Bé trai 9 tuổi bị suy thận cấp sau mổ ruột thừa, vì sao?

Ngày 10.2, BSCK2 Phan Tấn Đức – Trưởng khoa Thận Niệu, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) – cho biết, các chuyên gia Thận Niệu và Thận Nội tiết của bệnh viện vừa phối hợp nhịp nhàng để “giải cứu” một bé trai 9 tuổi, ngụ tại TP.HCM, trong tình trạng chức năng thận suy giảm nghiêm trọng ngay sau ca mổ viêm ruột thừa.

Đây là một trường hợp lâm sàng đặc biệt hiếm gặp - nơi ranh giới giữa một cuộc phẫu thuật thông thường và biến chứng đe dọa tính mạng trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Cuộc chạy đua với thời gian trong đêm

Mọi chuyện bắt đầu khi bé trai được phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa tại một bệnh viện địa phương. Giai đoạn hậu phẫu vốn được kỳ vọng là thời gian phục hồi, nhưng trẻ lại xuất hiện các triệu chứng bất thường như nôn ói nhiều. Đến ngày thứ tư sau mổ, diễn tiến bệnh trở nên phức tạp khi trẻ bắt đầu tiểu khó, lượng nước tiểu giảm dần và cuối cùng rơi vào tình trạng bí tiểu hoàn toàn.

Kết quả CT scan bụng ghi nhận thận ứ nước hai bên, giãn niệu quản hai bên kèm sỏi kẹt đoạn cuối ở niệu quản hai bên, kích thước bên phải 3x7mm, bên trái 3x20mm.

Các xét nghiệm cận lâm sàng tại tuyến trước ngay lập tức gióng lên hồi chuông cảnh báo khi chỉ số creatinin tăng cao đột biến, cho thấy tổn thương thận cấp đang diễn ra dữ dội. Khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2, bệnh nhi đã rơi vào tình trạng vô niệu hoàn toàn. Kết quả siêu âm ghi nhận bàng quang rỗng, không có nước tiểu – dấu hiệu chỉ điểm cho sự tắc nghẽn nghiêm trọng ở đường tiết niệu trên.

Để tìm nguyên nhân gốc rễ, các bác sĩ chỉ định chụp CT scan bụng không cản quang. Kết quả chẩn đoán hình ảnh đã “giải mã” nguyên nhân gây suy thận: cả hai thận đều bị ứ nước do sỏi kẹt tại đoạn cuối niệu quản. Đáng chú ý, kích thước sỏi không hề nhỏ so với cơ thể trẻ em, với viên sỏi bên phải 3x7mm và bên trái lên tới 3x20mm.

Trước tình thế cấp bách, cuộc hội chẩn liên khoa nhanh chóng được triển khai, xác định đây là tình trạng tổn thương thận cấp sau thận – một cấp cứu thực thụ trong nhi khoa.

“Chúng tôi quyết định can thiệp phẫu thuật cấp cứu xuyên đêm bằng phương pháp soi bàng quang đặt thông JJ ngược dòng hai bên. Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu nhưng đòi hỏi độ chính xác rất cao nhằm giải phóng áp lực cho thận”, BSCK2 Phan Tấn Đức chia sẻ.

ThS-BS Dương Hoàng Mai – người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật – cho biết, trong quá trình can thiệp, các bác sĩ ghi nhận một lượng lớn nước tiểu đục thoát xuống ngay sau khi đặt thông JJ, kèm theo sỏi bùn từ niệu quản bên trái. “Đây chính là ‘nút thắt’ đã ngăn chặn dòng chảy sinh mệnh của bệnh nhi trong nhiều ngày”, bác sĩ Mai nói.

Sự hồi sinh kỳ diệu và lời cảnh báo từ chuyên gia

Kết quả can thiệp khiến chính đội ngũ y tế cũng bất ngờ. Chỉ sau 3 giờ khơi thông đường tiết niệu, chức năng thận của trẻ đã cải thiện rõ rệt. Đáng chú ý, chỉ sau 12 giờ hậu phẫu, các chỉ số sinh hóa thận trở về mức bình thường, đánh dấu sự hồi phục hoàn toàn sau giai đoạn nguy kịch.

Theo PGS-TS-BS Phạm Ngọc Thạch – Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2 - tình trạng sỏi niệu quản kẹt hai bên gây suy thận cấp ngay sau mổ viêm ruột thừa là cực kỳ hy hữu, hiếm gặp trong y văn thế giới. Nếu không được chẩn đoán chính xác và xử trí kịp thời, bệnh nhi có nguy cơ đối mặt với tổn thương nhu mô thận vĩnh viễn, thậm chí tiến triển thành bệnh thận mạn do nhiễm trùng tiết niệu kéo dài.

Số liệu từ khoa Thận Niệu cho thấy, dù sỏi đường tiết niệu ở trẻ em ít gặp hơn người lớn, nhưng tần suất đang có xu hướng gia tăng. Từ tháng 4.2025 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận và điều trị 19 trường hợp sỏi niệu quản, trong đó có 5 ca tắc nghẽn cả hai bên được cứu chữa thành công bằng phương pháp đặt thông JJ ngược dòng.

Thành công của ca bệnh không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ nhi khoa mà còn là lời cảnh báo quan trọng về việc theo dõi sát các dấu hiệu bất thường trong giai đoạn hậu phẫu ở trẻ nhỏ. Bất kỳ biểu hiện nào liên quan đến hệ bài tiết cũng cần được đánh giá toàn diện, nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Hồ Quang