Bền bỉ hành trình lưu truyền võ Nhất Nam tại Mường Lò

Trong trí nhớ của võ sư Đào Hoàng Long - Chủ nhiệm CLB võ Nhất Nam Mường Lò, mùa đông năm 1988, ngày 22/12 đánh dấu cột mốc không thể nào quên trong lịch sử hình thành câu lạc bộ. Lần đầu tiên, các môn sinh võ Nhất Nam Mường Lò bước ra biểu diễn công khai tại đêm hội chào mừng Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam do CLB Thanh Niên thị trấn Nghĩa Lộ tổ chức.

Màn biểu diễn đối kháng đẹp mắt.

Năm ấy, hàng trăm khán giả đã vỗ tay không ngớt trước các tiết mục quyền cước, binh khí và đối kháng đẹp mắt, biến hóa linh hoạt. Tiếng thét đặc trưng mang hào khí của dòng võ dân gian vùng lưu vực sông Lam, sông Mã (châu Ái, châu Hoan cổ) vang lên giữa núi rừng, đánh dấu sự hiện diện của một di sản phi vật thể quý báu của cha ông trên vùng đất Nghĩa Lộ - Mường Lò.

Để có màn biểu diễn ấn tượng ấy, võ sư, họa sĩ Đào Hoàng Long đã mất 2 năm bền bỉ gây dựng. Năm 1986, võ sư Đào Hoàng Long là cậu sinh viên mới tốt nghiệp trở về quê dạy học. Khi ấy Nghĩa Lộ - Mường Lò còn chưa có điện, đường giao thông đi lại khó khăn, đời sống sinh hoạt văn hóa tinh thần hầu như không có gì.

Ban đầu, lớp võ Nhất Nam chỉ có vài học sinh. Từ tâm huyết của võ sư Đào Hoàng Long, người đặt nền móng cho phong trào luyện tập võ Nhất Nam tại Mường Lò, cùng các thế hệ học trò đã bền bỉ vượt qua muôn vàn khó khăn để từng bước gây dựng phong trào.

Đến nay, phong trào luyện tập võ Nhất Nam tại Mường Lò đã tròn 40 năm lịch sử (1986 - 2026), hoạt động quy củ dưới sự dẫn dắt của Chi hội Di sản Văn hóa Võ cổ truyền Nhất Nam tỉnh. Trải qua bốn thập kỷ, võ sư Đào Hoàng Long và các học trò đã cống hiến hàng trăm cuộc biểu diễn phục vụ các sự kiện chính trị, lễ hội văn hóa địa phương.

CLB võ Nhất Nam Mường Lò đồng diễn võ thuật tại Hội khỏe Phù Đổng thị xã Nghĩa Lộ năm 1998.

300 võ sinh CLB võ Nhất Nam Mường Lò diễu hành, biểu diễn, thi đấu tại Đại hội TDTT thị xã Nghĩa Lộ năm 2009.

Kỷ niệm đáng nhớ nhất phải kể đến Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội năm 2010. Ngày đó, nhận lời mời từ Ban tổ chức, 300 võ sinh CLB Nhất Nam Mường đã “xuất quân” về Thủ đô. Tại tuần lễ văn hóa ấy, các môn sinh Nhất Nam Mường Lò đã xuất sắc đoạt nhiều huy chương Vàng với những màn biểu diễn ấn tượng.

Võ sư Đào Hoàng Long (hàng đầu) biểu diễn bài "Hổ trảo quyền" - tiết mục đoạt Huy chương Vàng tại Liên hoan võ cổ truyền toàn quốc và Quốc tế chúc mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Các võ sĩ CLB võ Nhất Nam Mường Lò đoạt 3 Huy chương Vàng tại Liên hoan võ cổ truyền toàn quốc và Quốc tế chúc mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

CLB võ Nhất Nam Mường Lò giao lưu cùng các võ sư võ Nhất Nam đến từ các nước.

