Bí quyết ôn thi lớp 10: Đúng hướng từ đầu, vững vàng về đích

Ảnh minh họa

Áp lực lớn đòi hỏi chiến lược rõ ràng

Kỳ thi vào lớp 10 tại Hà Nội luôn được đánh giá là có tính cạnh tranh cao. Năm học 2025 - 2026, toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027 chỉ hơn 81.000 học sinh, tương ứng 1.820 lớp tại 124 trường. Điều này đồng nghĩa với việc không phải ai cũng có suất vào trường công lập, buộc thí sinh phải có sự chuẩn bị nghiêm túc ngay từ sớm.

Nguyễn Đăng Khoa, thủ khoa chuyên tiếng Hàn Trường THPT Chu Văn An (Hà Nội) năm 2025 cho rằng yếu tố quan trọng nhất là định hướng sớm. Ngay từ đầu lớp 8, em đã xây dựng lộ trình học tập theo từng giai đoạn, tránh tình trạng “nước rút” quá tải. Việc chia nhỏ mục tiêu giúp quá trình ôn tập trở nên nhẹ nhàng nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả.

Tự học là nền tảng cốt lõi

Một điểm chung trong chia sẻ của các học sinh giỏi và giáo viên là vai trò của tự học. Theo Nguyễn Đăng Khoa, học thêm chỉ mang tính hỗ trợ, còn tự học mới là yếu tố quyết định. Chỉ khi tự làm bài, tự phát hiện lỗ hổng kiến thức, học sinh mới thực sự hiểu và nhớ lâu.

Cách học hiệu quả không phải là nhồi nhét mà là hệ thống hóa kiến thức. Thầy Lê Văn Cường, Phó hiệu trưởng Trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội) khuyến khích học sinh tóm tắt từng mạch kiến thức cốt lõi, hiểu bản chất thay vì học thuộc. Đồng thời, cần liên hệ kiến thức với thực tiễn để tránh bỡ ngỡ trước các dạng bài mới.

Học đúng cách theo từng môn

Với môn Toán, cô Trần Thị Minh Ngọc, giáo viên Trường THCS Trần Duy Hưng (Hà Nội) nhấn mạnh xu hướng đề thi hiện nay chú trọng năng lực vận dụng. Khi làm bài, học sinh cần đọc lướt để xác định yêu cầu, gạch chân từ khóa, lập sơ đồ liên hệ dữ kiện. Việc trình bày rõ ràng, đủ điều kiện và kết luận cũng là yếu tố tránh mất điểm đáng tiếc.

Phân bổ thời gian làm bài cũng rất quan trọng: khoảng 50 - 60 phút cho Đại số và Thống kê (chiếm 55% số điểm), 20 - 30 phút cho Hình học (30 - 35% số điểm), phần còn lại dành để kiểm tra và xử lý câu phân loại.

Với môn Ngữ văn, các thầy cô giáo cho rằng học sinh cần nắm chắc cấu trúc đề và luyện kỹ năng. Việc đọc kỹ đề, gạch chân từ khóa, lập dàn ý trước khi viết sẽ giúp bài làm không bị lạc đề. Đặc biệt, phần nghị luận cần có lập luận rõ ràng, dẫn chứng tiêu biểu và diễn đạt mạch lạc.

Các môn khác như Tiếng Anh hay khoa học tự nhiên cũng đang có xu hướng đánh giá khả năng hiểu và vận dụng thay vì học thuộc. Vì vậy, học sinh cần chuyển từ “học mẹo” sang hiểu bản chất, luyện tập đa dạng dạng bài.

Quản trị thời gian và giữ nhịp học hợp lý

Một lịch học hiệu quả cần cân bằng giữa học và nghỉ. Mỗi ngày, sau giờ học trên lớp, nên dành 1 - 2 tiếng nghỉ ngơi trước khi tự học khoảng 2 - 3 tiếng buổi tối. Việc duy trì nhịp học ổn định giúp tránh kiệt sức và giữ tinh thần tỉnh táo.

Ở giai đoạn “nước rút”, học sinh nên ôn vào buổi sáng khi não bộ minh mẫn nhất, đồng thời chia nhỏ khối lượng kiến thức để tránh áp lực. Sơ đồ tư duy, ghi chú ngắn gọn hay luyện đề theo dạng là những cách giúp ghi nhớ hiệu quả.

Tâm lý vững vàng là chìa khóa

Nhiều học sinh thường đánh giá thấp yếu tố tâm lý, trong khi đây lại là yếu tố quyết định trong phòng thi. Nguyễn Đăng Khoa từng trải qua giai đoạn mất tự tin vì chưa hình dung rõ kỳ thi, nhưng đã vượt qua bằng cách chuẩn bị kỹ lưỡng và tin vào quá trình học của mình.

Các thầy cô cũng nhấn mạnh: trước khi thi cần giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, ăn uống hợp lý. Trong phòng thi, cần bình tĩnh đọc đề, phân bổ thời gian, không bỏ sót câu hỏi và luôn dành 5 phút cuối để soát lại bài.

Chuẩn bị kỹ từng chi tiết nhỏ

Những yếu tố tưởng chừng đơn giản như chuẩn bị bút, giấy tờ, kiểm tra dụng cụ trước khi đi thi cũng rất quan trọng. Học sinh nên mang 3 - 5 bút cùng loại, không sử dụng bút đỏ hay bút xóa, đồng thời trình bày bài sạch sẽ, rõ ràng để tạo thiện cảm cho người chấm.

Khi làm bài, nên viết tuần tự, giãn cách hợp lý, tránh gạch xóa nhiều. Với những câu chưa chắc chắn, vẫn nên trả lời theo hiểu biết để không bỏ lỡ cơ hội ghi điểm...

Từ kinh nghiệm của các thầy cô và những học sinh đạt thành tích cao, có thể thấy con đường đạt điểm cao trong kỳ thi vào lớp 10 không có “đường tắt”. Đó là sự kết hợp giữa định hướng sớm, tự học hiệu quả, nắm chắc phương pháp làm bài, quản trị thời gian và giữ vững tâm lý. Khi chuẩn bị đủ tốt ở cả kiến thức lẫn tinh thần, kết quả cao sẽ đến như một hệ quả tất yếu.