Bầu cử giữa kỳ khép lại, đảng Dân chủ bắt đầu cuộc đua khó đoán vào Nhà Trắng 2028

Cử tri bỏ phiếu tại một điểm bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Arlington, Virginia, Mỹ ngày 3/11/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ khép lại, đảng Dân chủ đang hướng sự chú ý tới cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống năm 2028, dự kiến trở thành một trong những cuộc cạnh tranh đông ứng viên và khó đoán nhất trong nhiều thập kỷ. Cuộc đua này nhiều khả năng sẽ bộc lộ những bất đồng trong nội bộ đảng về con đường giành lại Nhà Trắng.

Theo truyền thông Mỹ, hiện chưa có ứng viên Dân chủ nào nổi lên như một lựa chọn sáng giá nhất, trong khi cuộc đua có thể thu hút hàng chục người tham gia. Trái lại, đảng Cộng hòa có nhóm ứng viên tiềm năng được nhắc đến ít hơn, trong đó nổi bật là Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio – những người có thể kế nhiệm Tổng thống Donald Trump.

Các chiến lược gia dự đoán cuộc đua sẽ thực sự nóng lên sau khi bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc. Những chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử hôm 3/11, khi cử tri thể hiện sự phản đối mạnh mẽ đối với ông Trump và chương trình nghị sự của tổng thống, sẽ làm gia tăng tranh luận trong cả hai đảng về cách giành được sự ủng hộ của một bộ phận cử tri không hài lòng với chiều hướng phát triển của đất nước.

Dù giành thắng lợi vang dội hôm 3/11, đảng Dân chủ vẫn bước vào cuộc đua năm 2028 với những chia rẽ về việc nên chuyển sang đường lối ôn hòa hay tiến xa hơn về phía cánh tả trong các vấn đề như y tế, thuế, thực thi pháp luật và chính sách đối ngoại.

Trong khi đó, các ứng viên Cộng hòa sẽ phải đối mặt với thách thức khác: làm thế nào để tạo khoảng cách với ông Trump sau khi cử tri bác bỏ các chính sách của tổng thống trong cuộc bầu cử vừa qua. Họ cần mở rộng sức hấp dẫn vượt ra ngoài nhóm cử tri ủng hộ ông Trump, đồng thời tránh đoạn tuyệt với phong trào MAGA (Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại) vốn đã định hình đảng Cộng hòa.

Cuộc cạnh tranh nội bộ gay gắt của đảng Dân chủ

Ông Doug Sosnik, chiến lược gia của đảng Dân chủ, cho rằng cả phe cấp tiến và phe ôn hòa đều sẽ xem kết quả bầu cử là sự khẳng định cho đường lối của mình. Điều này sẽ khiến cuộc tranh luận nội bộ về tương lai của đảng trở nên gay gắt khi cuộc đua năm 2028 bắt đầu.

Một trong những chiến thắng nổi bật nhất của phe cấp tiến là tại cuộc bầu cử Thượng viện ở bang Michigan. Ứng viên Dân chủ Abdul El-Sayed đã dễ dàng đánh bại ứng viên Cộng hòa Mike Rogers tại bang được xem là có vai trò quyết định trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Ông El-Sayed trở thành người Hồi giáo đầu tiên được bầu vào Thượng viện Mỹ.

Một số nhân vật tiềm năng đã thừa nhận đang cân nhắc tranh cử tổng thống, trong khi những người khác không loại trừ khả năng này. Phần lớn đã dành những tuần cuối cùng của chiến dịch bầu cử giữa nhiệm kỳ để vận động cho các ứng viên Dân chủ tại những bang có lịch tổ chức bầu cử sơ bộ sớm như Nevada, New Hampshire và South Carolina.

Những nhân vật này gồm cựu Phó Tổng thống Kamala Harris, người từng thất bại trước ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2024; Thống đốc bang California Gavin Newsom và Thống đốc bang Kentucky Andy Beshear; cựu Bộ trưởng Giao thông Pete Buttigieg; cùng Hạ nghị sĩ bang New York Alexandria Ocasio-Cortez, một tiếng nói nổi bật của phe cấp tiến.

Tuy nhiên hiện tại 9 nhân vật tiềm năng nổi bật nhất của đảng Dân chủ đều chưa ai xác nhận sẽ tranh cử tổng thống năm 2028.

