Bảo vệ uy tín quốc gia nơi đất khách: Khi cộng đồng cùng hỗ trợ tuân thủ pháp luật

Tuy nhiên, theo các báo cáo của Cơ quan Cảnh sát quốc gia Nhật Bản, một bộ phận nhỏ người nước ngoài trong đó có công dân Việt Nam vẫn vướng vào các hành vi vi phạm pháp luật.

Mặc dù phần lớn bà con sang Nhật Bản học tập và làm việc đều bằng sự nỗ lực và ý chí chân chính, những hành vi vi phạm của một nhóm nhỏ vẫn ít nhiều ảnh hưởng đến hình ảnh chung.

Trước thực tế đó, việc hình thành các hội nhóm tự quản, hỗ trợ lẫn nhau và phối hợp cùng cơ quan chức năng đóng vai trò thiết thực trong việc ổn định sinh hoạt, bảo vệ quyền lợi cho hàng vạn người Việt đang sinh sống và làm việc tại đây. Tiêu biểu trong các hoạt động hỗ trợ cộng đồng này là Tổ chức Giao lưu quốc tế Việt Nam-Nhật Bản (FAVIJA). Để hiểu thêm về những trăn trở, áp lực cũng như nỗ lực tuân thủ pháp luật đằng sau mô hình hoạt động này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trò chuyện cùng ông Đỗ Quang Ba, Chủ tịch FAVIJA.

Ông Đỗ Quang Ba, Chủ tịch FAVIJA: Muốn được xã hội sở tại tôn trọng, trước hết mỗi chúng ta cần sống có trách nhiệm và thượng tôn pháp luật. (ẢNH: MAI HUYÊN)

Phóng viên: Chào ông Đỗ Quang Ba. Được biết FAVIJA lâu nay nổi bật với các hoạt động kết nối cộng đồng, văn hóa, thể thao, nhưng việc tổ chức tham gia tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm và chuyển giao cho cảnh sát Nhật Bản lại là một ngã rẽ rất gai góc. Ông có thể chia sẻ cơ duyên nào dẫn đến việc FAVIJA triển khai hệ thống này?

Ông Đỗ Quang Ba: Trước hết, mục tiêu xuyên suốt của FAVIJA từ khi thành lập đến nay là xây dựng một cộng đồng người Việt tại Nhật Bản đoàn kết, văn minh, hội nhập và phát triển bền vững.

Trong quá trình hoạt động, chúng tôi nhận thấy một thực tế: đại đa số bà con sang đây đều chăm chỉ lao động, học tập, chấp hành pháp luật và có nhiều đóng góp tích cực cho xã hội sở tại. Tuy nhiên, chỉ một bộ phận nhỏ vi phạm pháp luật cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín chung, khiến nhiều người phải chịu những ánh mắt e dè hay định kiến không đáng có.

Thực tế cũng cho thấy, không ít lần chúng tôi tiếp nhận những băn khoăn, lo lắng từ bà con trước các vấn đề phát sinh, nhưng lại chưa biết chia sẻ cùng ai hoặc còn e ngại khi liên hệ với cơ quan chức năng.

Từ những trăn trở đó, FAVIJA nhận thấy mình cần mở rộng hơn các hoạt động bên cạnh việc giao lưu văn hóa và thể thao. Chúng tôi xây dựng một kênh tiếp nhận thông tin về các dấu hiệu vi phạm để chuyển giao cho cơ quan cảnh sát Nhật Bản có thẩm quyền xem xét và xử lý theo quy định.

Lễ phát động Cuộc thi tìm hiểu pháp luật Nhật Bản dành cho cộng đồng người Việt tại Nhật lần thứ 3 do FAVIJA tổ chức.( ẢNH: QUANG BA)

Chúng tôi không có chức năng điều tra hay thay thế cơ quan thực thi pháp luật. Vai trò của FAVIJA chỉ đơn thuần là cầu nối, hỗ trợ bà con lên tiếng trước những việc chưa đúng, góp phần phòng ngừa và ngăn chặn tội phạm.

