Bên trong nhóm WhatsApp kỹ sư hỗ trợ điều phối cứu hộ lũ quét tại Nepal

Lực lượng cứu hộ tìm kiếm nạn nhân mắc kẹt trong một đường hầm gần thành phố Bidur, huyện Nuwakot, Nepal, ngày 30/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Nhóm trò chuyện này được các kỹ sư lập ra từ trước khi khối nước, bùn và đá khổng lồ đổ ập xuống thung lũng Trishuli của Nepal ngày 26/8. Kể từ đó, nhóm đã trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, song hành cùng trực thăng và máy móc hạng nặng trong cuộc chạy đua tìm kiếm người sống sót.

Giới chức hy vọng một số người trong khoảng 900 người được báo cáo mất tích tại 6 nhà máy thủy điện có thể đã thoát khỏi dòng lũ nhờ làm việc hoặc chạy vào trú ẩn trong các đường hầm. Tuy nhiên, ngay cả việc xác định lối vào của một số đường hầm, vốn được thiết kế để dẫn nước hoặc làm lối đi vào các công trình thủy điện, cũng trở nên vô cùng khó khăn sau khi trận lũ cuốn theo 2,2 triệu tấn bùn đất và đất đá đổ xuống thung lũng.

"Anh có thể gửi cho tôi bản vẽ mặt bằng của nhà máy Chilime không?", một quan chức chính phủ đã nhắn tin vào nhóm WhatsApp của các kỹ sư ngày 29/8, khi lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm tại khu vực đổ nát của nhà máy thủy điện Chilime nằm trên cao trong thung lũng thuộc dãy Himalaya, gần biên giới Trung Quốc.

Chỉ vài phút sau, một thành viên trong nhóm chat gồm hơn 500 chuyên gia hỗ trợ công tác cứu hộ đã phản hồi bằng cách gửi các bản vẽ khu vực nhà máy chính cùng thông tin chi tiết về các đường hầm dẫn vào công trình.

Đến nay, vẫn chưa tìm thấy người còn sống trong các đường hầm tại nhà máy Chilime công suất 22 MW, cũng như tại các đường hầm của bất kỳ nhà máy điện nào khác nằm xa hơn về phía hạ lưu thung lũng.

Tuy nhiên, Hiệp hội các Nhà sản xuất Điện Độc lập của Nepal ngày 31/8 cho biết có ít nhất 8 người có thể đang bị mắc kẹt tại Chilime, trong khi một quan chức thuộc Cơ quan Điện lực Nepal cho hay 46 người có thể đang mắc kẹt tại nhà máy thủy điện Rasuwagadhi nằm xa hơn về phía Nam.

"Dòng lũ đã làm thay đổi địa hình xung quanh các đường hầm cũng như cấu trúc của chúng, đồng thời khiến bùn, đá, đất và các loại mảnh vụn khác tích tụ bên trong. Đây không phải là tình trạng tắc nghẽn đường hầm thông thường", người phát ngôn quân đội Nepal, ông Raja Ram Basnet, chia sẻ với hãng truyền thông quốc tế.

Tại Chilime, hình ảnh hiện trường cho thấy cửa hầm lớn ngập đầy bùn đất và mảnh vụn do lũ cuốn vào, dâng cao chạm tới trần hầm ngay đoạn đầu lối vào.

Lực lượng cứu hộ sửa chữa đoạn Quốc lộ G216 sau thảm hoạ lũ quét và lở đất ở huyện Cát Long, Tây Nam Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN phát

Hơn 1.200 người đã thiệt mạng trong trận lũ quét tuần trước, vốn bắt nguồn từ sự cố sập sông băng. Hiện vẫn còn hơn 4.000 người mất tích, trong đó có những người có thể đang bị mắc kẹt bên trong các đường hầm.

Bên cạnh khu vực Chilime, lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm tại 5 địa điểm thủy điện khác trong thung lũng. Đây là một phần của mạng lưới nhà máy đang được mở rộng nhằm cung cấp điện cho đất nước và xuất khẩu phần dư thừa. Trận lũ đã phá hủy 10% công suất phát điện của Nepal.

Tại nhà máy thủy điện Rasuwagadhi, lực lượng cứu hộ đã tiến sâu 250m vào một đường hầm trước khi vấp phải đoạn bị chặn. Tuy nhiên, họ vẫn không từ bỏ nỗ lực tìm kiếm.

"Chúng tôi đang cố gắng tiếp cận sâu hơn vào bên trong để tìm kiếm các nạn nhân", ông Amshu Kiran Shahi, thành viên hội đồng quản trị của Cơ quan Điện lực Nepal, cho biết. Ông nói thêm có thể có 46 người đang mắc kẹt trong một khoang hầm. Tại đó, họ có khả năng tiếp cận được nguồn thức ăn và nước uống.

Một quản lý tại Cơ quan Điện lực Nepal cho biết lực lượng cứu hộ cũng đã tham vấn các cựu nhân viên nhà máy về hệ thống đường hầm thông qua một nhóm chat trên WhatsApp. Theo ông, các bản vẽ được chia sẻ trong nhóm đã mang lại nhiều hữu ích cho công tác tìm kiếm.

Tại dự án thủy điện Upper Trishuli 3A, lực lượng cứu hộ phải mất gần 6 ngày mới tiếp cận được đường hầm do cửa hầm bị vùi lấp. Ông Shahi cho biết thêm rằng kể từ đó, họ đã nỗ lực bơm oxy qua đường ống vào các khoảng trống bên trong để phòng trường hợp có người đang mắc kẹt.

Ông Jan Jiwan Thakur, một kỹ sư xây dựng tại nhà máy Upper Trishuli 1, kể lại rằng một đồng nghiệp đã cảnh báo ông về trận lũ sắp ập đến ngay trước khi dòng nước tràn xuống thung lũng. Nhờ đó, ông kịp leo lên vùng đất cao hơn cùng khoảng 100 người khác từ nhà máy.

"Chúng tôi chỉ biết chạy về phía sườn đồi, và khi nhìn xuống chỉ 2, 3 phút sau đó, mọi thứ đã biến mất", ông nói. "Đống đổ nát do lũ cuốn đã vùi lấp hoàn toàn khu văn phòng của chúng tôi".

Ông Dhan Bahadur Tamang mô tả lại cảnh thoát thân qua một đường hầm tại cùng nhà máy này khi lũ ập đến, cuốn theo các đường ống và thiết bị lao vào bên trong. Nhờ am hiểu hệ thống đường hầm, ông cùng vài người khác đã tìm được lối ra. Tuy nhiên, ông cũng kể rằng mình đã nhìn thấy thi thể người trong suốt hành trình thoát thân dưới lòng đất.

Trên nhóm WhatsApp của các kỹ sư, các thành viên đã chia sẻ tên và số điện thoại di động của những công nhân mất tích, đồng thời đề nghị các quan chức chính phủ chuyển thông tin này tới cơ quan viễn thông nhằm xác định vị trí cuối cùng của họ.

Trong khi đó, người thân vẫn đang ngóng chờ tin tức về những người thương yêu bị mất tích,. Một trong số đó là ông Rajesh Shrestha - người có con trai 30 tuổi tên là Rajish, một kỹ sư môi trường tại nhà máy Upper Trishuli 1.

"Mỗi khi nhìn ra ngoài, tôi lại tưởng tượng thấy cảnh con trai mình xách túi bước về nhà, y như những ngày trước đây. Tôi đang sống nhờ vào niềm hy vọng rằng con sẽ trở về", ông Shrestha xúc động.