'Bắt tay' cùng người làm chè đổi mới sáng tạo

Máy sấy thăng hoa được đầu tư từ nguồn kinh phí khuyến công giúp Hợp tác xã Trà Sơn Dung phát triển các dòng trà ướp hoa tự nhiên.

Tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm

Với sản phẩm chè, chất lượng không chỉ được quyết định bởi vùng nguyên liệu mà còn phụ thuộc vào kỹ thuật chế biến, bảo quản và đóng gói. Trong khi đó, nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn vẫn hoạt động với quy mô nhỏ, thiết bị chưa đồng bộ, các công đoạn phụ thuộc khá nhiều vào lao động thủ công. Vì vậy, đổi mới công nghệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng suất, ổn định chất lượng và tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm.

Tại Hợp tác xã (HTX) Chè Hảo Đạt, xã Tân Cương, từ nguồn kinh phí khuyến công hỗ trợ 210 triệu đồng đầu tư 4 giàn máy đóng gói, HTX tiếp tục chủ động cải tiến kỹ thuật, bổ sung hệ thống vận chuyển, đường tải gói và kết nối các công đoạn sản xuất. Nhờ đó, công suất đóng gói đạt khoảng 600 gói/giờ, góp phần giảm lao động thủ công, rút ngắn thời gian hoàn thiện sản phẩm và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng. 

Đầu tư máy móc từ nguồn kinh phí khuyến công tạo điều kiện để Hợp tác xã Chè Hảo Đạt hiện đại hóa khâu đóng gói sản phẩm.

Bà Đào Thanh Hảo, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX chè Hảo Đạt, cho biết: Trước đây, hoạt động đóng gói chủ yếu dựa vào lao động thủ công nên mất nhiều thời gian, năng suất hạn chế. Từ khi được hỗ trợ đầu tư máy móc, HTX có thêm điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Thiết bị mới giúp sản phẩm được đóng gói nhanh hơn, đồng đều và chính xác hơn. HTX cũng mong muốn các hộ trồng chè đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Không chỉ nâng cao năng suất, ứng dụng công nghệ còn mở ra hướng phát triển những sản phẩm mới, tạo sự khác biệt từ nguyên liệu chè truyền thống. Tại HTX Trà Sơn Dung, xã Đại Phúc, năm 2025, đơn vị được hỗ trợ 160 triệu đồng từ nguồn khuyến công để đầu tư máy sấy thăng hoa.

Chị Nguyễn Thị Như Trang, Giám đốc HTX Trà Sơn Dung, cho biết: Thiết bị mới giúp HTX đa dạng hóa sản phẩm, khai thác thêm giá trị từ nguyên liệu chè và các loại hoa tự nhiên, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm khách hàng. Đặc biệt, năm 2025, trà ướp hoa của HTX được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Đây là minh chứng cho tiềm năng phát triển của sản phẩm truyền thống khi được đầu tư công nghệ và chú trọng tạo dựng sự khác biệt.

Từ dây chuyền đóng gói tự động đến công nghệ sấy thăng hoa, mỗi cơ sở có một hướng đổi mới riêng, song đều cho thấy hiệu quả của việc lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu sản xuất. Giá trị của khuyến công không chỉ nằm ở nguồn kinh phí hỗ trợ mà còn ở khả năng khơi dậy tinh thần chủ động đầu tư, cải tiến quy trình và phát triển sản phẩm tại các cơ sở sản xuất.

Đầu tư đúng nhu cầu, nâng sức cạnh tranh

Thái Nguyên hiện có hơn 22.200ha chè. Sản lượng chè búp tươi gần 10 tháng năm 2026 đạt gần 240.000 tấn, bằng khoảng 87% kế hoạch năm. Quy mô vùng nguyên liệu lớn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả lợi thế này, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì sản lượng mà còn phải nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Nghị quyết số 06/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về nội dung, mức chi cho hoạt động khuyến công địa phương tạo thêm cơ sở để triển khai các chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ. Cùng với đó, Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển ngành chè Thái Nguyên giai đoạn 2025-2030, quy định nhiều nội dung thiết thực như xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, cấp mã số vùng trồng, ứng dụng tưới tiết kiệm, tưới thông minh và đầu tư máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất, chế biến chè.

Đáng chú ý, chính sách hỗ trợ mua máy móc, thiết bị sản xuất, chế biến chè quy định mức hỗ trợ 50% kinh phí, tối đa 500 triệu đồng/máy móc, thiết bị và không quá 2 tỷ đồng/cơ sở, theo các điều kiện cụ thể. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các HTX, cơ sở sản xuất giảm áp lực vốn đầu tư, có thêm điều kiện tiếp cận công nghệ tiên tiến, từng bước hiện đại hóa quy trình sản xuất.

Trà sen sấy thăng hoa nguyên bông – sản phẩm mới được phát triển nhờ ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại.

Năm 2026, tỉnh bố trí gần 3 tỷ đồng thực hiện chương trình khuyến công. Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu triển khai 100 đề án, hỗ trợ khoảng 200 doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn; đồng thời hỗ trợ chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến và sản xuất sạch hơn. Tỉnh phấn đấu có 60 sản phẩm đạt danh hiệu công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh, hướng dẫn 15 cơ sở tham gia bình chọn cấp khu vực, quốc gia và tổ chức 15 hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm.

Ông Dương Văn Hoàn, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Ngành Công Thương chú trọng khảo sát, lựa chọn những đề án có tính khả thi, thị trường tiêu thụ ổn định và bảo đảm khả năng đối ứng vốn của đơn vị thụ hưởng. Bên cạnh hỗ trợ máy móc, thiết bị tiên tiến, ngành định hướng gắn hoạt động khuyến công với chuyển đổi số, quảng bá thương hiệu và mở rộng tiêu thụ trên các nền tảng trực tuyến, trong đó ưu tiên phát triển ngành chè.

Thực tế cho thấy, máy móc chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành phù hợp, gắn với nguồn nguyên liệu ổn định và quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ. Sản phẩm muốn đứng vững trên thị trường cũng cần có thương hiệu, mẫu mã và kênh tiêu thụ phù hợp. Do đó, cùng với hỗ trợ thiết bị, cần tăng cường tư vấn kỹ thuật, đào tạo nhân lực, hướng dẫn áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng và kết nối thị trường.

Từ những dây chuyền sản xuất được đầu tư đến các dòng sản phẩm mới, chương trình khuyến công đang tạo thêm động lực để người làm chè chủ động đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi chính sách hỗ trợ xuất phát từ đúng nhu cầu, các cơ sở mạnh dạn đầu tư và sản phẩm được phát triển gắn với thị trường, lợi thế vùng chè Thái Nguyên sẽ có thêm điều kiện chuyển hóa thành giá trị kinh tế cao hơn.