'Hội đồng Hòa bình Dải Gaza' của Tổng thống Donald Trump: Những điều cần biết

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại Hội nghị với Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 8/2025. Ảnh: Reuters/CNA

Cấu trúc 3 tầng

Hội đồng Hòa bình được xây dựng theo ba tầng, cao nhất là Hội đồng Sáng lập, do Tổng thống Donald Trump làm Chủ tịch và nắm quyền phủ quyết. Hội đồng này kiểm soát các nguồn tài chính then chốt, đồng thời định hình chiến lược tổng thể cho Gaza.

Tầng hai là Ban điều hành Gaza, với nhiệm vụ phối hợp khu vực và hỗ trợ công tác quản trị. Ban này quy tụ các quan chức ngoại giao, an ninh lẫn giới doanh nhân quốc tế.

Tầng tiếp theo là Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG), thành phần duy nhất bao gồm người Palestine. Ủy ban kỹ trị này do ông Ali Shaath đứng đầu, tập hợp 12 chuyên gia phụ trách các lĩnh vực dân sự như kinh tế, y tế, giáo dục, nhà ở, tài chính, an sinh xã hội và an ninh nội bộ.

Cùng với ba tầng quyền lực trên là trụ cột quân sự mang tên Lực lượng ổn định quốc tế, do tướng Mỹ Jasper Jeffers chỉ huy, chịu trách nhiệm bảo đảm an ninh và tiến hành giải trừ vũ trang lâu dài tại Gaza.

Cơ chế hoạt động

Theo dự thảo điều lệ, Hội đồng Hòa bình là một tổ chức quốc tế với mục tiêu “thúc đẩy ổn định, khôi phục quản trị hợp pháp và đáng tin cậy, đồng thời bảo đảm hòa bình bền vững tại các khu vực bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ xung đột”. Hội đồng sẽ “thực hiện các chức năng xây dựng hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế”.

Ông Donald Trump có quyền chỉ định hoặc bãi nhiệm các thành viên Ban điều hành - được mô tả là “những nhà lãnh đạo có tầm vóc toàn cầu” - với nhiệm kỳ hai năm.

Với tư cách Chủ tịch, ông Donald Trump có quyền ban hành các nghị quyết hoặc chỉ thị nhân danh Hội đồng. Ông chỉ có thể bị thay thế trong trường hợp “tự nguyện từ chức hoặc mất năng lực”.

Phí thành viên và quyền biểu quyết

Hội đồng Hòa bình cũng bao gồm các quốc gia thành viên, chỉ được tham gia theo lời mời của Tổng thống Mỹ. Mỗi quốc gia sẽ do nguyên thủ quốc gia hoặc người đứng đầu chính phủ đại diện, với nhiệm kỳ tối đa ba năm.

Dự thảo điều lệ quy định về nhiệm kỳ ba năm không áp dụng đối với các quốc gia thành viên đóng góp hơn 1 tỷ USD tiền mặt cho Hội đồng Hòa bình trong năm đầu tiên kể từ khi điều lệ có hiệu lực”, đồng nghĩa với việc các quốc gia này sẽ có tư cách thành viên thường trực.

Hội đồng sẽ tổ chức các cuộc họp bỏ phiếu ít nhất mỗi năm một lần, mỗi quốc gia thành viên có một phiếu bầu. Mọi quyết định cần đạt đa số phiếu của các quốc gia tham dự và bỏ phiếu. Trong trường hợp hòa phiếu, Chủ tịch có quyền bỏ phiếu quyết định.

Những quốc gia nào đã được mời?

Bên cạnh các thành viên Ban điều hành sáng lập, Tổng thống Trump còn bổ nhiệm hai cố vấn cấp cao cho Hội đồng. Hai nhân vật này gồm Giám đốc Viện Hòa bình Hiệp định Abraham Aryeh Lightstone và Ủy viên Cơ quan Mua sắm liên bang Mỹ, phụ trách chiến lược và điều hành thường nhật của tổ chức.

Nhiều quốc gia và nhà lãnh đạo thế giới cho biết họ đã nhận được lời mời tham gia. Ngày 20/1, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ đã nhận được lời mời và đang cân nhắc.

Trước đó, ngày 18/1, Bộ trưởng Ngoại giao Hungary Peter Szijjarto xác nhận Thủ tướng Viktor Orban đã chấp nhận lời mời tham gia "Hội đồng Hòa bình Dải Gaza". Thủ tướng Orban là một trong những người ủng hộ Tổng thống Donald Trump mạnh mẽ nhất tại châu Âu.

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev cũng tham gia sáng kiến này sau khi chấp nhận lời mời - tờ Independent dẫn lời phát ngôn Tổng thống.

Một quan chức cấp cao của Ấn Độ cũng xác nhận họ đã nhận được lời mời tham gia sáng kiến do nhà lãnh đạo Mỹ khởi xướng.

Australia cũng đã được mời và sẽ trao đổi thêm với phía Mỹ "để hiểu rõ ý nghĩa và các cam kết liên quan" - Phó Thủ tướng Richard Marles nói với truyền thông trong nước hôm 19/1.

Jordan, Hy Lạp, Cyprus và Pakistan cũng xác nhận họ đã nhận được lời mời từ phía Mỹ. Trước đó là xác nhận của Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Paraguay, Argentina và Albania.

Ngày 19/1, Điện Kremlin tuyên bố Tổng thống Nga Vladimir Putin đã được mời tham gia "Hội đồng Hòa bình" và Moscow đang nghiên cứu vấn đề này cũng như mong muốn tham vấn thêm với phía Mỹ.

Trước đó, ngày 16/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thư tới Tổng Bí thư Tô Lâm, mời Tổng Bí thư và Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza với tư cách Quốc gia Thành viên sáng lập, cùng cộng đồng quốc tế thúc đẩy giải pháp hòa bình bền vững cho xung đột giữa Israel và Palestine tại Dải Gaza.

Trả lời thư mời của Tổng thống Mỹ, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh lập trường nhất quán của Việt Nam là ủng hộ và luôn sẵn sàng đóng góp vào những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế hướng đến giải quyết các xung đột, bất đồng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc, tôn trọng quyền cơ bản của các bên liên quan.

Quỳnh Vũ