Bị khóa bánh vẫn chạy được, ô tô ngày càng được trang bị những công nghệ kỳ lạ

Một chiếc SUV Trung Quốc nâng bánh trước đang gắn khóa bánh kim loại rồi tiếp tục di chuyển trên đường bằng 3 bánh, giữa các phương tiện khác đang lưu thông. Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc hồi giữa tháng 10 khiến một công nghệ vốn được phát triển cho những tình huống đặc biệt trở thành tâm điểm chú ý.

Bị khóa bánh, xe vẫn chạy được bằng các bánh xe còn lại.

Theo CarNewsChina ngày 17/10, chiếc xe trong video là Fang Cheng Bao Bao 8 của BYD, được bán dưới tên Denza B8 tại một số thị trường nước ngoài. Hệ thống treo thủy lực DiSus-P Ultra có khả năng nâng độc lập từng bánh, cho phép thay lốp mà không cần kích thông thường và giúp xe tiếp tục di chuyển ở tốc độ thấp khi một bánh được nâng khỏi mặt đường. Trong màn trình diễn hồi tháng 5, BYD giới hạn tốc độ di chuyển bằng 3 bánh ở mức 15 km/h.

Tuy nhiên, trong đoạn video trên đường phố, chưa rõ vì sao chiếc xe bị khóa bánh, mục đích của người lái hay liệu phương tiện có vi phạm quy định nào hay không. Điều đáng chú ý là khả năng nâng bánh độc lập đã được BYD trình diễn trước đó, còn video mới cho thấy một tình huống sử dụng khác thường của công nghệ này.

DiSus-P Ultra không phải trường hợp duy nhất. Những năm gần đây, các hãng ô tô liên tục giới thiệu hệ thống treo chủ động, mô-tơ điều khiển từng bánh, cơ cấu đánh lái đa hướng và những phương tiện kết hợp ô tô với thiết bị bay. Một số công nghệ hướng đến nhu cầu sử dụng cụ thể, trong khi số khác vẫn chủ yếu gây chú ý qua các màn trình diễn.

Ô tô biết nhảy, xoay tại chỗ và nổi trên mặt nước

Một trong những ví dụ nổi bật là Yangwang U9, siêu xe điện thuộc thương hiệu cao cấp của BYD. Xe sử dụng nền tảng điện e4 kết hợp hệ thống kiểm soát thân xe DiSus-X, cho phép điều khiển chủ động chuyển động của thân xe. Theo BYD tại Nhật Bản, chiếc siêu xe nặng khoảng 2,5 tấn có thể nhảy lên khỏi mặt đất khoảng 20 cm.

Khác với hệ thống treo thông thường chủ yếu hấp thụ dao động từ mặt đường, DiSus-X có thể chủ động tạo chuyển động cho thân xe. Khả năng nhảy giúp BYD trình diễn mức độ kiểm soát mà hệ thống có thể đạt được, nhưng không đồng nghĩa xe có thể vượt ổ gà an toàn ở tốc độ cao hoặc duy trì độ bám đường tốt hơn trong mọi tình huống.

Nếu U9 biến hệ thống treo thành công cụ tạo chuyển động bất thường, SUV Yangwang U8 lại gây chú ý bằng khả năng xoay gần như tại chỗ. Xe có 4 mô-tơ điện độc lập, mỗi mô-tơ điều khiển một bánh, cho phép phân bổ lực kéo theo từng hướng để thực hiện thao tác “tank turn”, tức xoay xe tại chỗ tương tự cách xe bánh xích đổi hướng.

Theo Top Gear, Mercedes-Benz cũng phát triển tính năng G-Turn trên G-Class điện. Những hệ thống này cho thấy mô-tơ điện không chỉ giúp xe vận hành mà còn mở ra cách điều khiển hướng di chuyển khác với cơ cấu lái truyền thống. Dù vậy, thao tác xoay tại chỗ tạo tải khác thường lên lốp và mặt đường, nên không thể xem đây là tính năng phù hợp để sử dụng tùy tiện trong mọi điều kiện.

Yangwang U8 còn có khả năng nổi và di chuyển trên mặt nước trong tình huống khẩn cấp. Theo Top Gear, khi phát hiện xe đi vào vùng nước sâu, hệ thống có thể tự nâng kính cửa sổ và mở cửa sổ trời, đồng thời phối hợp điều khiển 4 mô-tơ để hỗ trợ phương tiện di chuyển. BYD công bố thời gian nổi tối đa khoảng 30 phút.