Không chỉ dừng lại ở các buổi biểu diễn hay thi đấu, võ Nhất Nam tại Mường Lò đã thực sự đi vào đời sống của thế hệ trẻ. Từ đầu năm 2009, hưởng ứng cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộ Giáo dục và Đào tạo, môn võ này đã được đưa vào giảng dạy tại các trường tiểu học và THCS trên địa bàn các xã, phường của vùng văn hóa Mường Lò như một môn giáo dục thể chất.

Bước vào sân tập của câu lạc bộ, dễ dàng bắt gặp những ánh mắt kiên định và các động tác quyền cước dứt khoát của võ sinh. Nhất Nam nổi tiếng với lối đánh biến hóa, uyển chuyển, trong nhu có cương. Không chỉ học kỹ năng tự vệ, các em còn được rèn luyện thể chất, tinh thần thượng võ, đạo lý “tôn sư trọng đạo”, sự tự tin và lòng dũng cảm.

Học sinh Trường THCS Nguyễn Quang Bích (phường Nghĩa Lộ) tập võ Nhất Nam.

Tập huấn võ Nhất Nam cho giáo viên thể dục khu vực Mường Lò hè 2015 .

Nhiều môn sinh gắn bó lâu năm với câu lạc bộ như Hoàng Việt Tùng, Phan Anh Tú, Lò Thị Kim Ngân, Phạm Bảo Ngọc đã gặt hái thành tích xuất sắc tại các kỳ thi đấu. Nói về hành trình theo học, các em đều trân trọng những giá trị tinh thần mà võ Nhất Nam mang lại.

Môn sinh Hoàng Việt Tùng chia sẻ: “Đến với võ Nhất Nam, em không chỉ có cơ thể khỏe mạnh, dẻo dai, phản xạ nhanh nhạy, mà điều quý nhất là được học tinh thần thượng võ, đạo lý tôn sư trọng đạo. Môn võ dạy em sự tự tin, lòng dũng cảm, biết nhẫn nại, kiên trì trước khó khăn trong học tập cũng như cuộc sống”.

Với các nữ võ sinh như Lò Thị Kim Ngân, Phạm Bảo Ngọc, những đường quyền biến hóa còn giúp các em tôi luyện bản lĩnh, sự tự tin, đồng thời rèn sự uyển chuyển, dẻo dai cả về thể chất lẫn tinh thần.

Tháng 7 năm 2026, Câu lạc bộ võ Nhất Nam Mường Lò đã tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm phong trào luyện tập Võ Nhất Nam Mường Lò trong không khí trân trọng và đầy tự hào (Ảnh trên). Đó là dịp để chính quyền, Nhân dân và các thế hệ võ sinh của câu lạc bộ cùng nhìn lại chặng đường bền bỉ lan tỏa tinh hoa võ học dân tộc.

Sau 40 năm, Câu lạc bộ võ Nhất Nam Mường Lò không ngừng phát triển, trở thành điểm sáng trong phong trào thể dục thể thao và bảo tồn văn hóa của tỉnh. Câu lạc bộ thường xuyên tham gia thi đấu và cống hiến những tiết mục biểu diễn hoành tráng, công phu tại các sự kiện lớn. Mới đây nhất, các màn biểu diễn võ thuật khí thế của câu lạc bộ đã góp phần làm nên thành công của Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số VTV Cup lần thứ nhất năm 2026 và sắp tới là điểm nhấn ấn tượng tại Lễ hội Văn hóa - Du lịch Mường Lò.

Trải qua 40 năm song hành cùng sự phát triển của quê hương, võ Nhất Nam đã hòa vào đời sống, trở thành nét văn hóa đặc sắc của thung lũng Mường Lò. Hành trình lưu truyền ấy vẫn được tiếp nối bền bỉ nhờ những người thầy tâm huyết như võ sư Đào Hoàng Long, võ sư Hoàng Phương Nam (Phó Chủ nhiệm CLB) và ngọn lửa đam mê của thế hệ trẻ hôm nay.