Chín ngày sau cuộc bầu cử ngày 3/11, một số ứng viên Dân chủ tiềm năng, trong đó có ông Buttigieg và một nhân vật thuộc phe cấp tiến khác là Hạ nghị sĩ bang California Ro Khanna, dự kiến tham dự một cuộc gặp tại Denver do tổ chức Majority Democrats chủ trì.

Hạ nghị sĩ bang Massachusetts Jake Auchincloss, Chủ tịch nhóm, cho biết cuộc gặp nhằm khơi mào tranh luận về tương lai của đảng trước khi cuộc đua năm 2028 định hình, đồng thời xây dựng một chương trình nghị sự tích cực, tập trung vào những điều đảng Dân chủ ủng hộ, thay vì chỉ phản đối ông Trump.

Ông Scott Ferson, một chiến lược gia của đảng Dân chủ, dự đoán cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống của đảng này có thể thu hút số lượng ứng viên rất lớn. “Có ít nhất 30 người thuộc đảng Dân chủ đang hỏi những người thân cận với họ rằng: ‘Các bạn nghĩ tôi có nên tranh cử không?’”, ông Ferson nói.

Đảng Cộng hòa trong "cái bóng" của Tổng thống Trump

Trái lại, những nhân vật có thể tranh cử tổng thống năm 2028 của đảng Cộng hòa vẫn tỏ ra thận trọng, phần lớn giữ vị trí phía sau và thể hiện sự tôn trọng đối với Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, điều đó có thể thay đổi sau thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử hôm 3/11, khi cử tri bày tỏ sự bất mãn sâu sắc với cách ông Trump xử lý các vấn đề kinh tế, đối ngoại và yêu cầu chính quyền hành động mạnh mẽ hơn để chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước.

Ông Matt Dole, một chiến lược gia của đảng Cộng hòa, nhận định Phó Tổng thống Vance đang ở vào vị thế đặc biệt khó khăn. Ông Vance có ít dư địa hơn các ứng viên Cộng hòa tiềm năng khác để tạo khoảng cách với ông Trump, bởi trên cương vị phó tổng thống, ông có trách nhiệm truyền thống là bảo vệ tổng thống và các chính sách của chính quyền.

“Ông Vance đơn giản là không có nhiều không gian để điều chỉnh lập trường như một thành viên khác trong nội các, người có thể từ chức”, ông Dole nói.

Dù vậy, hôm 4/11, ông Vance thừa nhận cuộc chiến tại Iran, do ông Trump phát động hồi tháng 2 và đang rất không được lòng người dân Mỹ, đã khiến đảng Cộng hòa phải trả giá trong cuộc bầu cử. Tuy nhiên, phát biểu này chưa thể hiện sự rạn nứt rõ ràng với Tổng thống Trump, người cũng đưa ra thừa nhận tương tự vào tối 3/11.

Bất kỳ ai trở thành ứng viên đại diện mới của đảng Cộng hòa cũng sẽ phải giải quyết nhiệm vụ kép: duy trì sự ủng hộ của lực lượng cử tri MAGA trung thành với ông Trump, đồng thời khôi phục liên minh cử tri rộng lớn từng giúp ông giành chiến thắng năm 2024.

Các cuộc thăm dò sau bầu cử hôm 3/11 cho thấy những nhóm cử tri quan trọng trong liên minh này, bao gồm người trẻ, người gốc Tây Ban Nha và một bộ phận nam giới da màu, đã quay lưng với đảng Cộng hòa.

Ông Vance từng nói có “khả năng” không tranh cử tổng thống, với lý do cân nhắc các vấn đề gia đình. Trong khi đó, ông Rubio tuyên bố hiện “không có kế hoạch” tranh cử tổng thống.

Thống đốc bang Florida Ron DeSantis, người từng thất bại trong cuộc cạnh tranh giành đề cử tổng thống của đảng Cộng hòa trước ông Trump năm 2024, cũng không loại trừ khả năng tiếp tục chạy đua vào Nhà Trắng.

Những nhân vật Cộng hòa khác được xem là ứng viên tiềm năng gồm Thống đốc bang Arkansas Sarah Huckabee Sanders và Thượng nghị sĩ bang Texas Ted Cruz.