Bệnh viêm não mô cầu: Đừng chủ quan với những dấu hiệu ban đầu

Hà Nội tăng cường phòng, chống bệnh viêm não mô cầu

Từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội ghi nhận 2 ca mắc viêm não mô cầu, chưa xuất hiện ổ dịch. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, CDC Hà Nội đang tăng cường giám sát, phát hiện sớm trường hợp nghi mắc; Phối hợp với các trạm y tế đẩy mạnh truyền thông về dấu hiệu nhận biết, đường lây và biện pháp phòng bệnh.

CDC Hà Nội cũng chủ động nguồn vắc xin, vật tư và điều kiện tiêm chủng, đáp ứng nhu cầu phòng bệnh của người dân. Ảnh: CDC Hà Nội cung cấp

Ths.BS Đặng Đình Huân (Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, CDC Hà Nội) cho biết, viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, họng của người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn.

Bệnh dễ lây lan ở nơi đông người, có thể diễn biến tối cấp, gây tử vong chỉ trong 24 giờ. Đáng chú ý, khoảng 10-20% người mang vi khuẩn không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng lây bệnh.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng cổ; một số trường hợp xuất hiện ban xuất huyết trên da. Người có dấu hiệu nghi mắc cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị, tuyệt đối không tự mua thuốc tại nhà.

Để phòng bệnh, ngành Y tế khuyến cáo người dân thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người; Giữ vệ sinh nhà cửa, lớp học, nơi làm việc thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện nghi mắc bệnh.

Đặc biệt, tiêm vắc xin là biện pháp chủ động phòng bệnh hiệu quả. Người dân nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để lựa chọn loại vắc xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm, do các loại vắc xin hiện nay có phạm vi bảo vệ khác nhau.

Nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm, chủ động tiêm vắc xin

Tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ từng điều trị cho một bệnh nhân mắc não mô cầu diễn biến nặng. Ban đầu, người bệnh chỉ mệt mỏi, ớn lạnh, tự truyền dịch tại nhà. Sau đó, bệnh nhân sốt cao, xuất hiện ban xuất huyết, nhanh chóng rơi vào hôn mê, suy hô hấp, phải thở máy và điều trị tích cực.

Nhờ được cấp cứu, điều trị kịp thời, người bệnh đã qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, ca bệnh cho thấy, sự nguy hiểm của não mô cầu khi những triệu chứng tưởng chừng thông thường có thể nhanh chóng chuyển thành tình trạng đe dọa tính mạng.

TS.BS Đoàn Thu Trà thăm khám cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Bạch mai cung cấp

Theo TS.BS Đoàn Thu Trà (Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai) nhấn mạnh vai trò của việc chủ động phòng bệnh, trong đó, tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh não mô cầu xâm lấn, hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.

Hiện nay, đã có các loại vắc xin phòng bệnh do những nhóm huyết thanh não mô cầu khác nhau như A, B, C, W, Y. Mỗi loại vắc xin có phạm vi bảo vệ và chỉ định theo độ tuổi riêng. Vì vậy, người dân cần được tư vấn để lựa chọn và tiêm chủng phù hợp, đầy đủ theo khuyến cáo.

Đặc biệt, các gia đình có trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người chuẩn bị sinh hoạt trong môi trường tập trung hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao cần quan tâm đến việc tiêm phòng từ sớm.

BS Trà cho biết, người dân, đặc biệt trẻ em và thanh thiếu niên cần tiêm đầy đủ và kết hợp cả hai loại vắc xin theo đúng phác đồ để tạo lớp bảo vệ toàn diện trước các nhóm vi khuẩn nguy hiểm đang lưu hành.

Bên cạnh tiêm vắc xin, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, che miệng khi ho, hắt hơi, không dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và duy trì không gian sống thông thoáng. Khi có người mắc bệnh, những trường hợp tiếp xúc gần cần được cơ sở y tế đánh giá và chỉ định kháng sinh dự phòng nếu cần thiết.

Não mô cầu có thể diễn biến rất nhanh, nhưng nguy cơ mắc bệnh hoàn toàn có thể được giảm thiểu bằng các biện pháp dự phòng chủ động. Tiêm vắc xin đúng chỉ định, nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm và tiếp cận y tế kịp thời là những yếu tố quan trọng để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.