Bí mật về 'quái vật cô đơn' lớn nhất Trái Đất đang ẩn mình dưới lòng nước Mỹ

Sâu trong lòng đất ở những cánh rừng nằm giữa dãy núi Blue Mountains thuộc bang Oregon (Mỹ), có một "quái vật" khổng lồ đang ngày đêm lặng lẽ lan rộng qua hệ thống rễ rừng suốt hàng nghìn năm qua.

Đó chính là Genet D (hay còn được gọi là "Nấm khổng lồ" hay "Humongous Fungus") - một cá thể nấm mật thuộc loài Armillaria ostoyae, hiện đang trấn giữ một khoảng không gian rộng lớn lên đến gần 10 km² và được ghi nhận là sinh vật đơn lẻ lớn nhất trên hành tinh của chúng ta.

Điều kỳ lạ là thực thể này chọn cách tồn tại ẩn mình hoàn toàn dưới mặt đất, ẩn sâu trong khu rừng Malheur yên tĩnh thuộc miền Đông bang Oregon.

Dãy núi Blue Mountains thuộc bang Oregon (Mỹ). Ảnh: Blue Mountains Land Trust

Nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, hầu như không ai có thể nhận ra sự hiện diện của kẻ khổng lồ này, trừ một vài dấu hiệu gián tiếp lộ ra trên bề mặt. Đó là những vạt cây rừng chết dần chết mòn theo cùng một kịch bản, và sự xuất hiện ngắn ngủi của những cụm nấm màu mật ong mọc lên từ lòng đất vào vài tuần lễ ngắn ngủi của mùa thu.

Bản chất của sinh vật vĩ đại trên thực chất là một mạng lưới sợi nấm vô hình, đan xen và nối liền qua hàng nghìn gốc cây giữa đại ngàn.

"Gã khổng lồ" ẩn mình suốt nghìn năm

Hành trình khám phá ra nó bắt đầu vào năm 1988, khi một nhân viên lâm nghiệp tên là Greg Whipple lần đầu tiên chú ý đến một khu vực có nhiều cây chết bất thường và đưa ra ước tính ban đầu rằng, quy mô của mạng lưới chỉ khoảng 400 acre (tương đương 1,6 km²).

Tuy nhiên, những nghiên cứu sâu hơn của các nhà khoa học sau đó chứng minh rằng con số ước lượng thuở ban đầu ấy là quá nhỏ bé so với thực tế. Năm 2003, thông qua hàng loạt cuộc kiểm tra di truyền phức tạp cùng thí nghiệm ghép cặp cẩn thận giữa các mẫu nấm thu thập được, nhóm nghiên cứu thuộc Sở Lâm nghiệp Mỹ đã đi đến một kết luận chấn động.

Toàn bộ khu vực rộng lớn khoảng 2.385 acre (khoảng 9,6 km²) thực chất đều thuộc về một cá thể duy nhất, được giới khoa học đặt tên là Genet D. Phát hiện này chính thức đưa Genet D trở thành một trong số ít những "cá nhân" nấm có quy mô đồ sộ nhất từng được nhân loại biết đến.

Chỉ một số ít dấu hiệu về sự hiện diện của cá thể nấm Genet D gián tiếp lộ ra trên mặt đất, như những cụm nấm màu mật ong mọc lên từ lòng đất vào vài tuần lễ ngắn ngủi của mùa thu. Ảnh: OPB

Để có thể duy trì và mở rộng vương quốc ngầm của mình, loài nấm này phát triển dưới dạng các sợi mycelium mịn màng cùng những sợi rhizomorph cực kỳ chắc khỏe, nhìn từ xa giống như những chiếc dây giày.

Nhờ thứ vũ khí lợi hại này, chúng dễ dàng len lỏi và di chuyển từ hệ rễ của cây này sang rễ của cây khác một cách thầm lặng. Chúng tấn công trực diện vào hệ rễ cũng như phần thân dưới của các cây gỗ, từ từ tước đoạt sự sống của vật chủ để chắt lọc chất dinh dưỡng nuôi sống bản thân.

Chính vì vậy, những thân cây chết khô rải rác trong rừng không gì khác ngoài một tấm bản đồ sống động, phác họa rõ nét hành trình bành trướng lãnh địa của loài nấm mật. Cả năm ẩn mình, chúng chỉ chịu lộ diện thông qua các nhánh nấm nhỏ màu mật ong vào mùa thu nhằm thực hiện sứ mệnh phát tán bào tử để duy trì nòi giống.

Khi vị trí dẫn đầu chỉ là "hư danh"

Dựa trên tốc độ lan rộng trung bình đo được từ 20 cm đến 1 mét mỗi năm, các nhà khoa học ước tính Genet D đã có tuổi đời dao động từ khoảng 1.900 đến hơn 8.650 năm tuổi.

Bên cạnh đó, khối lượng của nó tuy chỉ là một con số ước chừng dựa trên mật độ sợi nấm trong đất và lượng gỗ mục, nhưng có thể đạt đến mức kinh ngạc là hàng chục nghìn tấn.

Dù sở hữu những thông số ấn tượng, danh hiệu "sinh vật đơn lẻ lớn nhất Trái Đất" của thực thể nấm tại Oregon vẫn phải đối mặt với những sự cạnh tranh không hề nhỏ. Trên thế giới, người ta từng phát hiện một thảm cỏ biển ở Vịnh Cá Mập thuộc Australia với diện tích bao phủ rộng lớn lên tới hơn 180 km², hay cụm dương lá rung Pando ở bang Utah (Mỹ) sở hữu khối lượng nặng khoảng 6.000 tấn.

Diện tích ước tính của Genet D trên bản đồ. Hình minh họa: Megalophobia/Reddit

Sự tranh cãi trong việc phân định ngôi vương thực chất nằm ở cách con người định nghĩa thế nào là một sinh vật đơn lẻ. Xét về mặt sinh học, cả 3 cái tên kể trên đều đáp ứng tiêu chuẩn của một "genet" - tức là một tập hợp các tế bào có mã di truyền giống hệt nhau, kết nối vật lý trực tiếp với nhau và có khả năng sinh sản vô tính.

Song, gạt qua những quy chuẩn phân loại, điều không ai có thể phủ nhận chính là sự tồn tại vô cùng kỳ lạ và vĩ đại của cá thể nấm mật này. Xuất phát từ một điểm khởi đầu duy nhất cách đây hàng nghìn năm, nó đã âm thầm mở rộng lãnh thổ, chấp nhận đóng vai kẻ hủy diệt cây cối để duy trì sự sống, và chỉ chịu khoe mình một cách thoáng qua mỗi độ thu về.

Cuộc tranh luận về danh hiệu lớn nhất hay nhì rốt cuộc cũng chỉ là câu chuyện hiếu kỳ của thế giới loài người. Còn sinh vật khổng lồ dưới lòng dãy Blue Mountains thì vẫn vậy. Nó sẽ tiếp tục hành trình sinh tồn bất tận của riêng mình một cách kiêu hãnh mà chẳng cần đến bất kỳ sự công nhận nào.