Tôi cho rằng, tinh thần trách nhiệm với quê hương đôi khi bắt đầu từ những điều giản dị như giữ gìn hình ảnh và uy tín chung nơi xứ người. Muốn được xã hội sở tại tôn trọng, trước hết mỗi chúng ta cần sống có trách nhiệm và thượng tôn pháp luật.

Sở cảnh sát Tokyo trực tiếp phổ biến và hướng dẫn nhân viên FAVIJA về các nội dung tuyên truyền pháp luật. (ẢNH: QUANG BA-MAI HUYÊN)

Phóng viên: Việc tiếp nhận thông tin từ cộng đồng chắc chắn không thể tránh khỏi những rủi ro, bởi thông tin gửi về đôi khi xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, thù hằn hoặc thiếu căn cứ chính xác. FAVIJA đối mặt với bài toán kiểm chứng này như thế nào, thưa ông?

Ông Đỗ Quang Ba: Đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt coi trọng. FAVIJA xác định rằng, việc tiếp nhận thông tin không đồng nghĩa với việc mặc nhiên hay kết luận một cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật.

Mọi thông tin gửi đến đều được xem xét, sàng lọc thận trọng và đối chiếu các dữ liệu, bằng chứng liên quan trước khi chuyển đến cơ quan chức năng. Chúng tôi tuyệt đối không xử lý thông tin theo cảm tính, tránh để những mâu thuẫn cá nhân hay thông tin chưa được kiểm chứng làm ảnh hưởng đến danh dự và quyền lợi hợp pháp của bất kỳ ai.

FAVIJA không có chức năng điều tra hay xác minh tội phạm. Việc kết luận đúng sai và xác định trách nhiệm pháp lý hoàn toàn thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng Nhật Bản. Quan điểm của chúng tôi rất rõ ràng: đấu tranh với cái sai nhưng không để xảy ra sai sót, hướng tới mục tiêu bảo vệ cộng đồng chứ không gây tổn hại cho bất kỳ cá nhân vô tội nào.

Quy trình tiếp nhận và xử lý thông tin được xây dựng qua các bước cụ thể:

Thứ nhất, tiếp nhận thông tin: Người dân có thể gửi phản ánh qua các kênh liên lạc của FAVIJA, cung cấp nội dung vụ việc, thời gian, địa điểm, cá nhân liên quan và những tài liệu, hình ảnh hoặc bằng chứng (nếu có).

Thứ hai, sàng lọc và đánh giá: Chúng tôi xem xét độ tin cậy, tính cụ thể và mức độ nhất quán của nguồn tin, đồng thời phân biệt rõ thông tin trực tiếp với thông tin nghe kể lại. Những phản ánh chung chung hoặc có dấu hiệu mâu thuẫn cá nhân đều không được mặc nhiên coi là căn cứ xử lý.

Thứ ba, chuyển giao cơ quan chức năng: Đối với những thông tin có dấu hiệu vi phạm và có cơ sở ban đầu, FAVIJA sẽ tổng hợp và chuyển đến cơ quan cảnh sát Nhật Bản có thẩm quyền để xem xét, xác minh theo quy định.

Thứ tư, bảo mật và theo dõi: Chúng tôi chú trọng bảo mật thông tin người cung cấp, hạn chế phát tán nội dung chưa kiểm chứng và sẵn sàng phối hợp với cơ quan chức năng khi cần thiết.

Tôi muốn nhấn mạnh lại rằng, FAVIJA không phải cơ quan điều tra và không tự ý quy chụp bất kỳ ai. Tinh thần của chúng tôi là: tiếp nhận khách quan, sàng lọc thận trọng, chuyển giao có trách nhiệm và tuân thủ tuyệt đối pháp luật sở tại.

Cảnh sát Nhật Bản tuyên truyền pháp luật tại khu vực tổ chức giải bóng đá cộng đồng người Việt tại Nhật do FAVIJA tổ chức. (ẢNH: MAI HUYÊN)

Phóng viên: Một hoạt động động chạm đến "góc khuất" như vậy chắc chắn sẽ vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều, thậm chí là những lời đe dọa hay áp lực tâm lý từ nhiều phía. Ông và tổ chức đã vượt qua điều này ra sao?

