp vụ và kiện toàn đội ngũ cộng tác viên dân số - trẻ em tại 148 xã, phường.

Cùng với bảo vệ trẻ em, việc tạo môi trường phát triển an toàn cũng được chú trọng. Tỉnh triển khai Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”, từng bước chuyển từ chăm sóc tập trung sang tăng cường chăm sóc thay thế tại gia đình và cộng đồng.

Hiện, 3 cơ sở trợ giúp xã hội công lập trên địa bàn tỉnh đang chăm sóc 40 trẻ và 91 trẻ tại Làng Trẻ em SOS Phú Thọ. Nguồn lực xã hội tiếp tục được huy động để đồng hành cùng trẻ em khó khăn. 6 tháng đầu năm, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ kết nối đỡ đầu 61 trẻ mồ côi với tổng kinh phí hơn 800 triệu đồng, nâng tổng số trẻ được đỡ đầu trên địa bàn tỉnh lên 1.269 trẻ.

Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh vận động hơn 3,27 tỷ đồng để hỗ trợ hàng nghìn lượt trẻ em, trong đó hỗ trợ nuôi dưỡng dài hạn 42 trẻ, trao hàng trăm suất học bổng và hàng nghìn suất quà, khám sàng lọc tim bẩm sinh miễn phí cho hơn 1.300 trẻ và hỗ trợ phẫu thuật tim bẩm sinh cho 13 trẻ.

Lãnh đạo xã Thu Cúc tặng quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Thời gian qua, 100% trẻ khuyết tật có nhu cầu học tập được bố trí hình thức học phù hợp với tỷ lệ hoàn thành chương trình cá nhân đạt khoảng 70-75%. Tuy nhiên, cơ sở giáo dục còn thiếu lớp chuyên biệt và giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu.

Một vấn đề cần đặc biệt quan tâm là phòng ngừa bạo lực, xâm hại, bỏ rơi và phân biệt đối xử với người khuyết tật, nhất là phụ nữ và trẻ em khuyết tật. Các cấp, ngành trong tỉnh đang duy trì hệ thống tiếp nhận, xử lý thông tin, phối hợp liên ngành và tuyên truyền về quyền của người khuyết tật. Tuy nhiên, định kiến, kỳ thị ở một số địa bàn chưa được xóa bỏ hoàn toàn, trong khi kỹ năng nhận diện, phòng ngừa và hỗ trợ của một bộ phận gia đình, cộng đồng còn hạn chế.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục hồi chức năng, mở rộng mô hình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng, đẩy mạnh xã hội hóa và hoàn thiện cơ sở dữ liệu. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, phát hiện sớm trẻ có nguy cơ bị xâm hại, bạo lực và bỏ rơi để có biện pháp hỗ trợ kịp thời.

Bảo vệ, chăm sóc trẻ em và NKT không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà cần trở thành trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cộng đồng và toàn xã hội. Khi chính sách được thực hiện kịp thời, nguồn lực được tập trung đúng đối tượng và mỗi trường hợp yếu thế được phát hiện, hỗ trợ từ sớm, sẽ tạo nền tảng để mọi trẻ em được phát triển an toàn, bình đẳng và hòa nhập.