Bên trong kế hoạch xây dựng lại boongke tối mật bên dưới Cánh Đông Nhà Trắng

Tổng thống George W. Bush tham dự một cuộc họp của Hội đồng An ninh Quốc gia về các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9 tại Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống năm 2001. Ảnh: Nhà Trắng

Theo kênh CNN, năm 1941, Tổng thống Franklin D. Roosevelt được khuyến nghị xây dựng một hầm trú bom tại Nhà Trắng sau cuộc tấn công vào Trân Châu Cảng. Theo nhà sử học của Hiệp hội Lịch sử Nhà Trắng Bill Seale, khi đó, không có thừa nhận công khai nào về việc đang xây dựng hầm trú bom, chỉ có thông tin về Cánh Đông.

Hơn 80 năm sau, Cánh Đông lại bước vào giai đoạn xây dựng chuẩn bị cho phòng khiêu vũ mới quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump. Các cơ sở ngầm mang tính lịch sử nhưng lạc hậu đã bị tháo dỡ. Một lần nữa, các kế hoạch tái xây dựng boongke này cũng thuộc dạng tuyệt mật.

Công chúng hầu như không biết gì về hoạt động xây dựng đang diễn ra tại nơi từng là một boongke bí mật giống như tàu ngầm, nơi có Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống (PEOC), cùng hạ tầng ngầm xung quanh. Không gian này từng được sử dụng cho nhiều mục đích, từ việc xem một bộ phim châm biếm mà chính quyền Nixon coi là khiêu dâm và muốn tiêu hủy, đến việc lên kế hoạch cho chuyến đi bí mật của Tổng thống Joe Biden tới Ukraine. Phó tổng thống khi đó là ông Dick Cheney được sơ tán tới nơi này chỉ ít phút trước cuộc tấn công vào Lầu Năm Góc ngày 11/9/2001.

Theo một nguồn thạo tin, không gian này hiện có khả năng đang được thiết kế lại và thay thế bằng công nghệ mới để đối phó các mối đe dọa đang thay đổi. Tuy nhiên, gần như không có ai thừa nhận rằng dự án này tồn tại.

Trong một cuộc họp gần đây của Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia, nơi thảo luận về phòng khiêu vũ, Giám đốc quản lý và hành chính Nhà Trắng Joshua Fisher nói một cách khái quát rằng dự án phòng khiêu vũ tổng thể sẽ nâng cao chức năng then chốt, tăng cường an ninh cần thiết và cung cấp hạ tầng lâu bền, thích ứng phù hợp với nhu cầu trong tương lai.

Khi bị chất vấn vì sao dự án phá vỡ tiền lệ khi khởi động quá trình tháo dỡ mà không có phê duyệt của Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia, ông Fisher cho biết lý do là có các công việc “tối mật” đang diễn ra dưới lòng đất.

Ông nói: “Có một số nội dung liên quan đến dự án này, thẳng thắn mà nói, mang tính tối mật mà chúng tôi đang triển khai. Điều đó không ngăn cản chúng tôi thay đổi cấu trúc trên mặt đất, nhưng công việc đó cần được cân nhắc khi thực hiện dự án này và không thuộc quy trình của Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia”.

Trong một hồ sơ tòa án nộp tuần trước liên quan vụ kiện nhằm ngăn chặn xây dựng Cánh Đông, Nhà Trắng bảo vệ quy trình này, cho rằng dừng hoạt động xây dựng sẽ đe dọa an ninh quốc gia và do đó làm tổn hại lợi ích công cộng. Nhà Trắng cho biết lập luận này được mô tả trong một tuyên bố mật đính kèm.

Nơi trú ẩn kiểu lăng mộ

Cánh cửa dẫn vào Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống. Ảnh: Nhà Trắng

Dù ban đầu công trình của Tổng thống Roosevelt là hầm trú bom, nhưng dần dần, các cơ sở ngầm dưới Cánh Đông đã phát triển để đảm nhiệm nhiều chức năng.

Theo một nguồn tin từng vào bên trong không gian này, những người đi vào từ Cánh Đông sẽ xuống vài tầng rồi đi qua một cánh cửa kiểu két sắt khổng lồ được bảo vệ, để vào một boongke khép kín có trần thấp, có giường, thực phẩm bảo quản dài ngày, nước và các vật tư khác, cùng hệ thống liên lạc an toàn với thế giới bên ngoài.

Không gian ngầm này cũng bao gồm Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống (PEOC), một cơ sở chỉ huy và kiểm soát tập trung cho tổng thống và đội ngũ, có thể chịu được một vụ nổ hạt nhân tiềm tàng hoặc một cuộc tấn công lớn khác.