Yangwang U8 nổi trên mặt nước

Đây là chức năng khác biệt so với khả năng lội nước của một mẫu SUV địa hình thông thường. Tuy nhiên, xe nổi được không có nghĩa trở thành một chiếc thuyền thực thụ. Thời gian hoạt động giới hạn, điều kiện mặt nước và khả năng kiểm soát hướng di chuyển đều ảnh hưởng đến hiệu quả. Top Gear cũng lưu ý xe cần được kiểm tra sau khi kích hoạt chức năng này. Vì vậy, đây là biện pháp ứng phó khẩn cấp chứ không phải lời mời chủ xe tự thử nghiệm vượt sông hay đi vào vùng ngập sâu.

Một hướng phát triển khác tập trung vào khả năng điều khiển hướng di chuyển. Denza Z9 GT, mẫu xe thuộc BYD, có hệ thống đánh lái bánh sau và điều khiển từng bánh để thực hiện những thao tác đỗ xe khác thường. Theo Top Gear, xe có thể di chuyển chéo theo kiểu “crab walk”, xoay quanh trục hoặc điều chỉnh phần đuôi để tiến vào chỗ đỗ hẹp.

Đánh lái bánh sau không phải công nghệ mới, nhưng việc kết hợp cơ cấu này với điều khiển điện tử và phần mềm giúp mở rộng khả năng xoay trở. Thay vì phải tiến lùi nhiều lần để căn chỉnh, xe có thể tự điều chỉnh góc bánh và hướng dịch chuyển để vào vị trí chật hẹp.

Hyundai Mobis cũng từng giới thiệu hệ thống e-Corner, tích hợp mô-tơ, phanh, giảm xóc và cơ cấu đánh lái tại từng bánh. Trong các màn trình diễn, xe có thể di chuyển ngang, đi chéo hoặc xoay tại chỗ. Điều đó cho thấy ý tưởng điều khiển từng bánh không chỉ xuất hiện ở các hãng Trung Quốc, mà là một hướng nghiên cứu rộng hơn trong ngành ô tô.

Giá trị thực tế của những hệ thống này nằm ở khả năng đỗ xe, quay đầu và xoay trở trong không gian hẹp. Tuy nhiên, cơ cấu phức tạp hơn cũng đòi hỏi độ tin cậy cao của cảm biến, phần mềm và bộ phận chấp hành. Đặc biệt, các hệ thống đánh lái điện tử phải được thiết kế để xử lý an toàn khi mất nguồn hoặc xảy ra lỗi điều khiển.

Công nghệ kỳ lạ có thực sự hữu ích?

Các công nghệ trên có thể chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất giải quyết những vấn đề cụ thể như nâng bánh để thay lốp, xoay trở trong bãi đỗ chật hẹp hoặc hỗ trợ thoát khỏi tình huống ngập nước. Nhóm thứ hai thiên về trình diễn năng lực kỹ thuật, tạo khác biệt cho sản phẩm hoặc mở ra những mô hình phương tiện mới, như siêu xe nhảy khỏi mặt đất và ô tô mang theo máy bay.

Ranh giới giữa hai nhóm không cố định. Một tính năng ban đầu gây chú ý vì hình ảnh khác thường vẫn có thể đem lại lợi ích nếu được phát triển thành giải pháp đáng tin cậy. Ngược lại, khả năng trình diễn ấn tượng chưa đủ chứng minh tính hữu dụng, độ bền hay hiệu quả kinh tế trong suốt vòng đời chiếc xe.

Càng nhiều cơ cấu điện tử, thủy lực và phần mềm, việc đánh giá độ bền, chi phí bảo dưỡng và khả năng sửa chữa càng quan trọng. Một tính năng có thể hoạt động tốt trong màn trình diễn ngắn chưa chắc đã đem lại lợi ích tương xứng khi sử dụng lâu dài. Với những công nghệ mới, điều người mua cần biết không chỉ là xe làm được gì, mà còn là tính năng đó hoạt động trong điều kiện nào, có giới hạn gì và chi phí duy trì ra sao.

Chiếc Fang Cheng Bao Bao 8 di chuyển bằng 3 bánh vì vậy là một mở đầu hấp dẫn cho câu chuyện lớn hơn: ô tô không còn chỉ được cải tiến để chạy nhanh hơn, tiết kiệm năng lượng hơn hay tự lái tốt hơn. Các hãng còn tìm cách biến những bộ phận quen thuộc thành hệ thống có thể thực hiện những thao tác trước đây khó hình dung.

Nhưng công nghệ đáng giá không phải là công nghệ khiến chiếc xe làm được nhiều trò nhất. Giá trị cuối cùng vẫn nằm ở khả năng giải quyết nhu cầu thực tế, vận hành an toàn và chứng minh được lợi ích trong quá trình sử dụng.