Bắt nhịp tiêu dùng xanh, hàng Việt tăng cơ hội xuất khẩu

Người tiêu dùng chấp nhận bỏ thêm tiền mua sản phẩm xanh

Việt Nam với dân số hơn 100 triệu người, trên 50% là dân số trẻ, tổng mức tiêu dùng chiếm khoảng 70% tổng ngân sách quốc nội (GDP). Dự báo đến năm 2045 Việt Nam là một trong những thị trường bán lẻ hấp dẫn ở khu vực và trên thế giới.

Cũng như nhiều nước trên thế giới, tại Việt Nam tiêu dùng xanh đang dần thành một xu thế mới và nhận thức của người tiêu dùng về vấn đề này đã được nâng cao. Số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, có tới 80% người tiêu dùng Việt sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm có cam kết xanh, sạch được sản xuất từ những nguyên liệu thân thiện với môi trường.

Người tiêu dùng mua sản phẩm rau sạch tại siêu thị Co.op Mart. Ảnh: Hoài Nam

Dưới góc độ người tiêu dùng, anh Lê Văn Thắng, ở ngõ 85 Nguyễn Lương Bằng (phường Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ: Trước đây, các quán cà phê dùng ống hút nhựa nhưng hiện nhiều nơi dùng ống hút bằng giấy được làm bằng vật liệu hữu cơ góp phần bảo vệ môi trường và an toàn cho sức khỏe hơn là ly nhựa dùng một lần kém chất lượng.

Thực tế tại các hệ thống siêu thị như BRG/HaproMart, Co.opmart, Winmart, Go!, Lotte Mart, MM Mega Market... đều dành những vị trí nổi bật, dễ lựa chọn cho sản phẩm xanh Việt Nam. Để giảm thiểu túi nilon nhiều siêu thị đã khuyến khích dùng túi sử dụng nhiều lần, tích điểm khi không sử dụng túi nilon.

Nhận định xu hướng sản phẩm xanh, bền vững ảnh hưởng đến tăng trưởng chung của cộng đồng doanh nghiệp, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh Võ Trí Thành cho rằng: Xu hướng phát triển xanh đang hình thành luật chơi mới về thương mại và đầu tư khi các tiêu chuẩn xanh, bền vững đã trở thành yêu cầu phổ biến ở mọi phân khúc hàng hóa.

“Để không bị loại khỏi cuộc chơi khi đưa hàng Việt thâm nhập thị trường quốc tế với các tiêu chuẩn cao về môi trường, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần quan tâm tới tính xanh của sản phẩm cũng như chuỗi sản xuất và cung ứng thương mại quốc tế”, ông Thành khuyến cáo.

Người tiêu dùng mua sản phảm sạch bao bì thân thiện môi trường tại siêu thị Go! Thăng Long. Ảnh: Hoài Nam

Thực tế cho thấy, việc các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất xanh không chỉ giúp tăng khả năng cạnh tranh cho hàng Việt trước hàng ngoại nhập, mà còn có thêm cơ hội xuất khẩu. Giám đốc Công ty Green Coco Foods (tỉnh Vĩnh Long) Huỳnh Thị Xuyên cho biết: Thời gian qua, công ty đã đẩy mạnh sản xuất sản phẩm xanh theo quy trình không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thiết lập vùng đệm để bảo vệ vùng trồng hữu cơ... nên sản phẩm dừa hữu cơ của doanh nghiệp đã đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường châu Âu, Bắc Mỹ.

Vẫn còn những khó khăn phải vượt qua

Mặc dù sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường đã tạo cơ hội cho hàng Việt vươn ra thế giới. Tuy nhiên, các doanh nghiệp sản xuất gặp không ít khó khăn khi chi phí sản xuất bao bì giấy đắt gần gấp đôi so với bao bì nilon. Điều này dẫn đến hiện tượng hầu hết doanh nghiệp chỉ sản xuất khi đối tác nào chấp nhận giá cao sẽ sử dụng bao bì giấy, còn không vẫn dùng bao bì nilon.

Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn An Phát Holdings Nguyễn Lê Trung cho biết: Dù sản phẩm thân thiện môi trường của doanh nghiệp đã có mặt tại 20 quốc gia trong đó có những thị trường khó tính như Nhật, Mỹ, Canada… nhưng hiện tại sản phẩm túi sinh học phân hủy vẫn khó tiêu thụ tại hệ thống siêu thị.

Người tiêu dùng mua sản phẩm rau sạch tại siêu thị Hapro Mart. Ảnh: Hoài Nam

“Nguyên nhân là do chi phí sản xuất cao và phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu nên túi sinh học có giá cao hơn nhiều so với túi nhựa thông thường. Hiện tại, túi sinh học phân hủy đạt tiêu chuẩn quốc tế có mức giá dao động từ 140.000 - 160.000 đồng/kg trong khi túi nilon chỉ khoảng từ 20.000 - 40.000 đồng/kg. Đây là rào cản khiến bao bì xanh chưa đến tay người tiêu dùng nội địa”, ông Trung phân tích.

Chủ tịch Hiệp hội dệt may Việt Nam Vũ Đức Giang cho biết: Khó khăn lớn nhất là giá thành vải làm từ các loại sợi xanh còn quá cao so với các nguyên liệu khác khiến doanh nghiệp sản xuất phải trả thêm từ 30 - 40%, thậm chí 70 - 80% chi phí so với sợi thông thường. Điều này khiến giá bán sản phẩm đứng ở mức cao, khó tiêu thụ.

Theo các chuyên gia kinh tế, muốn phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường đòi hỏi phải có thị trường tiêu thụ, khi có đầu ra sẽ tạo đà để doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu và sản phẩm thân thiện với môi trường.

Về vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Phan Văn Chinh thông tin: Thời gian qua, Bộ Công Thương đã tổ chức nhiều chương trình tiêu dùng bền vững, tăng trưởng xanh và sản xuất sạch. Thông qua chương trình, hệ thống bán lẻ Việt Nam tại thị trường nội địa đã có nhiều gian hàng dành riêng cho những hàng hóa hướng tới tiêu dùng xanh. Tiêu biểu như sản phẩm tiết kiệm năng lượng, sản phẩm nông nghiệp hữu cơ an toàn cho sức khỏe người lao động và môi trường.

“Để thúc đẩy sản xuất, sử dụng sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh tầm nhìn 2050, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng thân thiện môi trường phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu", ông Chinh nhấn mạnh.