Bill Gates cảnh báo

Bill Gates đã đóng góp gần như toàn bộ tài sản cho quỹ từ thiện của mình. Ảnh: Bloomberg.

Năm 2025 đã không diễn ra theo cách Bill Gates mong đợi. Khi chính quyền Tổng thống Trump cắt giảm hàng loạt hợp đồng viện trợ nước ngoài, ông chỉ có thể đứng nhìn với tư cách một nhà hoạt động từ thiện.

Nhà sáng lập Microsoft đã chỉ trích mạnh mẽ chính sách này, phần lớn được triển khai dưới thời Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do Elon Musk phụ trách. Ông cảnh báo rằng những động thái đó có thể trực tiếp dẫn đến cái chết của trẻ em. CEO Tesla Elon Musk sau đó đã yêu cầu đưa ra bằng chứng cho tuyên bố.

Trong bức thư thường niên năm nay, người sáng lập Quỹ Gates tin rằng thế giới sẽ tiếp tục trở nên tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận ở thời điểm hiện tại, điều đó khó nhận thấy hơn bất kỳ lúc nào trong một thời gian rất dài.

Điều khiến ông bức xúc nhất là tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi đã tăng lên trong năm vừa rồi. Trong 25 năm qua, con số này đã giảm nhanh hơn bất kỳ giai đoạn nào khác trong lịch sử. Nhưng đến năm 2025, lần đầu tiên trong thế kỷ này, nó lại tăng lên 200.000 ca so với 2024.

“Sự gia tăng này xuất phát từ việc các quốc gia giàu cắt giảm hỗ trợ cho các nước nghèo”, Gates khẳng định. Tháng trước, dựa vào các mô hình phân tích riêng dựa trên dữ liệu của Viện Đo lường và Đánh giá Y tế, báo cáo Goalkeepers của Quỹ Gates cho biết thế giới có thể ghi nhận thêm 12,5 triệu ca tử vong ở trẻ em vào năm 2045 nếu nguồn viện trợ cho y tế bị cắt giảm 20% so với mức năm 2024.

Năm 2025, Gates công bố “cú đặt cược Mặt Trăng” trị giá 200 tỷ USD. Ông sẽ quyên góp gần như toàn bộ tài sản của mình, khoảng 100 tỷ USD, cho quỹ Gates.

Đây là cam kết từ thiện lớn nhất trong lịch sử hiện đại, và đi kèm những điều kiện ràng buộc. Toàn bộ số tiền này, bao gồm quỹ hiện có và phần tăng trưởng dự kiến, phải được giải ngân trong vòng 20 năm tới.

Ý định của Gates đã rất rõ ràng từ nhiều năm trước. Năm 2010, ông và người vợ khi đó là Melinda French Gates, cùng Warren Buffett, đồng sáng lập Berkshire Hathaway, đã khởi xướng Giving Pledge.

Cả 3 cam kết công khai kêu gọi giới siêu giàu dành phần lớn tài sản cho hoạt động từ thiện. Kể từ đó, sáng kiến này đã được nhiều nhân vật nổi tiếng tham gia ký kết, trong đó có Mackenzie Scott và Brian Chesky, CEO của Airbnb.

Trong nỗ lực bù đắp khoảng trống do ngân sách chính phủ bị cắt giảm, Gates đang kêu gọi sự chung tay của các nhà từ thiện giàu có khác. Ông quan niệm hãy đối xử với người khác theo cách mà bạn mong muốn, và cho rằng không chỉ các quốc gia giàu, những người thuộc giới siêu giàu trên phạm vi toàn cầu cũng cần thực hiện.

“Điều đó cần được mở rộng nhanh chóng trong một thế giới đang có số lượng tỷ phú, thậm chí là những người sở hữu tài sản hàng trăm tỷ USD, nhiều kỷ lục”, ông viết.

Một báo cáo về giới tỷ phú của Oxfam, được công bố gần nhất vào tháng 1/2025, cho biết trong năm 2024, số lượng tỷ phú toàn cầu đã tăng lên 2.769 người, so với 2.565 người của năm trước đó. Báo cáo này cũng dự báo rằng ít nhất 5 người sẽ đạt tới mức tài sản nghìn tỷ USD trong vòng thập kỷ tới.

Gates cho biết ông hiểu rằng các khoản cắt giảm sẽ không thể bị đảo ngược chỉ sau một đêm. “Trên thực tế, viện trợ thậm chí chỉ chiếm dưới 1% GDP ngay cả ở những quốc gia hào phóng nhất. Nhưng điều mang tính sống còn là chúng ta phải khôi phục lại ít nhất một phần nguồn tài trợ đó”, vị tỷ phú nói.

Nhật Tường