Bé trai 11 tuổi không dám ngủ vì ám ảnh trên mạng

Một số trẻ trở nên lo âu, sợ hãi, mất ngủ sau khi tiếp xúc nội dung đáng sợ trên mạng. Ảnh: Magnific.

Từ một đứa trẻ sinh hoạt bình thường, bé trai 11 tuổi dần trở nên sợ bóng tối, mất ngủ, dễ giật mình và luôn muốn ở cạnh mẹ sau thời gian tiếp xúc với các video kinh dị, bạo lực trên Internet.

Trẻ khó ngủ, thức dậy rất sớm và thường xuyên sợ hãi

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ chuyên khoa II Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Phó trưởng phòng M7, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh nhi 11 tuổi được gia đình đưa đến thăm khám sau khi xuất hiện những biểu hiện lo âu bất thường.

Trước đó, trẻ thường xuyên sử dụng điện thoại và từng tiếp xúc với các nội dung mang tính chất bạo lực, kinh dị, trong đó có hình ảnh ma quỷ. Sau một thời gian, những biểu hiện bất thường bắt đầu xuất hiện rõ rệt.

Cứ đến buổi tối, trẻ lại cảm thấy sợ hãi, không muốn rời khỏi nhà, luôn tìm cách bám lấy mẹ. Ngay cả việc đi học cũng khiến em lo lắng. Trẻ trở nên nhạy cảm với âm thanh, dễ giật mình khi nghe tiếng động và thường xuyên bất an.

Qua đánh giá tâm lý tại bệnh viện, các bác sĩ ghi nhận trẻ có mức độ lo âu cao, kèm rối loạn giấc ngủ.

BSCK II Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Phó trưởng phòng M7, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Phương Anh.

Theo BS Ngọc, rối loạn giấc ngủ ở trẻ có thể biểu hiện dưới nhiều dạng như khó bắt đầu giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ, thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng hoảng sợ về đêm, đột ngột bật dậy khi đang ngủ trong trạng thái hoảng loạn.

Với bệnh nhi này, biểu hiện chủ yếu là khó đi vào giấc ngủ và có những lần tỉnh giấc giữa đêm vì sợ hãi. Sau khi xác định tình trạng, trẻ được điều trị nhằm kiểm soát lo âu và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Bên cạnh thuốc, các bác sĩ chỉ định can thiệp trị liệu tâm lý. Đây là phương pháp được ưu tiên ở trẻ em, giúp các em từng bước nhận diện, điều chỉnh cảm xúc và hành vi.

Theo chuyên gia, mục tiêu của trị liệu không chỉ dừng ở việc giúp trẻ giảm sợ hãi mà còn hướng dẫn các em hiểu rõ vấn đề, nhận diện những yếu tố kích thích lo âu và thay đổi cách phản ứng trước chúng.

Sau một số liệu trình, tình trạng lo âu của bệnh nhi đã được kiểm soát tốt hơn. Tuy nhiên, khi nhớ lại những hình ảnh từng xem trên mạng, trẻ đôi lúc vẫn cảm thấy sợ hãi. Do đó, em tiếp tục được can thiệp để học thêm các kỹ thuật điều chỉnh cảm xúc và phản ứng trước những hình ảnh này.

Không thể chỉ cấm trẻ dùng điện thoại

Trong cuốn Cho đời nhẹ lên cao - Giải mã sáu hormone hạnh phúc, tác giả David JP Phillips, giảng viên quốc tế người Thụy Điển, cũng đề cập đến cách các ứng dụng và trò chơi điện tử được thiết kế nhằm kích thích hệ thống dopamine, khiến người dùng liên tục muốn tìm kiếm những trải nghiệm mới.

Theo tác giả, ngay cả người trưởng thành cũng có thể bị cuốn vào vòng lặp tìm kiếm những kích thích nhanh. Khi quá quen với những phần thưởng tức thời, con người có thể giảm hứng thú với các hoạt động bình thường, vốn cần nhiều thời gian và nỗ lực mới tạo ra cảm giác thỏa mãn.

Ở trẻ em, nguy cơ này càng cần được lưu ý bởi khả năng kiểm soát hành vi và đánh giá hậu quả chưa hoàn thiện.

Cuốn Cho đời nhẹ lên cao - Giải mã sáu hormone hạnh phúc. Ảnh: NXB Trẻ.

Bên cạnh đó, cơ chế đề xuất nội dung của mạng xã hội cũng khiến trẻ dễ sử dụng thiết bị lâu hơn dự định. Sau khi một video kết thúc, hệ thống có thể tiếp tục đưa ra những nội dung tương tự dựa trên lịch sử xem và sở thích của người dùng. Trẻ vì thế liên tục tiếp nhận các kích thích mới mà không cần chủ động tìm kiếm.

Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có thể giảm thời gian dành cho những hoạt động cần sự tập trung như đọc sách, học tập, vận động hoặc giao tiếp trực tiếp. Việc thức khuya, ít vận động và hạn chế tương tác xã hội cũng có thể khiến trẻ mệt mỏi, khó tập trung và khó kiểm soát cảm xúc hơn.

Theo BS Ngọc, ở trẻ nhỏ và trẻ vị thành niên, khả năng phân biệt thông tin thật - giả, đánh giá mức độ nguy hiểm của nội dung và kiểm soát hành vi vẫn đang trong quá trình phát triển. Vì vậy, việc tiếp xúc với những hình ảnh bạo lực, kinh dị hoặc sai lệch có thể dẫn đến những phản ứng khác nhau.

Một số trẻ trở nên nhạy cảm, lo âu, sợ hãi trước các nội dung đáng sợ. Ngược lại, việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với hình ảnh bạo lực có thể khiến một số trẻ dần chai lì về cảm xúc.

Điện thoại không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn có thể tác động đến cảm xúc, hành vi và sức khỏe tâm thần của trẻ nếu sử dụng thiếu kiểm soát. Ảnh: Unsplash.

Những tác động này không chỉ giới hạn trên màn hình mà còn có thể ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận và ứng xử trong đời thực, bao gồm khả năng đồng cảm, chia sẻ và xây dựng các mối quan hệ xã hội.

Gia đình không thể hoàn toàn tách trẻ khỏi thiết bị điện tử, bởi điện thoại và Internet vẫn cần thiết cho nhiều hoạt động học tập. Với bệnh nhi nói trên, trẻ vẫn cần sử dụng điện thoại để học tiếng Anh trực tuyến và tiếp cận các tài liệu phục vụ việc học.

"Không thể ngăn chặn hay cấm hoàn toàn, nhưng gia đình có thể kiểm soát được các nội dung mà trẻ tiếp cận", bác sĩ Ngọc nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, thay vì chỉ chú trọng giới hạn số giờ sử dụng điện thoại, cha mẹ cần quan tâm trẻ đang xem gì, nội dung đó có phù hợp với độ tuổi hay không.

Phụ huynh cũng nên khuyến khích trẻ đọc sách, vận động, tham gia hoạt động ngoài trời và giao tiếp trực tiếp. Đây là những cách giúp trẻ hình thành thói quen sinh hoạt lành mạnh, duy trì khả năng tập trung và giảm phụ thuộc vào các kích thích liên tục từ màn hình.

Bên cạnh đó, cha mẹ cần làm gương trong việc sử dụng thiết bị điện tử, hạn chế cầm điện thoại trong bữa ăn và dành thời gian trò chuyện với con. Nhà trường cũng cần trang bị kỹ năng số, giúp học sinh biết chọn lọc và kiểm chứng thông tin trên Internet.

Đặc biệt, nếu trẻ có biểu hiện mất ngủ, sợ hãi kéo dài, dễ giật mình hoặc thay đổi rõ rệt về cảm xúc, hành vi sau khi tiếp xúc với nội dung trên mạng, phụ huynh không nên chủ quan. Trẻ cần được đánh giá tâm lý, thăm khám chuyên khoa khi cần thiết để được hỗ trợ kịp thời.

Tác giả / Tác phẩm

Cho đời nhẹ lên cao - Giải mã sáu hormone hạnh phúc

Tác giảDavid JP Phillips

Xuất bản2024

Nhà xuất bảnNXB Trẻ

Cho đời nhẹ lên cao - Giải mã sáu hormone hạnh phúc là một cuốn sách kỹ năng mới lạ và độc đáo, kết hợp kiến thức khoa học lý thú và thực tiễn sinh động, giúp ta hiểu được cơ chế hoạt động của sáu hormone then chốt để nâng cao chất lượng cuộc sống của mình. Cuốn sách giúp ta ý thức được những hoạt động mà ta thực hiện có tác động đến cơ thể của mình ra sao, từ đó giành quyền làm chủ, phát triển năng lực lãnh đạo bản thân. Với Cho đời nhẹ lên cao - Giải mã sáu hormone hạnh phúc, bạn có thể lựa chọn cảm xúc và trạng thái của mình, trở thành phiên bản tốt nhất của bản thân, bất cứ khi nào cần thiết. Sách đã được dịch ra hơn 30 ngôn ngữ.