Hành trình tìm kiếm các công trình xứng đáng tại VinFuture 2026
Giữa nhiều đề cử xuất sắc, Hội đồng Giải thưởng VinFuture 2026 đánh giá các công trình dựa trên tiến bộ khoa học và khả năng tạo tác động sâu rộng.
"Quá trình xét chọn các hạng mục giải thưởng VinFuture 2026 kéo dài bởi có quá nhiều nhà khoa học và công trình xứng đáng được vinh danh", GS Daniela Rus - thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture, top 100 nhân vật ảnh hưởng nhất giới AI (trí tuệ nhân tạo) toàn cầu theo bình chọn của tạp chí Time - chia sẻ về quá trình xét chọn năm nay.
Hành trình khó khăn vì “quá nhiều đề cử xuất sắc”
- VinFuture 2026 đang tiến gần đến thời điểm công bố chủ nhân các giải thưởng. Điều gì khiến quá trình xét chọn năm nay trở nên đặc biệt đối với giáo sư và Hội đồng?
- Năm nay có rất nhiều đề cử thực sự xuất sắc. Có quá nhiều nhà khoa học và công trình xứng đáng được ghi nhận, vì vậy quá trình lựa chọn đã kéo dài vài tháng. Tôi rất ấn tượng và thực sự vinh dự khi được tham gia vào một quá trình đánh giá kỹ lưỡng và sâu sắc như vậy.
Với mỗi đề cử, chúng tôi luôn đặt ra hai câu hỏi đó là "công trình đã tạo ra bước tiến nào về khoa học và tri thức?" và "những tri thức ấy có khả năng tạo ra tác động tích cực, sâu rộng đối với nhân loại hay không?". Đây cũng là 2 tiêu chí được áp dụng xuyên suốt quá trình đánh giá.
Khi các chủ nhân giải thưởng được công bố, công chúng sẽ thấy rằng mỗi công trình được vinh danh đều thể hiện những tiến bộ khoa học thực chất, đồng thời đã tạo ra hoặc có tiềm năng tạo ra tác động to lớn đối với nhân loại và hành tinh.
GS Daniela Rus tham gia Hội đồng Giải thưởng VinFuture từ năm 2025 đến nay. Ảnh: MIT CSAIL.
- Hội đồng Giải thưởng VinFuture quy tụ các nhà khoa học đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Giữa những quan điểm chuyên môn đa dạng, điều gì giúp hội đồng đi đến sự đồng thuận cuối cùng?
- Tôi ấn tượng nhất với cách GS Richard Henry Friend dẫn dắt các cuộc thảo luận. Ông rất thấu đáo và luôn trân trọng những góc nhìn khác nhau. Với vai trò Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng, ông thường nhắc chúng tôi rằng ông không tham gia biểu quyết. Mục tiêu của ông là bảo đảm tất cả quan điểm đều được đưa ra, lắng nghe và xem xét thấu đáo, từ đó hướng đến sự đồng thuận mà mọi thành viên có thể cùng ủng hộ.
Tôi cũng trân trọng cơ hội được làm việc cùng những đồng nghiệp xuất sắc, giàu kinh nghiệm và có những góc nhìn khoa học đa dạng tại VinFuture. Chính tinh thần trách nhiệm và sự cân nhắc kỹ lưỡng ấy khiến hành trình này trở nên ý nghĩa.
GS Rus được Tạp chí Time bình chọn là một trong 100 nhân vật ảnh hưởng nhất lĩnh vực AI toàn cầu. Ảnh: MIT CSAIL.
- Bà có thể hé lộ đôi nét về các công trình sẽ được vinh danh tại VinFuture năm nay?
- VinFuture năm nay sẽ tôn vinh những nhà khoa học đã dành tâm huyết nghiên cứu và tìm kiếm giải pháp hướng tới tương lai bền vững cho hành tinh. Tinh thần ấy hiện diện ở nhiều cấp độ, không chỉ trong một hạng mục giải thưởng.
VinFuture thúc đẩy tiến bộ khoa học vì con người và hành tinh
- Từ góc nhìn của một nhà khoa học dành nhiều năm nghiên cứu AI và robot, đâu là những hướng nghiên cứu khiến bà đặc biệt quan tâm khi nhìn vào bức tranh khoa học năm nay?
- Nhiều vấn đề khoa học quan trọng với tương lai nằm ở mối liên hệ giữa hệ thống tự nhiên và công nghệ do con người tạo ra. Hiệu quả năng lượng là một ví dụ. Một đứa trẻ có thể hoạt động cả ngày với năng lượng từ một thanh chocolate, trong khi hệ thống máy tính tiêu thụ nhiều năng lượng hơn để thực hiện các tác vụ phức tạp.
Khoảng cách này cho thấy nhu cầu nâng cao hiệu quả của các hệ thống kỹ thuật. Những tiến bộ về công nghệ pin có thể giúp thu hẹp khoảng cách, tạo ra các hệ thống có năng lực cao hơn nhưng sử dụng năng lượng hiệu quả và bền vững hơn.
Bên cạnh đó, khoa học cần tiếp tục làm rõ mối liên hệ giữa hệ thống tự nhiên, sức khỏe môi trường và đời sống con người. Tiến bộ vì thế còn được thể hiện qua khả năng thấu hiểu và bảo vệ thế giới nơi chúng ta sống.
GS Daniela Rus chia sẻ tại một sự kiện năm 2024. Ảnh: IIEE.
- Sau 2 năm đồng hành, giáo sư nhìn nhận thế nào về vai trò của VinFuture trong việc kết nối những trí tuệ khoa học và tìm kiếm các công trình có giá trị lâu dài đối với nhân loại?
- Tôi trân trọng cơ hội trở thành một phần của cộng đồng khoa học VinFuture. Giải thưởng theo đuổi tầm nhìn lớn, gắn tiến bộ của nhân loại với tương lai bền vững của hành tinh. Điều khiến tôi đặc biệt ấn tượng là tầm nhìn của VinFuture. Giải thưởng không chỉ thúc đẩy sự tiến bộ của nhân loại mà còn hướng đến tương lai của hành tinh - 2 yếu tố luôn gắn bó mật thiết với nhau.
Giữa những cơ hội và thách thức đan xen, VinFuture lan tỏa niềm hy vọng thông qua việc tôn vinh các thành tựu khoa học có ý nghĩa. Giá trị của giải thưởng còn nằm ở sự cẩn trọng, chiều sâu và tinh thần trách nhiệm trong mỗi quyết định.
Khi khoa học liên tục mở rộng các giới hạn, việc lựa chọn thành tựu xứng đáng đòi hỏi nhiều hơn đánh giá chuyên môn. Hội đồng còn cân nhắc trách nhiệm, tầm nhìn và giá trị lâu dài mà mỗi khám phá có thể để lại cho tương lai.