Biển đợi con về

Cả đời ông Bối gắn với biển. Ngày trước, con trai ông mới mười ba, mười bốn tuổi đã theo cha tập kéo lưới, gỡ cá, học nhìn con sóng, đoán gió... Nhưng rồi kinh tế biển ngày càng bấp bênh. Con trai ông Bối rời quê vào miền Nam làm công nhân như bao bạn bè cùng trang lứa.

Làng biển vắng bóng thanh niên, chỉ còn người già và trẻ nhỏ. Mạch truyền nghề đi biển đứt từ đó. Có những thời điểm, ghe thuyền nằm bờ vì tìm đỏ mắt không có người đi bạn, dân làng biển Bình Thạnh phải đi mua cá biển ở nơi khác về ăn.

Đầu tư ghe máy nối lại nghề đi biển - Ảnh: N.T.H

Cũng như nhiều trai làng vùng biển bãi ngang khác rời quê đi làm ăn xa, những năm làm công nhân ở khu công nghiệp, đồng lương đủ duy trì cuộc sống, chẳng tích góp được bao nhiêu, con nhỏ thì phải gửi về quê nhờ ông bà chăm sóc, nên nỗi nhớ nhà, thương con luôn làm con trai ông Bối đắn đo, day dứt.

Dịp Tết Nguyên đán 2026, con trai ông Bối cùng nhiều thanh niên trong làng sau nhiều năm rời quê đi làm ăn xa nay quyết định trở về. Họ về lại quê đầu tư mua ghe thuyền, ngư lưới cụ để làm nghề biển không phải vì biển nay nhiều cá hơn, cũng không phải vì quen với nghề biển, mà chỉ vì muốn được sống cùng cha mẹ, được nhìn con cái lớn lên từng ngày và thử gây dựng cuộc sống trên chính mảnh đất quê hương. Nhưng trở về quê biển, họ phải học lại nghề biển từ đầu. Từ cách nhìn màu nước để đoán luồng cá, xem con nước lên xuống, nhận hướng gió, vá lưới, thả lưới, thu lưới..., việc nào cũng phải tập làm quen.

Theo anh Đỗ Ngọc Trang, nguyên Trưởng thôn 7 (từ 1/7/2026 sáp nhập thôn 7 với thôn 8 thành thôn Bình Thạnh), xã Nam Cửa Việt, làng Bình An có 41 ghe thuyền đánh cá, ngư dân chủ yếu người già trên dưới 60 tuổi. Trong 2 năm 2025 và 2026, đã có chục lao động trẻ hồi hương đầu tư ghe máy, quay lại với nghề biển. Sự trở về ấy mang theo nhiều hy vọng, nhưng cũng bộc lộ khoảng trống mà nhiều năm trước ít ai nghĩ đến. Đó là cả một thế hệ trẻ đã rời làng đúng vào tuổi học nghề biển.

“Nghề biển không có sách để học, chỉ có cha truyền con nối. Ngày trước, con trai theo cha từ khi chưa đủ lớn để tự chèo ghe. Mỗi con sóng, mỗi dòng chảy, mỗi mùa cá đều trở thành bài học. Những kinh nghiệm ấy được truyền bằng đôi mắt, đôi tay và những chuyến ra khơi.

Còn bây giờ, nhiều người trở về quê học lại nghề đi biển khi đã ngoài 30 tuổi. Họ có sức khỏe, có vốn liếng tích góp, có quyết tâm bám biển, nhưng lại thiếu điều quan trọng nhất là kinh nghiệm. Không ít chuyến ghe ra khơi, người cha ngoài 60 tuổi vẫn phải đứng mũi chỉ cho con cách đọc con nước, nhắc lúc nào nên thả lưới, lúc nào phải quay vào”, anh Trang chia sẻ.

Nhiều lao động trở về quê học lại làm nghề biển - Ảnh: N.T.H

Đi dọc các vùng biển bãi ngang hiện nay, người dân không còn chỉ sống nhờ vào biển như trước. Những cánh đồng lúa, những ruộng ném, những giàn mướp đắng xanh mướt trên cát... đã mở thêm sinh kế cho làng biển. Nhờ biết ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất trên đất cát, nhiều gia đình có thêm nguồn thu nhập, cuộc sống ổn định hơn, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào những chuyến biển may rủi. Chính sự đổi thay ấy là một trong những lý do để người trẻ mạnh dạn trở về lại với làng biển.

Ở bãi biển xã Nam Cửa Việt hôm nay, bên cạnh những mái đầu bạc đã xuất hiện thêm vài gương mặt trẻ. Họ vẫn còn vụng về khi gỡ lưới, vẫn còn phải nghe cha nhắc từng thao tác, vẫn còn mất nhiều mùa biển nữa mới có thể trở thành những ngư dân thực thụ nối nghiệp cha.

Sau nhiều năm làng biển chỉ còn người già và trẻ nhỏ ở lại, tiếng máy ghe đã bắt đầu rộn lên mỗi chiều muộn rẽ sóng ra khơi và mang về cá tôm mỗi buổi sáng làm thức dậy cả miền quê. Có lẽ, điều mà biển đợi suốt nhiều năm qua không chỉ là tiếng những chiếc ghe máy trở lại, mà là những người con làng biển trở về.