Bí ẩn thiếu nữ Inca 500 năm vẫn nguyên vẹn trên đỉnh Andes

Trên đỉnh cao của dãy Andes, nơi mây phủ và cách xa cuộc sống thường nhật, các nhà khảo cổ đã phát hiện một khám phá khiến nhiều người khó tin.

“Llullaillaco Maiden” – một thiếu nữ người Inca – đã bị hiến tế khoảng 500 năm trước trong nghi lễ capacocha, được đặt lại trên sườn núi lửa ở độ cao khắc nghiệt đến mức cơ thể cô gần như được bảo tồn hoàn hảo.

Da, mái tóc tết, quần áo và thậm chí cả nội tạng của cô vẫn còn nguyên vẹn, tạo nên một trong những xác ướp cổ xưa sống động nhất từng được tìm thấy.

Năm 1999, cô được phát hiện cùng với hai đứa trẻ khác. Sự bảo tồn kỳ diệu này mở ra cánh cửa hiếm hoi để hiểu rõ hơn về tín ngưỡng, nghi lễ và những ngày cuối cùng của một đứa trẻ được chọn cho số phận thiêng liêng trong Đế chế Inca.

Nghi lễ capacocha và ý nghĩa thiêng liêng

Llullaillaco Maiden là một phần của nghi lễ capacocha, một trong những nghi lễ tôn giáo quan trọng nhất của người Inca. Đây không phải là những vụ giết ngẫu nhiên, mà là hành động có tổ chức của nhà nước nhằm tôn vinh các vị thần gắn liền với núi non, thiên nhiên và quyền lực hoàng đế.

Theo các ghi chép từ thời Tây Ban Nha, capacocha được xem là bổn phận thiêng liêng, thường diễn ra trong những sự kiện lớn như lễ hội hoàng gia, thiên tai hoặc khi đế chế cần sự bảo hộ của thần linh. Trẻ em được chọn thường là những “lễ vật tinh khiết”, đôi khi xuất thân từ các gia đình có địa vị cao.

Điều khiến câu chuyện này thêm phần ám ảnh chính là bối cảnh: nghi lễ diễn ra tại một ngôi đền trên núi cao, nơi được coi là gần với quyền năng thần thánh hơn bất kỳ ngôi đền nào trong thành phố.

Núi Llullaillaco – nơi thời gian ngừng trôi

Thi thể thiếu nữ được tìm thấy trên núi lửa Llullaillaco, cao hơn 6.700 mét so với mực nước biển. Ở độ cao này, môi trường trở thành một “buồng bảo tồn tự nhiên”: nhiệt độ luôn dưới mức đóng băng, không khí cực kỳ khô. Sự kết hợp này ngăn chặn quá trình phân hủy theo cách hiếm thấy trong các di tích cổ.

Khác với nhiều xác ướp chỉ còn da khô bọc xương, Llullaillaco Maiden vẫn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn, khiến hình dáng cô vẫn sống động đến kinh ngạc. Các nhà khảo cổ mô tả đây là phát hiện khảo cổ ở độ cao lớn nhất từng được biết đến, với mộ táng và đồ cúng tế được ngọn núi bảo vệ suốt nhiều thế kỷ.

Cuộc khai quật năm 1999 do nhà nghiên cứu Johan Reinhard cùng nhà khảo cổ Argentina Constanza Ceruti dẫn đầu đã phát hiện không chỉ một thi thể, mà cả một khu nghi lễ trên núi, nơi các nạn nhân và đồ vật vẫn được sắp đặt như cách chúng được để lại từ năm thế kỷ trước.

Các nghiên cứu khoa học về mái tóc của thiếu nữ cho thấy dấu vết của lá coca và rượu trong thời gian trước khi chết, củng cố giả thuyết rằng những chất này được dùng để làm dịu hoặc gây mê cho trẻ em trong giai đoạn cuối của nghi lễ.

Dấu vết thay đổi trong chế độ ăn cũng cho thấy cô được chăm sóc đặc biệt trước khi hiến tế.

Giá trị khảo cổ và tranh luận đạo đức

Sự bảo tồn kỳ diệu của Llullaillaco Maiden cho phép các nhà khoa học nghiên cứu những chi tiết thường biến mất theo thời gian: mô mềm, nội tạng và dấu vết sinh học. Nhờ cơ thể và mái tóc còn nguyên, họ có thể tái dựng lại những tháng cuối đời của cô với độ chính xác hiếm có.

Hiện nay, các xác ướp Llullaillaco được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học Núi cao ở thành phố Salta, Argentina, trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt để tránh nhiệt và độ ẩm.

Tuy nhiên, việc trưng bày này gây ra tranh luận đạo đức, đặc biệt từ cộng đồng bản địa cho rằng di hài thiêng liêng không nên được triển lãm.

Phía bảo tàng khẳng định công tác bảo tồn nhằm ngăn chặn nạn cướp phá và giúp công chúng hiểu thêm về một chương quan trọng trong lịch sử Andes.

Dù còn nhiều tranh cãi, giá trị khảo cổ là không thể phủ nhận. Llullaillaco Maiden vẫn là minh chứng nổi bật cho việc môi trường khắc nghiệt có thể lưu giữ quá khứ, đồng thời soi sáng tín ngưỡng, quyền lực và nghi lễ của một đế chế từng thống trị dãy Andes.

Theo TOI

Hải Yến