AI và lãnh đạo: Thay đổi thực sự là gì?

Trong bài viết đăng trên Bangkok Post ngày 12/5, Phó Chủ tịch cấp cao, Đối tác địa phương và Giám đốc điều hành BTS Thái Lan Arinya Talerngsri cho rằng, AI đang tái định hình cách chúng ta ra quyết định, cách tổ chức vận hành, cách xây dựng chiến lược và cả những giá trị mà con người được đánh giá. Quan trọng hơn, AI buộc các nhà lãnh đạo phải đối diện với một thực tế sâu xa hơn: Không chỉ là AI có thể làm gì, mà là cách chúng ta lãnh đạo khi các "luật chơi" không còn ổn định.

Theo tác giả, một xu hướng ngày càng rõ nét là: lợi thế không còn nằm ở tốc độ đơn thuần. Việc triển khai công cụ mới mà không đi kèm tái cấu trúc tổ chức sẽ tạo ra "ma sát" trong vận hành. Nếu coi chiến lược là yếu tố cố định, doanh nghiệp sẽ mất đi khả năng thích ứng trước biến động. Đồng thời, chỉ tập trung nâng cao kỹ năng cá nhân cũng không đủ, bởi bản chất công việc đang thay đổi ở cấp độ hệ thống, không còn vận hành theo cách truyền thống.

Đây không phải là vấn đề công nghệ. Đây là lựa chọn của lãnh đạo.

AI đang gia tăng năng lực, nhưng cũng phơi bày những khoảng trống trong cách ra quyết định, mức độ gắn kết của tổ chức và khả năng của lãnh đạo trong việc đối mặt với bất định, mơ hồ và sự phân quyền. Đó chính là thách thức cốt lõi.

Tác giả Arinya Talerngsri nhận định, lãnh đạo trong kỷ nguyên AI đòi hỏi một tư duy khác, ít chắc chắn hơn, đặt câu hỏinhiều hơn; ít kiểm soát hơn, nhưng thiết kế hệ thống tốt hơn; ít phụ thuộc vào cấp bậc hơn, nhưng tăng niềm tin vào năng lực ra quyết định trong toàn tổ chức.

Điều này cũng đòi hỏi một sự thay đổi trong cách nhìn, từ việc xem AI là một công cụ, sang việc xem AI là một môi trường. Môi trường này có đặc điểm là thông tin lưu chuyển nhanh hơn, tri thức dễ tiếp cận hơn, quyết định có thể được đưa ra gần tuyến đầu hơn nhưng sai lầm cũng có thể lan rộng nhanh hơn.

Sự hai mặt này thường bị đánh giá thấp. AI vừa mở rộng cơ hội, vừa gia tăng rủi ro cùng lúc. Và chính lãnh đạo sẽ quyết định yếu tố nào chiếm ưu thế.

Tại khu vực Đông Nam Á, thời điểm này mang ý nghĩa đặc biệt. Sự đa dạng, tốc độ tăng trưởng nhanh và mức độ phát triển số không đồng đều khiến không có một con đường chung duy nhất. Điều hiệu quả ở thị trường này chưa chắc áp dụng được ở thị trường khác. Vì vậy, năng lực phán đoán, hiểu bối cảnh và khả năng thích ứng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Đây là một cơ hội, không chỉ để áp dụng AI mà còn để định hình một kiểu tổ chức mới ngay từ đầu, linh hoạt hơn, phản ứng nhanh hơn và có chủ đích hơn trong việc cân bằng giữa trí tuệ con người và máy móc.

Nhưng “cửa sổ cơ hội” này sẽ không kéo dài mãi. Khi AI ngày càng được tích hợp sâu hơn, các mô hình sẽ dần định hình, cấu trúc trở nên cứng hơn và chi phí thay đổi sẽ tăng lên. Vì vậy, những quyết định của nhà lãnh đạo ở thời điểm hiện tại có ý nghĩa lớn hơn vẻ bề ngoài của chúng.

Những tổ chức thành công sẽ không phải là những tổ chức áp dụng AI nhanh nhất, mà là những tổ chức sẵn sàng thay đổi chính mình, làm mới cách ra quyết định, thiết kế lại cách làm việc nhóm và liên tục điều chỉnh chiến lược. Trong khi đó, vẫn phải giữ vững những yếu tố không thay đổi là phán đoán, trách nhiệm giải trình và khả năng nhìn vượt ra ngoài dữ liệu.

Vì AI sẽ tiếp tục phát triển, câu hỏi đặt ra là liệu giới lãnh đạo có kịp thích ứng cùng những biến chuyển đó hay không. Tác giả Arinya Talerngsri kết luận, AI không định đoạt tương lai mà chính các nhà lãnh đạo mới làm điều đó.