Bầu trời tầm thấp mở không gian tăng trưởng mới cho Đà Nẵng

TP. Đà Nẵng được đánh giá có nhiều tiềm năng và lợi thế để tham gia sớm vào cuộc đua phát triển kinh tế tầm thấp - Ảnh: VGP/Nhật Anh

Đà Nẵng có nhiều lợi thế trong phát triển kinh tế tầm thấp

Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam, kinh tế tầm thấp (Low Altitude Economy - LAE) là hệ sinh thái kinh tế hoạt động trong không phận dưới 1.000 m và đang được nhiều quốc gia xem là “không gian kinh tế mới của thế kỷ XXI”.

Ngành kinh tế này dựa trên việc khai thác không phận ở độ cao thấp bằng các phương tiện bay hiện đại như thiết bị bay không người lái (UAV/Drone), máy bay điện cất hạ cánh thẳng đứng (eVTOL), kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và các hệ thống quản lý không phận thông minh.

Các dự báo quốc tế cho thấy quy mô kinh tế tầm thấp toàn cầu có thể đạt khoảng 9.000 tỷ USD vào năm 2050. Không còn giới hạn trong lĩnh vực quốc phòng hay nghiên cứu, UAV/ Drone hiện đã được ứng dụng rộng rãi trong logistics, nông nghiệp thông minh, giám sát hạ tầng, quản lý đô thị, cứu hộ cứu nạn, bảo vệ môi trường, du lịch và nhiều ngành kinh tế khác.

Trong bối cảnh đó, TP. Đà Nẵng được đánh giá có nhiều tiềm năng và lợi thế để tham gia sớm vào cuộc đua phát triển kinh tế tầm thấp.

Theo bà Lê Thị Thục, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, Thành phố sở hữu hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang từng bước hoàn thiện; có hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu với nguồn nhân lực chất lượng cao; có khu công nghệ cao, các khu công nghệ thông tin tập trung; đồng thời có nhu cầu ứng dụng UAV rất lớn trong các lĩnh vực quản lý đô thị, giám sát môi trường, du lịch, logistics, phòng chống thiên tai và cứu hộ cứu nạn.

“Đối với Đà Nẵng, kinh tế tầm thấp không đơn thuần là một xu hướng công nghệ mới mà còn là cơ hội chiến lược để hình thành các ngành kinh tế mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực phát triển bền vững cho thành phố trong giai đoạn tới”, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng khẳng định.

Đồng thời Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng cho biết, Thành phố hiện đang triển khai nhiều chủ trương lớn nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm công nghệ cao của khu vực miền Trung - Tây Nguyên cũng như cả nước.

Đặc biệt, thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đà Nẵng đang xây dựng Chương trình phát triển công nghệ chiến lược và công nghiệp công nghệ số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Trong đó, công nghệ hàng không vũ trụ, thiết bị bay không người lái được xác định là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược cần tập trung nghiên cứu, đầu tư phát triển và thương mại hóa.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, Đà Nẵng cũng đang đối mặt với không ít thách thức liên quan đến khung pháp lý, hạ tầng thử nghiệm, tiêu chuẩn kỹ thuật, nguồn nhân lực chuyên sâu và khả năng kết nối thị trường.

Khu vực cảng Liên Chiểu đang được đầu tư xây dựng - Ảnh: VGP/Nhật Anh

Cơ hội hình thành lớp hạ tầng mới cho Đà Nẵng

Theo ông Vũ Quang Hùng, Trưởng Ban quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng (DSEZA), hiện nay Đà Nẵng đang đồng thời hình thành nhiều cực tăng trưởng quan trọng như cảng Liên Chiểu, Khu công nghệ cao, Khu công nghệ thông tin tập trung, hệ thống khu công nghiệp, trung tâm logistics và đặc biệt là Khu thương mại tự do (FTZ) với quy mô gần 1.900 ha.

Đây là hệ sinh thái kinh tế có mức độ kết nối rất cao giữa sản xuất, logistics, thương mại quốc tế, đổi mới sáng tạo và dịch vụ. Tuy nhiên, toàn bộ hệ thống hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào hạ tầng giao thông mặt đất.

Khi cảng Liên Chiểu, FTZ, Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp phát triển đầy đủ, áp lực lên hệ thống giao thông hiện hữu sẽ ngày càng lớn. Vì vậy, thành phố cần nghiên cứu thêm những lớp hạ tầng mới nhằm nâng cao năng lực kết nối và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, không gian tầm thấp được xem là một hướng đi đáng chú ý.

Ông Vũ Quang Hùng cho rằng điều kiện tiên quyết để phát triển không gian tầm thấp không phải drone hay eVTOL mà chính là hạ tầng số và đây cũng là lợi thế nổi bật của Đà Nẵng.

Thành phố nhiều năm qua được đánh giá là một trong những đô thị thông minh hàng đầu Việt Nam, vận hành Trung tâm điều hành đô thị thông minh, ứng dụng AI trong giám sát giao thông và môi trường, đồng thời DSEZA đang triển khai Đề án FTZ thông minh với các nền tảng 3D của công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS), AI, dữ liệu lớn và định hướng xây dựng bản sao số cho từng khu chức năng.

Tương tự như mỗi khu công nghiệp cần trạm điện hay hệ thống cấp nước, trong tương lai, các khu chức năng có thể cần thêm những điểm tiếp nhận và trung chuyển logistics tầm thấp - các “vertiport” tích hợp kho hàng tự động, trạm sạc điện và hệ thống điều hành số.

UAV đóng vai trò nòng cốt trong hoạt động kinh tế tầm thấp - Ảnh: VGP/Nhật Anh

Cần đưa không gian tầm thấp vào Quy hoạch chung Đà Nẵng

Từ phân tích trên, ông Vũ Quang Hùng đề xuất nghiên cứu tích hợp nội dung không gian tầm thấp vào Quy hoạch chung Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn 2075; xác định các hành lang kết nối chiến lược giữa cảng Liên Chiểu, hệ thống FTZ, khu công nghệ cao, các khu công nghiệp và các trung tâm logistics; đồng thời chuẩn bị nền tảng dữ liệu số để sẵn sàng triển khai khi công nghệ và hành lang pháp lý cho phép.

Theo Trưởng Ban quản lý DSEZA, các khu thương mại tự do thế hệ mới trên thế giới đang chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng tốc độ lưu chuyển hàng hóa, chất lượng logistics, mức độ số hóa và khả năng kết nối toàn cầu. Trong xu thế đó, không gian tầm thấp có thể trở thành một cấu phần quan trọng của FTZ thông minh, logistics thông minh và đô thị thông minh.

Nếu được nghiên cứu, tích hợp vào quy hoạch và chuẩn bị bằng dữ liệu số từ hôm nay, Đà Nẵng hoàn toàn có cơ hội trở thành địa phương tiên phong của Việt Nam trong việc xây dựng hệ sinh thái logistics không gian tầm thấp gắn với Khu thương mại tự do, Khu công nghệ cao, cảng Liên Chiểu và mạng lưới khu công nghiệp.

Đây không chỉ là câu chuyện của giao thông vận tải mà là bước chuẩn bị cho một lớp hạ tầng mới của nền kinh tế số trong giai đoạn phát triển 2030-2050, nơi bầu trời tầm thấp có thể trở thành không gian phát triển mới, mở rộng dư địa tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng trên bản đồ đổi mới sáng tạo quốc gia.