Báu vật tuổi đời hàng thế kỷ trong thư viện trường đại học ở Ireland

Nằm trong khuôn viên Trinity College Dublin, Old Library là một trong những thư viện nổi tiếng nhất Ireland và cũng là biểu tượng văn hóa của đất nước này. Tòa nhà Old Library được xây dựng từ năm 1712 đến 1732 và vẫn tồn tại đến ngày nay. Trải qua hơn 300 năm, nơi đây trở thành kho lưu trữ hàng triệu cuốn sách, bản thảo, bản đồ và tài liệu phản ánh lịch sử học thuật của Ireland. Hiện nay, hệ thống thư viện Trinity College sở hữu hơn 6 triệu ấn phẩm in và nhiều bộ sưu tập đặc biệt. Ảnh: Trinity College Dublin.

Điểm gây ấn tượng nhất của Old Library là Long Room - đại sảnh dài gần 65 m nằm ở trung tâm tòa nhà. Không gian này được bao quanh bởi những giá sách gỗ sẫm màu, các cột mang phong cách Corinth và hệ thống ban công chạy dọc hai bên. Phía trên là trần gỗ hình vòm, tạo cảm giác như một thánh đường dành cho sách. Khi được xây dựng, Long Room từng có trần phẳng bằng thạch cao và chỉ có giá sách ở tầng dưới, nhưng đến thế kỷ 19, công trình được cải tạo, nâng mái và bổ sung trần vòm cùng hệ thống giá sách tầng trên. Ảnh: Trinity College Dublin.

Không chỉ có sách, Long Room còn giống một bảo tàng thu nhỏ với nhiều hiện vật gắn với lịch sử Ireland. Dọc hai bên đại sảnh là những bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch của các triết gia, nhà văn và những nhân vật có liên hệ với Trinity College. Thư viện cũng trưng bày Brian Boru Harp - cây đàn hạc thời Trung cổ được xem là biểu tượng của Ireland và trở thành hình mẫu biểu tượng cho quốc gia này. Ảnh: Trinity College Dublin.

Kho báu nổi tiếng nhất của thư viện Trinity College nằm không xa Long Room, có tên là Book of Kells. Đây là bản thảo được tạo ra khoảng năm 800. Tác phẩm được trang trí công phu với những họa tiết Kitô giáo và nghệ thuật Celtic. Trinity College nhận bản thảo này vào năm 1661 từ Henry Jones, Giám mục Meath, và từ đó trở thành nơi lưu giữ một trong những bản thảo Trung cổ nổi tiếng nhất thế giới. Sự cầu kỳ trong trang trí khiến Book of Kells được đánh giá là khác biệt so với nhiều bản thảo minh họa cùng thời. Ảnh: Goppion.

Bên cạnh Book of Kells, thư viện còn lưu giữ nhiều tài liệu quý hiếm khác, trong đó có Book of Durrow, những bản thảo Ireland thời Trung cổ, sách in trước năm 1500 và bộ sưu tập Fagel được mua từ một gia đình Hà Lan vào năm 1802. Kho sách còn có bản in đầu tiên bằng tiếng Ireland từ năm 1571 và một bản First Folio của William Shakespeare. Những bộ sưu tập này khiến thư viện không chỉ là nơi phục vụ việc học tập của sinh viên Trinity mà còn là một trung tâm nghiên cứu quan trọng về lịch sử, văn học và văn hóa Ireland. Ảnh: BBC News.

Đằng sau vẻ đẹp cổ kính của Long Room chính là hệ thống bảo quản công phu. Trong dự án cải tạo Old Library, khoảng 700.000 hiện vật được lên kế hoạch tạm thời đưa ra khỏi tòa nhà, trong đó có hàng trăm nghìn cuốn sách cổ. Đây là một trong những chiến dịch di chuyển bộ sưu tập di sản lớn nhất từng được thực hiện tại một công trình lịch sử ở Ireland. Khoảng 75 nhân viên đã mất gần hai năm để tháo dỡ phần lớn số sách khỏi các kệ, đánh dấu và làm sạch từng cuốn trước khi chuyển tới nơi lưu trữ. Ảnh: Trinity College Dublin.

Công việc tưởng như đơn giản nhưng thực tế đòi hỏi sự tỉ mỉ đặc biệt. Mỗi cuốn sách được vệ sinh nhẹ nhàng, đo kích thước, gắn thẻ RFID phục vụ quản lý và an ninh, sau đó được đánh giá tình trạng để quyết định có cần bảo tồn hay không. Những cuốn còn tốt được đưa vào các hộp lưu trữ chống cháy, chống nước tại kho chuyên dụng với điều kiện môi trường được kiểm soát. Dù nằm ngoài tòa nhà Old Library, các cuốn sách vẫn có thể được phục vụ nghiên cứu nhờ hệ thống mã hóa và quản lý vị trí. Ảnh: Third Eye Traveler.

Theo các chuyên gia bảo tồn, nhiều cuốn sách đã nằm trên những kệ gỗ này hàng trăm năm, thậm chí bụi bám trên một số cuốn cũng trở thành đối tượng nghiên cứu. Khi được làm sạch, các chuyên gia phát hiện phần lớn bụi có nguồn gốc hữu cơ như sợi tóc và tế bào da của những người từng làm việc hoặc tham quan thư viện. Ảnh: The Guardian.

Việc dọn sách là một phần của dự án Old Library Redevelopment Project, được khởi động từ năm 2022 nhằm bảo tồn công trình và hiện đại hóa hệ thống bảo vệ bộ sưu tập. Công trình đang phải đối mặt với nhiều vấn đề liên quan đến bụi, ô nhiễm, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và nguy cơ hỏa hoạn. Dự án hướng tới việc bổ sung hệ thống kiểm soát môi trường, lọc không khí và các biện pháp phòng cháy hiện đại, đồng thời bảo vệ cấu trúc lịch sử của tòa nhà. Giai đoạn trùng tu và xây dựng dự kiến được triển khai từ năm 2027, mục tiêu hoàn thành vào năm 2030. Ảnh: The Guardian.

Sau hơn ba thế kỷ, Old Library đang đứng trước một cuộc thay đổi lớn nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là giữ lại giá trị của quá khứ cho tương lai. Dự án cải tạo không chỉ tập trung vào việc sửa chữa một công trình cổ mà còn tìm cách bảo vệ hàng trăm nghìn tài liệu khỏi những tác động của thời gian và môi trường. Trinity College hiện hướng tới việc kết hợp giữa bảo tồn di sản, công nghệ và trải nghiệm của công chúng. Ảnh: The Guardian.