Ông Đỗ Quang Ba: Thực tế, khi đụng chạm đến những vấn đề tiêu cực, việc nhận được ý kiến trái chiều, thậm chí những phản ứng gay gắt hay áp lực từ một số phía là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, chúng tôi xác định rằng, nếu vì e ngại mà né tránh những hành vi sai trái thì người chịu thiệt thòi cuối cùng lại chính là đông đảo bà con đang lao động, học tập và sinh sống tại đây. Điều giúp chúng tôi vượt qua những áp lực ấy chính là sự đồng thuận, ủng hộ của cộng đồng và niềm tin vào mục tiêu mà tổ chức đang theo đuổi. Chúng tôi không làm việc này vì lợi ích cá nhân, càng không nhắm vào bất kỳ ai, mà xuất phát từ trách nhiệm chung trong việc giữ gìn uy tín và hình ảnh quốc gia.

Dĩ nhiên, chúng tôi luôn giữ thái độ bình tĩnh, cầu thị, tôn trọng các ý kiến phản biện và kiên định với nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Những thông tin chưa kiểm chứng hay áp lực bên ngoài không làm thay đổi mục tiêu ban đầu của chúng tôi.

Tôi vẫn thường tâm niệm rằng, muốn xã hội sở tại tôn trọng, trước hết cộng đồng chúng ta phải dũng cảm đối diện và chấn chỉnh những biểu hiện tiêu cực. Im lặng trước cái sai đôi khi vô tình trở thành sự dung túng cho cái sai tiếp diễn.

Phóng viên: Nhìn về tương lai, theo ông, ngoài mô hình tiếp nhận thông tin và phối hợp với cảnh sát, giải pháp cốt lõi nào để giảm thiểu các vi phạm pháp luật trong cộng đồng người Việt tại Nhật Bản?

Ông Đỗ Quang Ba: Theo tôi, để giải quyết vấn đề một cách căn cơ, chúng ta không chỉ tập trung vào việc xử lý vi phạm mà quan trọng hơn là phải làm tốt công tác phòng ngừa từ sớm. Cụ thể cần chú trọng ba nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng chuẩn bị trước khi xuất cảnh: Cần củng cố các chương trình định hướng, trang bị kiến thức hệ thống cho công dân trước khi sang Nhật Bản học tập và làm việc. Nội dung không chỉ dừng ở ngoại ngữ hay kỹ năng nghề nghiệp mà cần phổ biến sâu sát các quy định pháp luật sở tại, điều kiện cư trú, giao thông cũng như văn hóa ứng xử. Việc nắm rõ quyền lợi, nghĩa vụ và những hệ quả pháp lý sẽ giúp người mới sang chủ động phòng tránh rủi ro.

Thứ hai, tăng cường phối hợp giữa cơ quan chức năng hai nước: Cần đẩy mạnh trao đổi thông tin, hỗ trợ công tác lãnh sự và phối hợp quản lý theo đúng hiệp định giữa hai chính phủ. Đối với các vụ việc phát sinh, việc xử lý đúng quy trình pháp luật sẽ vừa bảo đảm tính nghiêm minh, vừa tạo sức răn đe cần thiết đối với những trường hợp cố tình vi phạm.

Thứ ba, phát huy vai trò của các tổ chức cộng đồng: Các hội đoàn người Việt tại Nhật cần tích cực hỗ trợ hội viên ổn định cuộc sống, nắm bắt quy định pháp luật và giữ gìn mối liên kết gắn bó. Khi mỗi cá nhân có ý thức tự giác tuân thủ, cộng đồng sẽ từng bước xây dựng được hình ảnh ổn định và văn minh.

Tôi cho rằng, để hạn chế các biểu hiện tiêu cực một cách bền vững, cần có sự đồng bộ giữa công tác giáo dục định hướng, quản lý hành chính và ý thức tự giác của mỗi người. Đây là trách nhiệm chung của các cơ quan quản lý, các tổ chức xã hội và từng công dân đang sinh sống, làm việc xa quê hương.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!