Đô thị khoa học công nghệ Bắc TPHCM sẽ là 'bộ não' đổi mới sáng tạo

Đây được xem là một đề án chiến lược nhằm định hình một không gian phát triển khoa học công nghệ quy mô lớn, gắn trực tiếp với hành lang sản xuất công nghệ cao tại khu vực phía Bắc và Tây Bắc TP HCM.

Tại buổi họp báo, đại diện Tập đoàn Becamex và các chuyên gia đã trình bày nhiều tham luận chuyên sâu nhằm làm rõ tầm nhìn và lộ trình thực thi Đề án. Trong đó có, tham luận về tổng quan Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP HCM, các nội dung trọng yếu như quy hoạch liên kết vùng, thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đường sắt Đông Nam Bộ và chi tiết hóa mô hình Trung tâm Khoa học Công nghệ.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Becamex phát biểu tại buổi họp báo.

Đặc biệt, định hướng phát triển bền vững được nhấn mạnh thông qua các tham luận về Khu công nghiệp sinh thái, phát triển năng lượng bền vững cũng như xây dựng hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo, Công nghiệp 4.0 và nâng cao năng lực doanh nghiệp. Những nội dung này không chỉ minh chứng cho tính khả thi của đề án mà còn thể hiện sự chuẩn bị công phu về mặt hạ tầng kỹ thuật và giải pháp công nghệ, hướng tới một đô thị thông minh, hiện đại và bền vững

Theo đó, Đề án "Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP HCM" được xem là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong cấu trúc siêu đô thị đa cực, dự án này được định vị là một cực khoa học công nghệ quy mô lớn, đóng vai trò "bộ não khoa học công nghệ" cho vùng sản xuất phía Bắc.

Điểm khác biệt căn bản và là giá trị cốt lõi của Đề án chính là cách tiếp cận đặt "bộ não đổi mới sáng tạo" ngay trong vùng sản xuất công nghệ cao. Việc đặt không gian nghiên cứu liền kề không gian sản xuất giúp rút ngắn tối đa chu trình từ nghiên cứu - phát triển đến thương mại hóa, tạo ra sự khác biệt so với các mô hình tách rời truyền thống vốn bộc lộ nhiều hạn chế trong việc tạo giá trị gia tăng.

Đề án tổ chức không gian phát triển theo cấu trúc tích hợp chặt chẽ, lấy vùng lõi đầu não đổi mới sáng tạo làm điểm khởi phát mang tính chiến lược của toàn bộ hệ sinh thái. Vùng lõi này tập trung tại phường Bình Dương với quy mô khoảng 103 ha trung tâm phát triển cùng 220 ha cơ sở vật chất dành cho nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm quy mô nhỏ. Sự kết nối hữu cơ từ vùng lõi này lan tỏa ra vành đai sản xuất công nghệ cao, nơi quy tụ các Khu công nghiệp Khoa học Công nghệ quy mô lớn như Bình Dương Riverside, Lai Hưng, Cây Trường và VSIP III nhằm hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu thông qua sản xuất đại trà.

Để kích hoạt nhanh chóng toàn bộ hệ sinh thái, đề án chú trọng vào các dự án hạt nhân đóng vai trò dẫn dắt dòng chảy tri thức và công nghệ. Các dự án này bao gồm Khuôn viên Đổi mới Sáng tạo Sài Gòn (Saigon Innovation Campus) quy mô 100 ha, Khu Công nghệ số Tập Trung Bình Dương 15 ha và Khu phức hợp Khoa học và Công nghệ rộng 20 ha. Đặc biệt, đề án thể hiện sự sáng tạo trong việc tận dụng tối ưu nguồn lực tài sản công bằng cách chuyển đổi công năng các công trình hiện hữu.

Đặc biệt là Trung tâm Hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) sẽ được chuyển đổi thành Tòa nhà Khoa học Công nghệ, cho phép đưa các thiết chế khoa học vào khai thác ngay để sử dụng hiệu quả tài sản công theo chuẩn mực quốc tế.

Hệ sinh thái này được hậu thuẫn bởi mạng lưới đối tác học thuật quốc tế uy tín như A*STAR ARTC (Singapore), Viện Fraunhofer ENAS (Đức), Đại học Quốc gia Singapore và các đơn vị nòng cốt trong nước như Đại học Quốc gia TP HCM, Đại học Việt Đức.

Trên nền tảng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15, Đề án đề xuất mô hình quản lý "một cửa" và áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Đây là môi trường lý tưởng để thử nghiệm các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn và thiết bị bay không người lái trước khi nhân rộng.

Về hiệu quả kinh tế - xã hội, Đề án hướng tới xây dựng một đô thị khoa học công nghệ đáng sống, lấy con người và nhân tài làm trung tâm. Với hệ thống hơn 2 triệu cây xanh và các công trình đạt tiêu chuẩn xanh như LEED, EDGE, khu vực này sẽ trở thành hình mẫu cho phát triển bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Sự hình thành của Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP HCM không chỉ đơn thuần là một dự án hạ tầng kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc cho tinh thần chủ động, tiên phong của TP HCM trong việc thử nghiệm các mô hình phát triển mới. Gắn liền với cột mốc kỷ niệm 30 năm hợp tác Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) giai đoạn 1996–2026, Đề án chính là bước cụ thể hóa tầm nhìn VSIP 2.0, nơi công nghệ và tri thức trở thành sợi dây kết nối các giá trị toàn cầu.

Về lâu dài, đây sẽ là không gian nuôi dưỡng tinh thần khoa học cho các thế hệ tương lai thông qua hệ thống giáo dục STEM/STEAM và các thiết chế văn hóa như Trung tâm Khám phá Khoa học, bảo tàng công nghệ. Với sự đồng hành của các nhà đầu tư chiến lược và các định chế học thuật hàng đầu.

Đề án kỳ vọng sẽ tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ về tri thức, góp phần nâng cao vị thế và sức hấp dẫn của TP HCM trên bản đồ đổi mới sáng tạo quốc tế, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Lễ Công bố Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP HCM sẽ được tổ chức vào sáng ngày 15/1, tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Bình Dương, phường Bình Dương, TP HCM. Sự kiện còn là diễn đàn quy tụ lãnh đạo nhà nước, các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia công nghệ và các nhà đầu tư trong nước và quốc tế cùng thảo luận về lộ trình hiện thực hóa "bộ não" khoa học công nghệ của TP.

A.V