Bắp, đậu nành trở thành 'ván cược' mới giữa khủng hoảng năng lượng

Bắp được sử dụng tại một nhà máy sản xuất ethanol ở Mỹ. Hiện khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ bắp tại Mỹ đến từ lĩnh vực ethanol Ảnh: Reuters

Theo dữ liệu của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), lượng vị thế hợp đồng đặt cược tăng giá của các quỹ vào dầu đậu nành, nguyên liệu chính để sản xuất nhiên liệu sinh học (biodiesel), tăng gấp ba kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Trong khi đó, với bắp, nguyên liệu để sản xuất cồn sinh học ethanol (dùng để sản xuất xăng sinh học), giới đầu cơ cũng đảo chiều hoàn toàn, từ đặt cược giá giảm sang tăng giá mạnh nhất kể từ đầu năm.

Sau cú sốc giá dầu vì chiến sự Iran, nhiều quỹ tin rằng nông sản sẽ là “mặt trận tăng giá” tiếp theo của thị trường.

“Tôi không nghĩ đây chỉ là một sự dịch chuyển dòng tiền bình thường mà là một cuộc tổng tấn công của giới đầu cơ vào thị trường nông sản”, Doug King, CEO quỹ RCMA Capital, nói về dòng tiền đang chảy vào nhóm nông sản mềm.

Theo ông, các quỹ rót tiền vào dầu đậu nành vì biên lợi nhuận chế biến tăng vọt đồng thời kỳ vọng các chính phủ sẽ thúc đẩy sản xuất nhiên liệu sinh học nội địa để giảm phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu.

Giá dầu đã tăng từ khoảng 72 đô la Mỹ lên hơn 100 đô la Mỹ/thùng sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Điều này khiến nhu cầu đối với bắp, đường và dầu thực vật tăng mạnh khi nhiều quốc gia muốn mở rộng sản xuất nhiên liệu sinh học để bảo vệ an ninh năng lượng.

Không chỉ dầu mỏ, thị trường phân bón cũng đang chịu áp lực lớn. Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển từng đảm nhận tới 1/3 lượng phân đạm giao dịch toàn cầu, gần như bị tê liệt bởi chiến sự. Nguồn cung khí đốt suy giảm cũng khiến nhiều nhà máy phân bón phải cắt giảm sản xuất.

Hệ quả là chi phí nông nghiệp tăng trên mọi mặt trận, từ nhiên liệu cho máy móc, vận chuyển, chế biến cho tới nấu nướng thực phẩm.

Liên Hợp Quốc cảnh báo nếu xung đột kéo dài, thế giới có nguy cơ bước vào một cuộc khủng hoảng lương thực mới do giá năng lượng và phân bón leo thang.

Dù vậy, phản ứng của thị trường nông sản đến nay vẫn khá “kiềm chế”. Giá bắp mới tăng khoảng 6%, còn dầu đậu nành tăng khoảng 23%.

Hakan Kaya, quản lý danh mục tại Neuberger Berman, cho biết quỹ của ông đang đặt cược vào nông sản như một cách hưởng lợi kép, vừa từ giá nhiên liệu sinh học vừa từ lạm phát thực phẩm. Quỹ này giảm bớt đầu tư trực tiếp vào dầu khí vì cho rằng thị trường năng lượng hiện quá khó đoán.

“Nếu nhìn vào dầu lúc này, đó gần như là một canh bạc nhị phân, hoặc chiến sự leo thang hoặc hạ nhiệt. Rất khó biết điều gì sẽ xảy ra. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là nếu giá năng lượng neo cao, tác động sẽ lan sang toàn bộ thị trường nông nghiệp”, Kaya nói.

Neuberger Berman đang xây dựng các “rổ đầu tư thay thế” gồm bắp, dầu đậu nành, dầu hạt cải và cả gia súc. Đây là những mặt hàng được kỳ vọng sẽ hưởng lợi nếu cú sốc năng lượng kéo dài.

Theo Kaya, bắp giờ đây đang dần trở thành “phiên bản đại diện cho xăng”, còn giá dầu thực vật ngày càng gắn chặt với biến động của thị trường nhiên liệu.

Xu hướng này đặc biệt rõ rệt ở Mỹ, nơi chính phủ đã mở rộng việc sử dụng các loại xăng pha ethanol như E15 nhằm hỗ trợ nông dân trong nước.

Nông dân Mỹ, một trong những nhóm cử tri quan trọng của Tổng thống Donald Trump, đang chịu sức ép lớn từ chiến tranh thương mại và giá phân bón tăng cao. Vì vậy, giới đầu tư kỳ vọng Washington sẽ tiếp tục ưu tiên các nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học nội địa thay vì nhập khẩu.

Hiện khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ bắp tại Mỹ đến từ lĩnh vực ethanol. Trong khi đó, dầu đậu nành, dầu cải và dầu hạt cải đã trở thành nguyên liệu chủ lực cho dầu diesel sinh học (biodiesel).

Chiến sự Iran đang khiến xu hướng này tăng tốc khi các nước muốn giảm phụ thuộc vào những tuyến vận chuyển dầu dễ tổn thương như Hormuz.

Tại châu Á, Indonesia chuẩn bị áp dụng quy định pha trộn biodiesel 50% (B50) từ tháng Bảy, còn Malaysia cũng đang tính nâng tỷ lệ pha trộn vượt mức B10 hiện tại.

Tuần trước, Tập đoàn Archer-Daniels-Midland (ADM), một trong những nhà giao dịch nông sản lớn nhất thế giới, đã nâng dự báo lợi nhuận cả năm. Lý do là biên lợi nhuận ép đậu nành và ethanol của tập đoàn cải thiện đáng kể nhờ các chính sách thúc đẩy nhiên liệu sinh học tại Mỹ.

Juan Luciano, CEO ADM, nhận định nhu cầu đậu nành có thể đang tăng lên do nỗi lo thiếu hụt nguồn cung dầu thô liên quan tới tình trạng tê liệt ở eo biển Hormuz. Đồng thời, ông cảnh báo chi phí năng lượng và hóa chất tăng cao đang làm giá đầu vào của nông dân ngày càng đắt đỏ.

Tuy nhiên, theo Doug King của RCMA, thị trường vẫn chưa bước vào một cú sốc nông nghiệp thực sự.

“Đây không phải cú sốc về nông sản mà là cú sốc dầu mỏ. Tác động sang nông nghiệp hiện chủ yếu đến từ nhu cầu nhiên liệu sinh học tăng lên, chứ chưa phải vì thiếu lương thực”, ông nói.

Dẫu vậy, Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO) cảnh báo rằng việc sử dụng ngày càng nhiều nông sản để sản xuất nhiên liệu thay vì thực phẩm có thể khiến cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu trở nên nghiêm trọng hơn.

“Nếu cây trồng lương thực bị chuyển sang phục vụ năng lượng thay vì nuôi sống con người thì chúng ta đang tiến rất gần tới một cuộc khủng hoảng lương thực”, Hakan Kaya của Neuberger Berman bày tỏ lo ngại.

Theo Financial Times