Theo cựu đặc vụ Mật vụ Mỹ, PEOC hoạt động song song với Phòng Tình huống. Ông nói: “Phòng Tình huống là một trung tâm giám sát tập trung hơn, nơi cung cấp thông tin cho PEOC, nhưng vì nằm trong một tổ hợp ở Cánh Tây, nên mức độ an toàn chỉ đến một giới hạn và không phải là một cơ sở được gia cố. PEOC được sử dụng trong các tình huống khẩn cấp. Không phải là nơi mà ai cũng vào đó. Phòng Tình huống thì được gần như toàn bộ bộ máy chính phủ sử dụng, suốt cả ngày đêm”.

PEOC đã được tái hiện trên màn bạc với mức độ chính xác khác nhau, gần đây nhất là trong phim năm 2025 “A House of Dynamite”, cùng với bộ phim năm 2013 “Olympus Has Fallen”, mô tả một vụ tấn công khủng bố vào Nhà Trắng.

Theo ông Seale, Tổng thống Roosevelt chỉ ghé thăm không gian này một lần. Trong những năm sau đó, công tác kiểm tra hầm trú bom trở thành thông lệ ngày đầu tiên đối với tất cả các tổng thống kế nhiệm, cho đến khoảng 20 năm gần đây, khi mức độ cần thiết của hầm trú giảm đi.

Tổ hợp ngầm này giống như một tàu ngầm rất phức tạp được xây dựng từ những năm 1940, là một đơn vị tự vận hành, có nguồn điện dự phòng riêng, nguồn nước dự phòng riêng và hệ thống lọc không khí riêng. Nhưng toàn bộ hạ tầng đều là hạ tầng của thập niên 1940.

Tổ hợp này cũng có một tuyến sơ tán an toàn, qua đó tổng thống có thể được đưa ra khỏi khuôn viên Nhà Trắng tới một địa điểm khác.

Hoạt động tháo dỡ tại Cánh Đông bắt đầu từ tháng 10/2025. Các máy xúc đã tháo dỡ hàng cột phía Đông và khu văn phòng vốn do các đệ nhất phu nhân sử dụng, đồng thời loại bỏ luôn cơ sở ngầm đã lạc hậu.

Theo một nguồn tin, toàn bộ các cấu trúc dưới lòng đất, bao gồm PEOC, các hệ thống sưởi và điều hòa không khí, các cơ sở ngầm phục vụ Văn phòng Quân sự Nhà Trắng và Lực lượng Mật vụ Mỹ thuộc đơn vị mặc đồng phục, dường như đều đã biến mất.

Đối với những người lo ngại về an ninh của tổng thống khi không còn boongke, nguồn tin này nói rằng có nhiều phương án dự phòng để bảo đảm an toàn cho tổng thống trong trường hợp khẩn cấp.

Dự án tốn kém

Dù khó có khả năng các kế hoạch sẽ sớm được công bố, nhưng các chi tiết có thể dần lộ diện: PEOC đóng vai trò quan trọng ngày 11/9/2001 và một số hình ảnh chọn lọc bên trong trung tâm trong ngày đó đã được công bố thông qua yêu cầu theo Đạo luật Tự do Thông tin năm 2015.

Ông Trump đã nói rằng quân đội Mỹ tham gia rất nhiều vào dự án xây dựng phòng khiêu vũ. Dự án này có sự phối hợp của các quan chức quân đội, Mật vụ, Văn phòng Điều hành của Tổng thống, nhà thầu Clark Construction vốn có nhiều kinh nghiệm xây dựng các cơ sở an ninh và Shalom Baranes Architects (công ty phụ trách xây dựng phòng khiêu vũ, đồng thời từng chủ trì dự án tái xây dựng và gia cố Lầu Năm Góc sau vụ tấn công 11/9/2001).

Ông Wackrow, hiện là một lãnh đạo quản trị rủi ro, dự đoán rằng công trình thay thế không gian ngầm nói trên sẽ có khả năng dự đoán và ứng phó các mối đe dọa mới nổi, bao gồm các mối đe dọa như nổ hạt nhân hoặc tai nạn máy bay; các tác nhân hóa học hoặc sinh học; xung điện từ, cùng các mối quan ngại tiềm tàng khác, đồng thời không để lộ chi tiết cho các đối thủ tiềm năng.

Tuy vậy, gần như không thể biết được chi phí dành cho việc xây dựng. Ông Trump đưa ra con số ngày càng tăng cho hạng mục xây dựng phòng khiêu vũ, từ 200 triệu USD lên 400 triệu USD, nhưng con số đó không bao gồm những gì diễn ra dưới lòng đất. Ông Trump khẳng định phòng khiêu vũ sẽ do các nhà tài trợ tư nhân chi trả, nhưng mọi hạ tầng an ninh ngầm cuối cùng sẽ do người nộp thuế Mỹ chi trả.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc