Bất ổn Trung Đông, giá cước vận tải có thể tăng mạnh

Ngày 2/3, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) ban hành văn bản đưa ra một số khuyến nghị nhằm giảm thiểu tác động từ xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Xung đột Trung Đông leo thang, Eo biển Hormuz gián đoạn, Bộ Công Thương cảnh báo rủi ro logistics.

Theo cơ quan này, từ ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel đã tiến hành cuộc không kích quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng khu vực Trung Đông. Chỉ trong vòng 24–48 giờ sau đó, các bên liên quan đều phát tín hiệu chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh kéo dài, làm gia tăng bất ổn an ninh và rủi ro đối với vận tải, thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cục Xuất nhập khẩu dự báo giá các mặt hàng tiêu dùng, đặc biệt là giá nhiên liệu và dầu thô thế giới, có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới. Diễn biến này sẽ tác động tiêu cực, cả trực tiếp lẫn gián tiếp, tới hoạt động sản xuất và xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung và thương mại với khu vực Trung Đông nói riêng.

Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ kéo theo chi phí vận tải biển và vận tải hàng không leo thang. Đồng thời, việc nhiều quốc gia Trung Đông hạn chế hoặc đóng cửa không phận do yếu tố an ninh buộc các chuyến bay chở khách và hàng hóa phải chuyển hướng, kéo dài hành trình và làm gia tăng chi phí.

Đáng chú ý, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – gần như đình trệ sau các cuộc không kích. Iran đã cảnh báo tàu thuyền về mức độ rủi ro cao khi đi qua khu vực này, khiến nhiều hãng tàu phải thay đổi lộ trình hoặc tránh xa vùng chiến sự, làm tăng đáng kể thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu.

Trước diễn biến phức tạp nêu trên, Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa nguồn cung và thị trường xuất khẩu, tìm kiếm các thị trường có nhu cầu tương tự để thay thế trong trường hợp hoạt động thương mại với Israel, Iran và khu vực Trung Đông bị gián đoạn.

Trong quá trình đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các điều khoản về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm nhằm giảm thiểu rủi ro. Các hợp đồng vận chuyển cần có điều khoản về tình huống bất khả kháng, cơ chế bồi thường và phân chia chi phí khi phát sinh sự cố. Đồng thời, việc mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa được xem là giải pháp quan trọng để hạn chế tổn thất.

Cục Xuất nhập khẩu cũng đề nghị doanh nghiệp thường xuyên cập nhật, trao đổi thông tin với các bộ, ngành liên quan về tình hình xuất nhập khẩu, biến động địa chính trị, giá cước, phụ phí và chi phí vận tải để kịp thời xây dựng phương án ứng phó.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa và kịch bản thích ứng nhằm giảm thiểu rủi ro đối với chuỗi cung ứng. Việc tìm kiếm đơn hàng mới, khai thác thị trường tiềm năng và tận dụng cơ hội thay thế được coi là giải pháp quan trọng trong bối cảnh bất ổn hiện nay.

Châu Anh