Bầu cử Nepal: Điều gì khiến cựu rapper dẫn đầu cuộc đua vào ghế Thủ tướng?

Cựu Thị trưởng Kathmandu Balendra Shah, người đồng thời từng là một ca sĩ nhạc rap nổi tiếng trong giới trẻ. Ảnh: Nepal Press

Người viết những dòng đó là Balendra Shah, thường được biết đến với cái tên Balen, cựu Thị trưởng Kathmandu, đồng thời từng là ca sĩ hát nhạc rap, hiện đang nổi lên như ứng viên hàng đầu cho vị trí Thủ tướng Nepal sau cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra ngày 5/3.

Thách thức giới tinh hoa chính trị truyền thống

Dù Nepal không thường xuyên có các cuộc thăm dò nhưng nhiều nhà phân tích chính trị và truyền thông địa phương nhận định, Balen đang dẫn trước các đối thủ, vượt qua tầng lớp chính trị gia kỳ cựu vốn thống trị chính trường nhiều năm qua. “Nay trên các xe buýt đến Kathmandu còn dán khẩu hiệu Đến thành phố của Balen”, ông Bipin Adhikari, chuyên gia luật hiến pháp tại Đại học Kathmandu cho biết.

Nếu giành chiến thắng, ông Balen sẽ hoàn tất hành trình thăng tiến ngoạn mục: từ một rapper nổi tiếng với những ca khúc chỉ trích giới cầm quyền, trở thành người đứng đầu Chính phủ.

Chính trường Nepal lâu nay chủ yếu do một số đảng lớn chi phối, bao gồm Đảng Cộng sản Nepal của của cựu Thủ tướng K.P. Sharma Oli, được xem là có quan điểm nghiêng về Trung Quốc, và đảng Quốc đại Nepal, được cho là có quan hệ gần gũi hơn với Ấn Độ.

Balen Shah là ứng viên Thủ tướng của đảng Quốc gia độc lập (Rastriya Swatantra Party - RSP), một đảng trung dung mới nổi, cam kết duy trì “quan hệ đối ngoại cân bằng” với hai nước láng giềng khổng lồ.

Sức hút từ mạng xã hội và giới trẻ

Một phần sức hút toàn quốc của đối với ông Balen đến từ những gì ông đã làm khi giữ chức Thị trưởng Kathmandu từ năm 2022, tập trung cải thiện hạ tầng đô thị, xử lý rác thải và nâng cao chất lượng dịch vụ công như y tế.

Bức ảnh ông Balen đăng trên trang facebook cá nhân nhận được rất nhiều lượt like. Ảnh: Facebook/Balen Shah

Khác với nhiều chính trị gia kỳ cựu, ông Balen gần như né tránh truyền thông chính thống. Thay vào đó, ông tận dụng mạng xã hội, nơi ông có hơn 3,5 triệu người theo dõi trên Facebook, để kết nối trực tiếp với cử tri trẻ. Trang cá nhân của ông thường xuyên đăng tải hình ảnh vận động tranh cử, với phong cách quen thuộc: kính râm tối màu và bộ râu muối tiêu.

“Điều khiến ông Balen đặc biệt là cách ông duy trì kết nối với giới trẻ qua những thông điệp ngắn trên mạng xã hội. Nhưng làm Thủ tướng sẽ không phải chuyện dễ dàng”, nhà phân tích chính trị độc lập Puranjan Acharya nhận định.

Từ rapper chống bất công đến chính khách đổi mới

Sinh ra trong gia đình có cha hành nghề y học cổ truyền Ayurveda và mẹ nội trợ, Balen sớm yêu thích thơ ca trước khi chuyển sang rap, chịu ảnh hưởng từ các nghệ sĩ Mỹ như Tupac Shakur và 50 Cent. Sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật xây dựng tại Nepal, ông tiếp tục học thạc sĩ kỹ thuật kết cấu ở miền Nam Ấn Độ.

Trước khi làm Thị trưởng Kathmandu và nổi lên như một biểu tượng của giới trẻ Nepal, Balen là một rapper nổi tiếng trong làng hip hop Nepal từ đầu những năm 2010 với những MV được quay trên các mái nhà Kathmandu hoặc trong các trận rap diss trên truyền hình. Balen có một lượng lớn fan trẻ tuổi nhờ loạt hit, kết hợp âm nhạc truyền thống của Nepal với âm nhạc hiện đại, đề cập đến các vấn đề bất cập như tham nhũng, bất bình đẳng, giáo dục và môi trường… Âm nhạc của rapper nổi loạn này đã chạm đến trái tim của những người trẻ Nepal đang thất vọng vì nạn tham nhũng, bất bình đẳng và tình trạng kém phát triển.

Một trong số đó là “Balidan” (có nghĩa là "sự hy sinh" trong tiếng Nepal) thu hút 11 triệu lượt xem trên YouTube. Đây được coi là sản phẩm âm nhạc nổi bật nhất của Balen Shah với thông điệp chống tham nhũng và kêu gọi hy sinh cho công lý. Phần lời chỉ trích trực diện tầng lớp tinh hoa và thể hiện sự thất vọng của giới trẻ với bộ máy công quyền khi đó. Balidan đã giúp Shah xây dựng hình ảnh "người hùng" trong mắt giới trẻ trước khi ông trở thành thị trưởng Kathmandu. Times of India gọi Balidan là bản rap "chống tham nhũng nổi bật" với lời rap sắc bén và thông điệp mạnh mẽ. Thậm chí bài rap còn được xem như "bài thánh ca" cho những người tìm kiếm sự thay đổi.

Khẩu hiệu “thay đổi” và tham vọng cải tổ nền kinh tế

Ông Balen bước chân vào chính trường khi tranh cử Thị trưởng Kathmandu với tư cách ứng viên độc lập cùng khẩu hiệu “Đã đến lúc thay đổi” và giành chiến thắng áp đảo.

Tháng 12 năm ngoái, ông gia nhập RSP do cựu MC truyền hình Rabi Lamichhane lãnh đạo và được chọn làm ứng viên thủ tướng.

Trong cương lĩnh tranh cử, RSP cam kết tạo ra 1,2 triệu việc làm và giảm tình trạng lao động phải ra nước ngoài kiếm sống, đồng thời đặt mục tiêu nâng thu nhập bình quân đầu người từ 1.447 USD lên 3.000 USD, tăng gấp đôi quy mô nền kinh tế lên 100 tỷ USD GDP và cung cấp bảo hiểm y tế toàn dân, tất cả trong vòng 5 năm.

Tuy vậy, các nhà phân tích cảnh báo rằng, thành công của ông Balen, nếu đắc cử, sẽ phụ thuộc lớn vào đội ngũ chuyên gia và bộ máy ông xây dựng để cải tổ hệ thống hành chính vốn bị đánh giá là trì trệ và tham nhũng.

“Ông ấy cần một êkíp, cần chuyên gia và sự ủng hộ rộng rãi. Với bộ máy nhà nước hiện tại, nếu không thay đổi được, ông ấy có thể sẽ thất bại như gỗ bị mối mọt ăn mòn”, ông Acharya nhận định.

Quỳnh Vũ