Bầu cử Israel: Chính trường biến động, chiến lược chung bất động

Các biển quảng cáo có hình Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, thuộc đảng Likud (bên trái), và cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Gadi Eisenkot, lãnh đạo đảng Yashar (bên phải), tại lối vào thành phố Kiryat Malachi, Israel, ngày 20/10. (Nguồn: Getty Images)

Sức mạnh quân sự vẫn là ưu tiên

Nhiều khả năng, Israel vẫn ưu tiên sử dụng sức mạnh quân sự để bảo vệ các lợi ích an ninh của mình, trong khi khả năng thành lập một Nhà nước Palestine độc lập vẫn còn rất xa vời. Quan điểm này càng được củng cố sau cuộc tấn công của Hamas vào Israel ngày 7/10/2023 và những cuộc xung đột hiện nay tại Gaza, Lebanon và Iran.

Các nhà phân tích nhận định, nếu Thủ tướng Benjamin Netanyahu tiếp tục giành chiến thắng, với sự hậu thuẫn của các đối tác liên minh cực hữu, ông có thể đẩy mạnh các chiến dịch quân sự, siết chặt kiểm soát đối với Bờ Tây và tiếp tục gạt các nỗ lực ngoại giao ra bên lề.

Chính sách an ninh hiện nay của Israel dựa trên ba trụ cột chính: Đối phó với Iran, duy trì các vùng đệm bên ngoài biên giới và sử dụng sức mạnh quân sự để răn đe các mối đe dọa. Khác biệt giữa các nhà lãnh đạo chính trị chủ yếu nằm ở mức độ quyết liệt khi tiến hành xung đột, mở rộng các khu định cư Do Thái và triển khai các nỗ lực ngoại giao.

Vì vậy, cuộc bầu cử được nhìn nhận không phải là bước ngoặt có thể làm thay đổi căn bản tình hình, mà phản ánh một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông.

Thủ tướng Netanyahu khẳng định, Israel cần tập trung vào ngăn chặn các mối đe dọa từ sớm và chủ động tiến công. Ông ủng hộ các cuộc tấn công phủ đầu nhằm kiểm soát nguy cơ an ninh, đồng thời chủ trương tăng cường sức mạnh và khả năng tự chủ của Israel trong lĩnh vực quân sự.

Cuộc bầu cử là cuộc cạnh tranh giữa đảng Likud cánh hữu của ông Netanyahu và phe đối lập do đảng Yashar của ông Gadi Eisenkot dẫn dắt.

Modern Diplomacy dẫn ý kiến của nhà phân tích Palestine Ghassan al-Khatib cho thấy, chính sách của Israel đối với người Palestine sẽ không có thay đổi đáng kể, bởi các đảng phái chính trị ngày càng thể hiện lập trường cứng rắn hơn, phù hợp với sự thay đổi trong quan điểm của công chúng. Các đảng đều phản đối việc thành lập Nhà nước Palestine và ủng hộ mở rộng các khu định cư Do Thái.

Các nhà phân tích nhận định, nếu Thủ tướng Benjamin Netanyahu tiếp tục giành chiến thắng, với sự hậu thuẫn của các đối tác liên minh cực hữu, ông có thể đẩy mạnh các chiến dịch quân sự, siết chặt kiểm soát đối với Bờ Tây và tiếp tục gạt các nỗ lực ngoại giao ra bên lề. (Nguồn: The Japan Times)

Triển vọng hòa bình với người Palestine còn xa vời

Một chính phủ mới do các đối thủ của ông Netanyahu lãnh đạo có thể tìm cách cải thiện quan hệ với cộng đồng quốc tế bằng việc “xoa dịu” người định cư Do Thái hoặc âm thầm mở rộng các khu định cư. Tuy nhiên, những thay đổi này chủ yếu mang tính điều chỉnh cách thức thực hiện chính sách, chứ không làm thay đổi các định hướng cốt lõi.

Bên cạnh đó, theo Modern Diplomacy, giới lãnh đạo an ninh Israel có chung một tầm nhìn chiến lược nhất quán, trong đó tập trung đối đầu với Iran. Điều này hạn chế khả năng xuất hiện những thay đổi lớn trong chính sách, bất kể ai nắm quyền.

Các nhà phân tích cảnh báo, tình trạng bạo lực gia tăng của người định cư Do Thái, sự bất mãn của người Palestine và việc thiếu vắng triển vọng giải pháp chính trị trong tương lai có thể tạo ra những tình huống dễ bùng phát xung đột. Khi đó, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể châm ngòi cho những diễn biến nghiêm trọng hơn.

Một số bên liên quan trong khu vực khẳng định cuộc đối đầu dai dẳng giữa Israel và Iran đã trở thành vấn đề trung tâm định hình an ninh Trung Đông, bất kể kết quả bầu cử tại Israel ra sao.

Chủ trương của ông Netanyahu nhằm làm sụp đổ chính quyền Iran càng khiến căng thẳng gia tăng. Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự nghi ngờ rằng bất cứ biện pháp nào không phải là một cuộc tiến công trên bộ quy mô lớn đều khó có thể buộc Iran thay đổi những quan điểm căn bản về an ninh của mình.

Dù phải đối mặt với nhiều sức ép, các lực lượng vũ trang Iran và những nhóm vũ trang có quan hệ với Tehran vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể, khiến cục diện an ninh khu vực càng trở nên phức tạp.