Bệnh 'sốt đất' ở Thái Lan - đi du lịch Thái Lan nên lưu ý gì?

Bệnh "sốt đất" (Melioidosis) tập trung chủ yếu tại vùng Đông Bắc Thái Lan (Isan) - khu vực có nguồn bệnh tự nhiên cao nhất do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei tồn tại trong đất và nước bị ô nhiễm, đặc biệt trong mùa mưa khi người dân tiếp xúc nhiều với môi trường đất ẩm.

Lịch sử dịch tễ của bệnh "sốt đất"

Bệnh "sốt đất" (Melioidosis) được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1911 tại Myanmar và là bệnh đặc hữu tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó Thái Lan là một trong những điểm nóng nhất thế giới. Tại Thái Lan, bệnh đã được ghi nhận từ những năm 1950 và trở thành bệnh phải khai báo bắt buộc từ năm 2000.

Các nhóm có nguy cơ cao dễ nhiễm bệnh "sốt đất" bao gồm nông dân, công nhân nông nghiệp và những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước, cũng như những người mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường, bệnh thận, bệnh thalassemia hoặc hệ miễn dịch suy yếu. Hình ảnh: Bangkok Post

Mỗi năm Thái Lan thường ghi nhận từ 2.000 đến hơn 3.000 ca bệnh, với tỷ lệ tử vong dao động 3-10% tùy mức độ phát hiện sớm. Số ca tăng mạnh hơn vào mùa mưa (tháng 6-10) do vi khuẩn trong đất dễ lan ra khi có nước.

Năm 2026, dù mới qua hơn 3 tháng, số ca nhiễm 732 và 23 ca tử vong đã khiến chính phủ Thái Lan phải phát đi cảnh báo khẩn cấp, cho thấy bệnh vẫn đang diễn biến phức tạp ở khu vực nông thôn Đông Bắc Thái Lan.

Triệu chứng điển hình và nhóm nguy cơ của bệnh "sốt đất"

Bệnh "sốt đất" có diễn tiến nhanh và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh sốt khác như sốt xuất huyết hoặc nhiễm khuẩn huyết. Triệu chứng điển hình bao gồm:

- Sốt cao đột ngột, ớn lạnh, mệt mỏi nặng

- Đau cơ, đau khớp, đau đầu

- Ho, khó thở, đau ngực (khi vi khuẩn tấn công phổi)

- Vết thương nhiễm trùng kéo dài, áp-xe dưới da hoặc nội tạng

- Trường hợp nặng: sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng

Nhóm nguy cơ cao nhất là người trên 50 tuổi, người có bệnh nền như tiểu đường, suy thận, suy gan, bệnh phổi mạn tính, hoặc hệ miễn dịch yếu. Nông dân và người làm việc ngoài trời tiếp xúc trực tiếp với đất, nước bẩn chiếm tỷ lệ cao trong các ca bệnh.

Khuyến cáo phòng ngừa bệnh "sốt đất" dành cho du khách Việt Nam

Đối với người Việt Nam đi du lịch Thái Lan, nguy cơ nhiễm bệnh "sốt đất" thấp nếu chỉ tham quan các khu du lịch thông thường (Bangkok, Phuket, Pattaya, Chiang Mai…).

Tuy nhiên, rủi ro tăng cao nếu bạn thực hiện các hoạt động sau: tắm sông, lội nước lũ, đi bộ chân đất ở ruộng lúa, vườn cây, hoặc tham gia trải nghiệm nông nghiệp ở vùng Đông Bắc Thái Lan (như Khon Kaen, Ubon Ratchathani, Nakhon Ratchasima…) trong mùa mưa.

Các khuyến cáo cụ thể và dễ thực hiện:

- Tránh tiếp xúc trực tiếp với đất và nước bẩn: Không đi chân đất, không lội nước lũ, sông hồ, ruộng ngập nước, đặc biệt sau mưa lớn. Nếu tham gia hoạt động ngoài trời ở vùng nông thôn Đông Bắc, hãy mang giày boots cao su hoặc giày kín, đi tất dày.

- Bảo vệ vết thương: Bất kỳ vết cắt, trầy xước, bỏng nào cũng phải rửa sạch ngay bằng xà phòng và nước sạch, sát trùng, sau đó dán băng y tế (waterproof bandage) để tránh vi khuẩn xâm nhập.

- Vệ sinh cá nhân: Sau khi đi ngoài trời, rửa tay chân thật sạch bằng xà phòng. Không uống nước chưa đun sôi hoặc nước đá không rõ nguồn gốc.

- Nhóm cần đặc biệt cẩn thận: Người trên 50 tuổi, người bị tiểu đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch nên hạn chế tối đa các hoạt động tiếp xúc đất/nước. Nếu buộc phải tham gia, hãy mang đầy đủ đồ bảo hộ (găng tay cao su, ủng, quần áo dài).

- Theo dõi sức khỏe: Nếu sau chuyến đi (có thể vài ngày đến vài tuần) xuất hiện sốt cao kéo dài hơn 2 ngày, ớn lạnh, ho khó thở, vết thương sưng đỏ hoặc mệt mỏi bất thường, hãy đến ngay cơ sở y tế để xét nghiệm. Bệnh điều trị rất hiệu quả nếu phát hiện sớm bằng kháng sinh chuyên biệt.

Bệnh "sốt đất" không lây từ người sang người, chỉ lây qua môi trường đất và nước ô nhiễm. Với du khách Việt Nam, chỉ cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa đơn giản trên, nguy cơ nhiễm bệnh là rất thấp.

Tình hình hiện tại vẫn đang được Bộ Y tế Thái Lan kiểm soát chặt chẽ, chưa có dấu hiệu bùng phát thành đại dịch trong cộng đồng du lịch.

Nếu bạn đang có kế hoạch du lịch Thái Lan, đặc biệt đến vùng Đông Bắc trong mùa mưa, hãy chuẩn bị kỹ lưỡng và theo dõi thông tin sức khỏe từ Bộ Y tế Việt Nam cũng như Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan.