'Bí ẩn' về lá phiếu bình chọn QBV 2026, vì sao nhiều phiếu số 1 chưa chắc chiến thắng?

Nhìn nhận vấn đề qua những lá phiếu 

Harry Kane giành Quả bóng Vàng 2026 sau khi vượt qua Kylian Mbappé và Lamine Yamal. Tuy nhiên, nhìn vào những lá phiếu được công khai, cách đánh giá của các nhà báo không hoàn toàn giống nhau.

Có người đề cao khả năng ghi bàn và danh hiệu, trong khi người khác dành vị trí cao cho những cầu thủ có ảnh hưởng lớn đến lối chơi. Sự khác biệt ấy khiến cuộc bầu chọn trở nên hấp dẫn hơn kết quả chung cuộc.

Cùng tiêu chí nhưng cách đánh giá khác nhau

Quả bóng Vàng 2026 được quyết định bởi 100 nhà báo, đại diện cho 100 quốc gia đứng đầu bảng xếp hạng FIFA. Mỗi người lựa chọn 10 cầu thủ từ danh sách 30 ứng viên. Các vị trí từ thứ nhất đến thứ 10 lần lượt nhận 15, 12, 10, 8, 7, 5, 4, 3, 2 và 1 điểm.

Ban tổ chức quy định 3 tiêu chí theo thứ tự ưu tiên: màn trình diễn cá nhân và khả năng tạo khác biệt; thành tích tập thể và danh hiệu; cuối cùng là đẳng cấp cùng tinh thần thể thao. Giai đoạn đánh giá kéo dài từ ngày 3/8/2025 đến 19/7/2026, bao gồm cả World Cup.

Dù có quy định chung, mỗi nhà báo vẫn có cách nhìn riêng. Một người có thể đánh giá cao cầu thủ ghi nhiều bàn thắng, trong khi người khác ưu tiên khả năng kiến tạo, tổ chức tấn công hoặc đóng góp ở những trận quyết định. Danh hiệu tập thể cũng ảnh hưởng đến lựa chọn, dù không phải tiêu chí được đặt lên hàng đầu.

Lá phiếu Australia khác kết quả chung cuộc ra sao?

Daniel Garb, nhà báo đại diện Australia, đã công khai danh sách bình chọn với Harry Kane đứng đầu, tiếp theo là Mbappé, Lionel Messi, Rodri và Michael Olise. Các vị trí còn lại lần lượt thuộc về Yamal, Khvicha Kvaratskhelia, Erling Haaland, Pau Cubarsí và Jude Bellingham.

Điều thú vị nằm ở cách ông đánh giá những cầu thủ phía sau 2 vị trí dẫn đầu.

Yamal kết thúc cuộc bầu chọn ở vị trí thứ 3 chung cuộc nhưng chỉ đứng thứ 6 trong lá phiếu Australia. Tiền đạo Barcelona vì thế nhận 5 điểm từ Garb, thay vì 10 điểm nếu được xếp thứ 3.

Ngược lại, Messi được nhà báo này đặt ở vị trí thứ 3, cao hơn 2 bậc so với kết quả cuối cùng. Olise cũng được đánh giá cao khi xếp thứ 5, trong khi chung cuộc chỉ đứng thứ 9.

Những lựa chọn này tạo ra sự khác biệt về điểm số ngay trong một lá phiếu. Messi nhận nhiều hơn Yamal 5 điểm, còn Olise được 7 điểm, gấp hơn 2 lần số điểm dành cho Haaland ở vị trí thứ 8.

Tuy nhiên, thứ tự bình chọn chưa đủ để khẳng định Garb ưu tiên World Cup hay khả năng kiến tạo. Muốn xác định chính xác, cần đối chiếu với phần giải thích của ông về từng lựa chọn.

Nhà báo Tây Ban Nha cũng có cách nhìn riêng

Sự khác biệt còn xuất hiện ở lá phiếu của José Félix Díaz, đại diện Tây Ban Nha và là người phụ trách nội dung của tờ AS.

Sau lễ trao giải, ông tiết lộ 3 cầu thủ đứng đầu trong lựa chọn của mình vẫn là Kane, Mbappé và Yamal, nhưng thứ tự khác với kết quả chung cuộc. Nhà báo này cũng cho biết từng nghiêng về khả năng Mbappé hoặc Yamal giành chiến thắng.

Díaz đánh giá cuộc đua năm nay rất khó đoán vì có khoảng 5 đến 6 cầu thủ đủ khả năng cạnh tranh. Ông cũng đề cập đến việc các lá phiếu dành cho những cầu thủ Tây Ban Nha bị phân tán, khiến không ai tạo được ưu thế tuyệt đối.

Trong khi đại diện Australia lựa chọn Kane ở vị trí cao nhất, nhà báo Tây Ban Nha không có cùng thứ tự ở nhóm dẫn đầu. Đây là sự khác biệt thực tế giữa những người trực tiếp tham gia bầu chọn, dù họ cùng áp dụng một bộ tiêu chí.

Vì sao Kane có lợi thế trước Mbappé?

Kane sở hữu thành tích cá nhân nổi bật với 73 bàn thắng sau 65 trận cho câu lạc bộ và đội tuyển trong mùa giải được xét. Tiền đạo người Anh còn giành chức vô địch Bundesliga, Cúp Quốc gia Đức và Siêu cúp Đức cùng Bayern Munich.

Mbappé cũng có hiệu suất ghi bàn rất cao, nhưng Real Madrid và tuyển Pháp không giành được danh hiệu lớn trong giai đoạn đánh giá.

Sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến những nhà báo coi trọng thành tích tập thể. Tuy nhiên, chưa thể kết luận đó là nguyên nhân quyết định khiến Mbappé về nhì nếu chưa có đầy đủ điểm số và thứ tự lựa chọn của toàn bộ hội đồng.

Trước lễ trao giải, một cuộc khảo sát riêng của The Athletic với 100 người hoạt động trong bóng đá cũng ghi nhận Kane dẫn đầu với 1.103 điểm, hơn Yamal 112 điểm và Mbappé 375 điểm.

Trong cuộc khảo sát ấy, Kane nhận 39 phiếu hạng nhất, được 72 người xếp trong nhóm 3 cầu thủ xuất sắc nhất và xuất hiện trong danh sách 10 người của 96 người tham gia. Các số liệu này cho thấy mức độ ủng hộ lớn dành cho tiền đạo Bayern, nhưng không phải kết quả bình chọn chính thức của Quả bóng Vàng.

Nhiều phiếu số 1 chưa chắc đã chiến thắng

Một đặc điểm quan trọng của Quả bóng Vàng là cầu thủ có nhiều phiếu đứng đầu nhất chưa chắc giành giải. Kết quả được quyết định bằng tổng điểm, còn số phiếu hạng nhất chỉ dùng để phân định khi các ứng viên bằng điểm.

Có thể lấy một phép tính giả định với 10 nhà báo để hiểu rõ hơn.

Cầu thủ A được 2 người xếp thứ nhất và 8 người xếp thứ 2, tổng cộng 126 điểm. Cầu thủ B nhận tới 6 phiếu hạng nhất nhưng bị 4 người còn lại xếp thứ 6, chỉ đạt 110 điểm.

Như vậy, cầu thủ A vẫn thắng 16 điểm dù số phiếu đứng đầu chỉ bằng 1/3 đối thủ.

Cơ chế này khiến sự đồng thuận giữa các nhà báo trở nên rất quan trọng. Một cầu thủ thường xuyên được đánh giá cao có thể vượt qua người nhận nhiều phiếu số 1 nhưng cũng bị không ít nhà báo xếp ở vị trí thấp.

Với Kane và Mbappé, cần có số phiếu hạng nhất, số lần xuất hiện trong nhóm 3 người dẫn đầu và tổng điểm chính thức mới xác định được người chiến thắng nhờ sự ủng hộ đồng đều hay nhờ nhiều lựa chọn ở vị trí cao nhất.

World Cup và sự khác biệt giữa các khu vực

World Cup 2026 cũng là yếu tố đáng phân tích bởi giải đấu nằm trong thời gian xét thưởng. Những cầu thủ thi đấu nổi bật ở đội tuyển quốc gia có thêm lợi thế, nhất là khi thành tích tại câu lạc bộ giữa các ứng viên không quá chênh lệch.

Tuy nhiên, mức độ coi trọng World Cup có thể khác nhau giữa từng nhà báo. Người đánh giá cả mùa giải có thể ưu tiên sự ổn định trong nhiều tháng, còn người khác dành nhiều trọng số cho các trận đấu lớn của đội tuyển.

Một hướng nghiên cứu khác là so sánh lá phiếu giữa châu Âu, Nam Mỹ, châu Á, châu Phi, Bắc Trung Mỹ và châu Đại Dương. Việc thống kê số lần Kane, Mbappé, Yamal hay Messi được xếp đầu ở từng khu vực sẽ giúp xác định liệu quan điểm bình chọn có khác biệt theo địa lý hay không.

Dù vậy, chưa có đủ dữ liệu về toàn bộ 100 lá phiếu để đưa ra kết luận này.

Ở thời điểm hiện tại, lựa chọn của Australia và những chia sẻ từ đại diện Tây Ban Nha đã chỉ ra một thực tế: các nhà báo có thể thống nhất về nhóm cầu thủ xuất sắc nhất nhưng bất đồng về thứ tự. Khi toàn bộ phiếu bầu được công khai, điều cần kiểm tra là Kane có được đa số nhà báo đặt ở vị trí số 1 hay giành chiến thắng nhờ thường xuyên xuất hiện ở những vị trí cao trong danh sách bình chọn.