Bị xịt sơn, vẽ bậy lên nhà, xe: Làm sao để đòi bồi thường?

Như PLO đã phản ánh, rạng sáng 5-4, tổ công tác Công an phường Xuân Hòa, TP.HCM phát hiện Nguyễn Quỳnh Khôi có hành vi phun sơn lên cửa cuốn của 2 căn nhà trên đường Điện Biên Phủ để "thỏa mãn sở thích cá nhân".

Đáng chú ý, vào tháng 8-2025, Khôi từng bị Công an phường Sài Gòn xử phạt hành chính 1,5 triệu đồng cũng về hành vi vẽ bậy. Dù đã bị xử phạt, người này vẫn tiếp tục tái phạm. Hiện Công an phường Xuân Hòa đã buộc Khôi khắc phục hậu quả bằng cách xóa bỏ các hình vẽ sai phạm trên cửa nhà dân.

Muôn kiểu vẽ bậy

Trong thực tế, tình trạng xịt sơn, vẽ bậy lên tường, xe hơi nhà người khác không hiếm. Rạng sáng 8-6-2024, tổ công tác công an quận 1 (cũ), TP.HCM trong lúc tuần tra địa bàn đã phát hiện một trường hợp người nước ngoài đang xịt sơn, vẽ bậy trước cửa nhà trên đường Nguyễn Du. Sau đó, Công an phường Bến Thành đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với người này.

Tàu metro số 1 từng hai lần bị vẽ bậy. Lần đầu là vào ngày 11-6-2022, hai toa tàu thuộc đoàn tàu metro số 1 bị vẽ Graffiti (tranh phun sơn) trên thân và đầu tàu, dù chưa được khai thác. Thời điểm đó, Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM cho biết địa điểm xảy ra tình trạng bôi bẩn thuộc trách nhiệm quản lý của nhà thầu, các toa tàu vẫn thuộc phạm vi công việc của nhà thầu. Do đó, nhà thầu phải có trách nhiệm bảo quản, khắc phục và khi bàn giao cho chủ đầu tư phải theo tình trạng quy định trong hợp đồng. Ngay sau đó, nhà thầu đã tiến hành sơn lại toa tàu trên như hiện trạng cũ. Ngày 30-4-2023, tàu metro số 1 tiếp tục bị vẽ bậy.

Một sự việc khác, nhiều xe ô tô đậu trong ngõ ở Nghệ An bất ngờ bị xịt sơn lên kính vào ngày 21-11-2025 khiến các chủ xe bất bình, trình báo công an.

Nhiều bạn đọc thắc mắc, chủ nhà, chủ xe muốn đề nghị bồi thường, đòi quyền lợi về việc bị tạt sơn, vẽ bậy thì phải làm sao, liên hệ đến cơ quan nào?

Cửa cuốn nhà dân trên đường Điện Biên Phủ bị vẽ bậy vào rạng sáng 5-4. Ảnh: CA

Lưu bằng chứng để đòi bồi thường

Trao đổi với PV báo Pháp Luật TP.HCM, luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết: Theo điểm l khoản 2 Điều 8 Nghị định 282/2025 thì người có hành vi phun sơn, viết, vẽ lên tường, cột điện hoặc các vị trí khác tại khu vực dân cư, nơi công cộng hoặc các công trình khác mà không được phép của cơ quan có thẩm quyền có thể bị phạt tiền 2-3 triệu đồng. Ngoài ra người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với hành vi vi phạm.

Trường hợp hành vi vi phạm gây thiệt hại từ 2 triệu đồng hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng người vi phạm đã bị xử phạt hành chính; đã bị kết án về tội danh này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội thì người vi phạm có thể bị xử lý hình sự về hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự.

Khung hình phạt đối với tội danh này thấp nhất là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 6 tháng đến 3 năm. Nếu phạm tội gây thiệt hại cho tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên có thể bị phạt đến 20 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Ngoài trách nhiệm hành chính hoặc hình sự, người vi phạm còn phải bồi thường cho người bị thiệt hại nếu họ có yêu cầu. Việc bồi thường được giải quyết theo quy định tại Chương 20 Bộ luật Dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và có thể giải quyết đồng thời cùng với quá trình giải quyết theo thủ tục hành chính hoặc hình sự.

Người bị thiệt hại có thể khởi kiện bằng vụ án dân sự. Trong quá trình khởi kiện vụ án dân sự, người khởi kiện có nghĩa vụ chứng minh thiệt hại, chỉ ra ai là người gây ra thiệt hại cho mình để yêu cầu tòa án giải quyết. Việc bồi thiệt hại do các bên thỏa thuận, trường hợp không thỏa thuận được thì do Tòa án quyết định.

Người có tài sản bị thiệt hại trước hết cần phải thu thập bằng chứng để chứng minh tài sản đã bị hư hỏng, bị hủy hoại như quay phim, chụp ảnh hoặc nhờ Thừa phát lại lập vi bằng, đồng thời phải giữ nguyên hiện trạng để cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Trong quá trình giải quyết cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành định giá đối với tài sản bị thiệt hại để từ đó xử lý theo quy định. Nếu thiệt hại tài sản dưới 2 triệu đồng thì xử lý theo thủ tục hành chính, còn trên 2 triệu đồng có thể xử lý theo thủ tục hình sự.

Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều trường hợp không xác định được người vẽ bậy, xịt sơn lên tường nhà hay xe mình. Trong tình huống này, người bị thiệt hại có thể làm đơn tố giác đến cơ quan có thẩm quyền (thông thường là công an). Cơ quan có thẩm quyền có nghĩa vụ xác minh vụ việc, làm rõ hành vi vi phạm, đối tượng vi phạm. Nếu có căn cứ thì khởi tố vụ án, khởi tố bị can xử lý theo quy định và khi đó người bị thiệt hại về tài sản được xác định là bị hại nên có quyền yêu cầu bồi thường thiệt thông qua đơn hoặc lời khai trực tiếp tại cơ quan công an.