Bí mật 'sốc' dưới lòng nghĩa trang ở New York được vén màn sau hơn 1 thế kỷ

Một buổi sáng mùa xuân năm 2022 ở thành phố Ithaca thuộc bang New York (Mỹ), Rachel Fordyce, một kỹ thuật viên làm việc tại phòng thí nghiệm côn trùng học của Đại học Cornell, thường chọn cách đi bộ xuyên qua nghĩa trang East Lawn sau khi gửi xe ở trung tâm East Hill Plaza để tiết kiệm chi phí.

Khi bước đi giữa những hàng mộ, cô vô cùng kinh ngạc trước cảnh tượng những đàn ong bay lượn dày đặc. Nhận thấy điều bất thường, Rachel lập tức thu thập một số mẫu côn trùng mang về báo cáo với người hướng dẫn của mình là Giáo sư Bryan Danforth.

Sau khi xác định đây chính là loài ong đào hang Bắc Mỹ (Andrena regularis) có tập tính làm tổ dưới lòng đất, một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Cornell đã nhanh chóng triển khai một cuộc khảo sát trên diện rộng.

Kết quả thu được đã khiến toàn bộ giới khoa học phải ngỡ ngàng khi phát hiện ra rằng, trên một diện tích đất cát chỉ rộng khoảng 1,5 mẫu Anh (tương đương 6.000 mét vuông) của nghĩa trang, mật độ ong lại dày đặc đến mức khó tin.

Nghĩa trang East Lawn ở thành phố Ithaca thuộc bang New York (Mỹ). Ảnh: East Lawn Cemeteries Funeral Homes Cremation Preplanning/Linkedin

Số lượng cá thể ong tại đây ước tính dao động từ 3 đến 8 triệu con, với mức trung bình khoảng 5,5 triệu cá thể. Quy mô này tương đương lượng ong của hơn 200 tổ ong mật thông thường và thậm chí còn gấp hơn 3 lần dân số của toàn quận Manhattan của bang New York.

"Thành phố ngầm" của hàng triệu cư dân đặc biệt

Theo công trình nghiên cứu được công bố vào ngày 13/4 năm nay trên tạp chí khoa học Apidologie, do sinh viên Steve Hoge dẫn dắt, loài ong này thực tế đã hiện diện tại nghĩa trang East Lawn sớm nhất là từ đầu những năm 1900.

Trong khi đó, bản thân khu nghĩa trang này cũng đã có lịch sử lâu đời khi được thành lập từ tận năm 1878. Nhờ vào một môi trường sống lý tưởng, hầu như không bị xáo trộn, hoàn toàn không sử dụng thuốc trừ sâu, kết hợp với nền đất cát tơi xốp và thông thoáng, quần thể ong quý giá này đã có thể sinh trưởng và phát triển một cách ổn định qua rất nhiều thế hệ.

Để có thể đưa ra những con số thống kê chính xác về số lượng ong, các nhà khoa học đã áp dụng một phương pháp bẫy nổi rất độc đáo, sử dụng những chiếc lều lưới nhỏ chụp kín lên mặt đất nhằm điều hướng côn trùng chui thẳng vào lọ thu mẫu khi chúng bay lên.

Suốt hơn một tháng, kéo dài từ cuối tháng 3 đến giữa tháng 5/2023, hệ thống 10 chiếc bẫy này đã thu thập được hơn 3.250 cá thể côn trùng thuộc 16 loài khác nhau, trong đó loài ong đào hang Bắc Mỹ chiếm số lượng áp đảo tuyệt đối.

Qua quá trình theo dõi, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện một chiến lược sinh sản vô cùng thông minh của loài này, đó là những con ong đực thường sẽ nở trước vài ngày để kiên nhẫn chờ đón ong cái.

Bên cạnh đó, chúng còn sở hữu khả năng trú đông ngay ở giai đoạn trưởng thành. Đặc điểm sinh học này giúp loài ong đào hang Bắc Mỹ có thể cất cánh từ rất sớm vào tháng 4, trùng khớp một cách hoàn hảo với thời điểm hoa táo nở rộ tại khu vườn Cornell Orchards nằm cách nghĩa trang chỉ vỏn vẹn hơn 500 mét.

Một chú ong đào hang Bắc Mỹ làm tổ gần lối vào nghĩa trang East Lawn. Ảnh: Bryan Danforth

Ông Keven Morse, giám đốc điều hành của nghĩa trang, chia sẻ rằng gia đình ông đã tiếp quản và quản lý khuôn viên này suốt 46 năm qua. Trong thời gian đó, họ thường phải chủ động tránh cắt cỏ ở một số khu vực nhất định để không làm ảnh hưởng đến đàn ong quá đỗi đông đúc.

Tuy nhiên, ông Morse tiết lộ bản thân chưa từng một lần bị ong đốt, đồng thời chia sẻ rằng nơi đây thanh bình đến mức ông thường xuyên bắt gặp nhiều loài động vật hoang dã khác như hươu, ngỗng, diều hâu, cáo và cả sói đồng cỏ.

"Ốc đảo sinh thái" giữa lòng đô thị

Các chuyên gia nghiên cứu cũng nhấn mạnh, có tới khoảng 75% các loài ong trên toàn thế giới thuộc nhóm ong đơn độc có tập tính làm tổ dưới lòng đất. Chúng được ví như những "người thợ" làm việc cần mẫn và vô cùng hiệu quả trong việc thụ phấn cho các loại hoa quả cũng như cây trồng tự nhiên.

Đặc biệt, loài ong này đóng vai trò sống còn đối với ngành trồng táo - một trong những mặt hàng xuất khẩu có giá trị kinh tế cao hàng đầu của bang New York.

Việc phát hiện quần thể ong khổng lồ tại East Lawn càng minh chứng rõ nét cho vai trò của những nghĩa trang cổ kính, vốn được xem như các "ốc đảo sinh thái" quý báu giữa lòng đô thị, nơi các loài thực vật, côn trùng và động vật hoang dã có thể tự do sinh tồn mà ít bị con người làm phiền.

Đứng trước những mối đe dọa nghiêm trọng nếu khu đất nghĩa trang bị san lấp hoặc bê tông hóa trong tương lai, nhóm nghiên cứu tại Đại học Cornell đã chủ động khởi xướng một dự án dành cho cộng đồng mang tên Project GNBee, nhằm khuyến khích mọi người cùng tham gia báo cáo về các địa điểm tập trung của ong đất.

"Việc bảo vệ những khu vực làm tổ này là vô cùng cấp bách, bởi chỉ cần một công trình xây dựng mọc lên cũng có thể xóa sổ hoàn toàn 5,5 triệu sinh mạng ong chỉ trong chớp mắt", Giáo sư Danforth lên tiếng cảnh báo.

Câu chuyện tại nghĩa trang East Lawn không chỉ đơn thuần là một khám phá khoa học đầy thú vị, mà còn là một lời nhắc nhở sâu sắc rằng thiên nhiên kỳ vĩ vẫn luôn ẩn chứa vô vàn bí mật ngay dưới bước chân của chúng ta, kể cả ở những nơi tưởng chừng quen thuộc nhất.