'Bí ẩn' 4 tỷ năm: Hệ mặt trời có thể từng có thêm 2 hành tinh đã 'thất lạc'?
Một nghiên cứu mới đang đặt lại câu hỏi gây sốc: liệu hệ mặt trời thuở sơ khai từng có thêm 1-2 hành tinh khổng lồ đã 'biến mất' trong giai đoạn hỗn loạn dữ dội, để lại dấu vết nào cho cấu trúc ngày nay?
Một nghiên cứu mới cho thấy hệ mặt trời thuở ban đầu có thể từng hỗn loạn hơn nhiều so với những gì chúng ta vẫn hình dung thậm chí đã có thêm 1 đến 2 hành tinh khổng lồ bị "đánh bật" ra khỏi hệ.
Công trình được công bố trên tạp chí khoa học Icarus, do nhà vật lý thiên văn Matthew S. Clement (Đại học Johns Hopkins, Mỹ) dẫn đầu, đã xem xét lại mô hình Nice một trong những lý thuyết quan trọng nhất mô tả quá trình hình thành và tiến hóa sớm của hệ mặt trời.
Theo mô hình Nice (được phát triển từ năm 2005), hệ mặt trời sơ khai không hề ổn định như hiện nay. Các hành tinh khổng lồ khi đó liên tục dịch chuyển quỹ đạo, tương tác hấp dẫn mạnh và "tranh chấp" vị trí, tạo nên một giai đoạn được gọi là "thời kỳ hỗn loạn".
Trong bối cảnh đó, các nhà khoa học cho rằng hệ mặt trời nguyên thủy có thể từng tồn tại nhiều hơn hiện tại 1-2 hành tinh khổng lồ tương tự Uranus và Neptune. Những hành tinh "thất lạc" này nhiều khả năng đã bị các tương tác hấp dẫn cực mạnh hất văng ra khỏi hệ mặt trời từ rất sớm.
Ảnh minh họa
Nhóm nghiên cứu đã mở rộng mô hình bằng cách mô phỏng chi tiết số phận của các hệ mặt trăng quanh Jupiter và Uranus trong các kịch bản va chạm và dịch chuyển quỹ đạo của các hành tinh khổng lồ.
Kết quả cho thấy mức độ "mong manh" đáng kinh ngạc: xác suất toàn bộ hệ mặt trăng sống sót nguyên vẹn chỉ dưới 15%. Trong 122 mô phỏng, chỉ duy nhất một kịch bản giúp cả hai hệ mặt trăng tồn tại mà không bị phá hủy.
Đặc biệt, nếu Uranus tiến quá gần một hành tinh khác (khoảng 0,02 đơn vị thiên văn), hoặc tiếp cận các hành tinh khí khổng lồ như Jupiter hay Saturn ở khoảng cách dưới 0,1 đơn vị thiên văn, hệ mặt trăng của nó gần như chắc chắn bị phá hủy.
Từ những kết quả này, giới khoa học đưa ra ba khả năng giải thích cho cấu trúc ổn định của Hệ Mặt Trời ngày nay:
Một là hệ mặt trời đã trải qua một con đường tiến hóa cực kỳ hiếm gặp và "may mắn", khi các hành tinh khổng lồ tránh được những va chạm trực tiếp nguy hiểm, giúp các hệ mặt trăng tồn tại nguyên vẹn.
Hai là các hệ mặt trăng hiện nay đặc biệt quanh Uranus có thể đã được "tái tạo" sau các biến cố lớn, thay vì giữ nguyên từ thuở ban đầu.
Ba là mô hình Nice vẫn chưa mô tả đầy đủ mọi cơ chế vật lý trong giai đoạn hỗn loạn sơ khai.
Dù theo kịch bản nào, nghiên cứu mới nhấn mạnh rằng quá trình hình thành hệ mặt trời không hề đơn giản hay "êm đềm" như những mô hình cũ từng giả định.
Từ một đám bụi khí hỗn loạn cách đây hơn 4 tỷ năm, Hệ Mặt Trời đã tiến hóa thành một hệ thống ổn định như ngày nay nhưng hành trình đó vẫn còn nhiều khoảng trống khoa học chưa thể giải thích đầy đủ.
Tin nóng
Mùa khô 2007-2008, Đội quy tập 589, Bộ CHQS tỉnh Quảng Bình (nay là Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị) tổ chức thực hiện nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS) Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam hy sinh trên nước bạn Lào.
Sự suy giảm nhanh của loài ong và các loài thụ phấn khác đang trở thành một cảnh báo nghiêm trọng đối với đa dạng sinh học, an ninh lương thực và sức khỏe của các hệ sinh thái rừng.
Trên khắp thế giới có vô số hang động kỳ vĩ ẩn sâu dưới lòng đất. Một số nơi nắm giữ những kỷ lục đáng kinh ngạc: Mỹ sở hữu hệ thống hang động dài nhất từng được biết đến, Việt Nam có hang động lớn nhất thế giới, còn Mexico nổi tiếng với hang động ngập nước dài nhất hành tinh.
Trước thềm World Cup 2026, nhiều đội tuyển liên tiếp gặp sự cố khó tin, từ cảnh báo rắn độc quanh khu tập luyện đến mặt sân gồ ghề buộc đội tuyển đổi địa điểm.
Phim 'Ma Xó' khiến nhiều người tò mò về những niềm tin dân gian quanh 'linh hồn trú trong nhà'. Thực ra, không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước châu Á khác cũng có niềm tin tương tự. Việc này có thể xuất phát từ điều gì?
Nằm giữa không gian xanh của khu rừng Chapultepec, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên và Văn hóa Môi trường là một trong những địa chỉ văn hóa - giáo dục tiêu biểu của thủ đô Mexico City của Mexico, nơi lưu giữ những câu chuyện về nguồn gốc vũ trụ, sự hình thành Trái Đất, quá trình tiến hóa của sự sống, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Tin mới
Việc lực lượng bảo tồn tại Vườn quốc gia Okomu của Nigeria cứu sống một voi rừng con mồ côi đang thu hút sự chú ý của dư luận, đồng thời cho thấy mức độ mong manh của quần thể voi còn sót lại tại nước này.
Nhật Bản vừa chứng kiến một sự việc chưa từng có tiền lệ.
Một phụ nữ Malaysia đã sống sót kỳ diệu sau 14 ngày mất tích trong rừng tại bang Perak nhờ uống nước từ cây nắp ấm và tìm kiếm các nguồn nước tự nhiên trong rừng.
Sự khốc liệt của hệ Mặt Trời sơ khai không chỉ dừng lại ở việc nó sở hữu tới 4 hành tinh băng khổng lồ, theo một nghiên cứu mới.
Những ngày này, thời tiết tại Hà Nội liên tục trải qua các đợt nắng nóng với nền nhiệt cao. Không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt của con người, nắng nóng kéo dài còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của các loài động vật. Tại Vườn Thú Hà Nội, nhiều biện pháp chăm sóc đặc biệt đã được triển khai nhằm giúp các cá thể thích nghi với điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
World Cup 2026 không chỉ là cuộc đua giữa các đội tuyển. Nắng nóng mùa hè Bắc Mỹ cũng được dự báo sẽ tạo ra những thách thức chưa từng có.
Mẫu phi cơ thử nghiệm X-59 QueSST vừa hoàn thành cột mốc lịch sử khi đạt vận tốc siêu âm, mở đường cho việc hồi sinh các chuyến bay siêu thanh thương mại trên đất liền.