Bê bối Grok và lỗ hổng kiểm soát AI tạo sinh

Chatbot Grok của tỷ phú Elon Musk đang đối mặt với làn sóng chỉ trích sau khi bị phát hiện có thể tạo ra các hình ảnh nhạy cảm

Bất ngờ trở thành nạn nhân bị xâm phạm hình ảnh

Xu hướng "mặc bikini cho cô ấy" bắt đầu âm thầm từ cuối năm 2025 và bùng nổ mạnh vào đầu năm 2026. Ban đầu, người dùng chỉ yêu cầu chỉnh ảnh phụ nữ mặc đồ bơi. Nhưng chỉ trong vài ngày, các yêu cầu nhanh chóng chuyển thành các chỉnh sửa mang tính tình dục hóa, xúc phạm và làm nhục.

Theo phân tích của báo Anh Guardian, mỗi giờ có tới 6.000 yêu cầu kiểu này được gửi đến chatbot. Nhiều phụ nữ, trong đó có cả người nổi tiếng, chính trị gia, nhà báo và cả trẻ em, bất ngờ trở thành nạn nhân của một dạng xâm phạm mới: Bị "lột đồ" bằng thuật toán.

Còn Tổ chức phi lợi nhuận AI Forensics (châu Âu) đã phân tích hơn 20.000 hình ảnh ngẫu nhiên do Grok tạo ra cùng 50.000 yêu cầu của người dùng trong giai đoạn từ ngày 25/12 đến ngày 1/1. Kết quả cho thấy tần suất xuất hiện các từ khóa như "cô ấy", "cởi", "bikini", "quần áo" là cực kỳ cao. Hơn 53% hình ảnh về con người thể hiện nhân vật trong trang phục tối thiểu như đồ lót hoặc bikini, trong đó 81% là những người có ngoại hình nữ giới. Đáng chú ý, khoảng 2% hình ảnh mô tả những người trông như dưới 18 tuổi.

Sự việc đã làm dấy lên báo động đỏ về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo (AI) khi được triển khai trên mạng xã hội mà thiếu các rào chắn an toàn đủ mạnh. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng các hình ảnh "lột đồ" bằng thuật toán có thể đặt phụ nữ và trẻ em vào tình trạng nguy hiểm thực sự, từ bị quấy rối trực tuyến, bị tống tiền đến các hệ lụy pháp lý và tâm lý lâu dài.

Phản ứng quyết liệt từ quốc tế

Trước việc chatbot Grok bị phát hiện có thể tạo hình ảnh nhạy cảm, trong đó có nội dung nguy hại liên quan đến trẻ em, nhiều quốc gia đã có phản ứng quyết liệt.

Chính phủ Indonesia và Malaysia cho biết tạm thời chặn quyền truy cập vào Grok, chatbot do xAI của tỷ phú người Mỹ Elon Musk phát triển, sau khi hình ảnh khiêu dâm tràn lan. Lệnh cấm được xem là động thái cứng rắn trước vấn nạn deepfake có yếu tố tình dục không đồng thuận. X và xAI đều thuộc cùng một công ty do Elon Musk kiểm soát.

Bộ trưởng Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia Meutya Hafid

Chính phủ xem hành vi tạo và lan truyền deepfake khiêu dâm không đồng thuận là sự vi phạm nghiêm trọng quyền con người, nhân phẩm và an ninh của công dân trong không gian số

Bà Meutya Hafid, Bộ trưởng Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia

Bộ Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia đã triệu tập đại diện của X để làm rõ vụ việc.

Ấn Độ cũng yêu cầu X phải tiến hành rà soát toàn diện Grok ngay lập tức.

Tại châu Âu, vụ bê bối Grok làm gia tăng sức ép đối với X trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) đang thực thi Đạo luật dịch vụ kỹ thuật số (DSA). Ủy ban châu Âu (EC) đã yêu cầu X lưu giữ toàn bộ tài liệu và dữ liệu liên quan đến Grok cho đến hết năm 2026 nhằm phục vụ công tác điều tra xem liệu nền tảng này có vi phạm nghĩa vụ kiểm soát nội dung gây hại hay không. Động thái này được giới phân tích coi là dấu hiệu cho thấy EU sẵn sàng áp dụng các biện pháp chế tài nghiêm khắc nếu xác định có sai phạm.

"Tôi hy vọng EC sẽ nhanh chóng tiến hành cuộc điều tra này. Tôi cũng muốn chỉ ra rằng chỉ thị chống bạo lực đối với phụ nữ coi hành vi này là tội phạm", nữ nghị sĩ đảng Xanh và cựu chủ tịch Ủy ban An ninh mạng (DSA) Alexandra Geese nói. Bà lập luận rằng việc bán hình ảnh bạo lực tình dục đối với phụ nữ rõ ràng cấu thành rủi ro mang tính hệ thống đối với bạo lực giới theo luật kỹ thuật số.

Cơ quan quản lý truyền thông Anh Ofcom ngày 12/1 mở cuộc điều tra nền tảng X của tỷ phú Elon Musk, sau lo ngại chatbot Grok bị sử dụng để tạo các hình ảnh deepfake mang tính tình dục, vi phạm Luật An toàn Trực tuyến của nước này. Ofcom cho biết sẽ "tiến hành đánh giá nhanh" để xác định liệu có dấu hiệu vi phạm quy định hay không.

Thủ tướng Anh Keir Starmer khẳng định Ofcom có "toàn quyền ủng hộ" của ông nếu cần hành động. Theo Luật An toàn Trực tuyến, Ofcom có thể buộc các nền tảng phải xử lý những nội dung như vậy và phạt tiền hàng triệu bảng Anh nếu không tuân thủ. Hình phạt cuối cùng là lệnh của tòa án yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ internet chặn hoàn toàn một trang web hoặc ứng dụng.

Thủ tướng Anh Keir Starmer

Còn tại Mỹ, một nhóm thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã gửi thư tới Apple và Google, kêu gọi hai tập đoàn này xem xét việc gỡ bỏ X và Grok khỏi các kho ứng dụng nếu không có biện pháp hữu hiệu để ngăn nội dung lạm dụng tình dục trẻ em. Các nghị sĩ cảnh báo việc cho phép một nền tảng như vậy tiếp tục hoạt động có thể đi ngược lại các chính sách an toàn mà chính các "ông lớn" công nghệ đang cam kết.

Nguồn: CNN, Guardian

Nhu Thụy