Bộ Chính trị yêu cầu giảm thanh tra trực tiếp với doanh nghiệp tuân thủ tốt

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết 32 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác thanh tra đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. (Ảnh: Viên Minh)

Nghị quyết nêu rõ quan điểm đổi mới căn bản tư duy và phương thức thanh tra; chú trọng phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo sớm rủi ro, đồng thời xử lý nghiêm vi phạm.

Trong đó, chuyển từ thanh tra dàn trải sang thanh tra có trọng tâm, trọng điểm; từ xử lý vụ việc riêng lẻ hướng tới phát hiện, giải quyết vấn đề có tính hệ thống; từ thanh tra theo phương pháp truyền thống sang thanh tra theo phương pháp hiện đại dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro.

Bộ Chính trị yêu cầu giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa kiểm soát và thúc đẩy phát triển; xử lý nghiêm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và hành vi cố ý làm trái; phân biệt vi phạm với sai sót do bất cập của thể chế, pháp luật và rủi ro trong đổi mới sáng tạo, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, không có động cơ vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực.

Định hướng được Bộ Chính trị đặt ra là chú trọng thu hồi tài sản, xử lý trách nhiệm, kiến nghị khắc phục sơ hở, hoàn thiện thể chế, pháp luật và ngăn ngừa tái diễn vi phạm trong tất cả các khâu của công tác thanh tra.

Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hình thành phương thức thanh tra dựa trên dữ liệu, phân tích, dự báo và quản trị rủi ro; số hoá hồ sơ đủ điều kiện, quản lý toàn bộ chu trình thanh tra và việc thực hiện kết luận trên môi trường số; từng bước hình thành nền tảng thanh tra số, nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và phát hiện vấn đề có tính hệ thống.

Tầm nhìn đến năm 2045 là xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, hiện đại, có năng lực cao trong phân tích, dự báo và quản trị rủi ro với nền tảng thanh tra số hiện đại; phát huy vai trò là một thiết chế kiểm soát quyền lực, công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển và bảo vệ đất nước trong kỷ nguyên mới.

Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới căn bản phương thức thanh tra, nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và quản trị rủi ro.

Theo đó, ngành Thanh tra cần tập trung vào lĩnh vực trọng yếu; vấn đề lớn, mới, khó, liên ngành, liên vùng; lĩnh vực, địa bàn có nguy cơ cao về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân.

Bộ Chính trị lưu ý kết hợp thanh tra trực tiếp với thanh tra dựa trên dữ liệu; lựa chọn phương thức, phạm vi thanh tra tương xứng với mức độ rủi ro.

“Thực hiện nghiêm nguyên tắc thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh theo mức độ rủi ro, bảo đảm tần suất theo quy định; không để trùng lặp, chồng chéo giữa thanh tra, kiểm tra, kiểm toán; ưu tiên khai thác dữ liệu, giảm thanh tra trực tiếp đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt, tăng cường giám sát chủ thể có nguy cơ cao, vi phạm lặp lại; thanh tra đột xuất khi có căn cứ theo pháp luật”, Nghị quyết nêu rõ.

Định hướng cơ quan thanh tra cảnh báo, kiến nghị, không quyết định, làm thay trách nhiệm cơ quan quản lý, Bộ Chính trị quán triệt khi phát hiện dấu hiệu tội phạm chuyển ngay hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền; kịp thời áp dụng hoặc kiến nghị áp dụng biện pháp ngăn chặn theo quy định của pháp luật.

Bộ Chính trị yêu cầu xử lý nghiêm tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên can thiệp trái pháp luật, cản trở, làm sai lệch kết quả thanh tra, tham nhũng, tiêu cực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra; gắn kết quả lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra, thực hiện kết luận thanh tra với trách nhiệm lãnh đạo, quản lý của cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

Không lấy số sai phạm, số tiền kiến nghị làm thước đo thanh tra

Với nhiệm vụ nâng cao chất lượng kết luận thanh tra, tạo chuyển biến căn bản về hiệu lực sau thanh tra, Bộ Chính trị định hướng xem xét trách nhiệm trên cơ sở quy định, thông tin và điều kiện thực tế tại thời điểm ra quyết định; phân biệt vi phạm với rủi ro hợp lý trong đổi mới sáng tạo; không chỉ căn cứ kết quả không đạt mục tiêu để quy kết vi phạm.

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hiện nghiêm túc, kịp thời, đầy đủ kết luận thanh tra; xử lý nghiêm trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện chậm, kéo dài, không đầy đủ, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.

Đánh giá công tác thanh tra chủ yếu bằng chất lượng kết luận, kiến nghị, kết quả thực hiện, tài sản thực tế thu hồi, mức độ khắc phục vi phạm, chấn chỉnh quản lý và hoàn thiện thể chế; không lấy số cuộc thanh tra, số sai phạm phát hiện, số tiền kiến nghị làm tiêu chí chủ yếu.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại, ngang tầm nhiệm vụ.

Mỗi cán bộ thanh tra phải thực sự là người gương mẫu về đạo đức, liêm chính, công tâm, khách quan, thượng tôn pháp luật; có bản lĩnh bảo vệ cái đúng, kiên quyết đấu tranh với cái sai, không né tránh, không thoả hiệp; không ngừng nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, dám chịu trách nhiệm về nhận định, kết luận, kiến nghị và hành vi công vụ của mình.

Đồng thời, cần thực hiện chế độ đãi ngộ theo vị trí việc làm, kết quả, mức độ cống hiến; có chính sách hỗ trợ đối với vị trí có rủi ro cao trong tổng thể chính sách cán bộ chung.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập, xung đột lợi ích, chuyển đổi vị trí công tác theo quy định; bảo vệ cán bộ thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ.

“Phân định rõ trách nhiệm của người ra quyết định thanh tra, trưởng đoàn, thành viên đoàn và người ban hành kết luận. Kiểm soát quyền lực trong toàn bộ hoạt động thanh tra; xử lý nghiêm lạm quyền, vượt quyền, nhũng nhiễu, vụ lợi, bao che, can thiệp trái pháp luật, né tránh, chậm ban hành kết luận, không thực hiện đầy đủ thẩm quyền”, theo Nghị quyết.

Yêu cầu quan trọng khác được Bộ Chính trị đặt ra là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) có kiểm soát trong phân tích dữ liệu, nhận diện bất thường, đánh giá rủi ro, hỗ trợ lựa chọn nội dung, đối tượng thanh tra và theo dõi việc thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra.

Bộ Chính trị nhấn mạnh kết quả phân tích tự động phải được kiểm chứng bằng tài liệu, chứng cứ hợp pháp; không được dùng làm căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm; đối tượng thanh tra có quyền được biết, giải trình và phản bác, phản biện, cung cấp thông tin, tài liệu đối với các căn cứ do hệ thống phân tích dữ liệu đưa ra.