Bộ Công an đề xuất thêm đối tượng được bảo vệ khi tố giác tội phạm

Bộ Công an đề xuất bổ sung đối tượng được bảo vệ khi tố giác tội phạm. Đồ họa: Quang Việt (có sử dụng công cụ AI)

Thực hiện quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Công an đã trình Chính phủ dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) và lấy ý kiến nhân dân đến hết ngày 26.7.2026 vừa qua.

Trong đó, tại Điều 11 của dự thảo Luật, có quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân trong hoạt động điều tra hình sự (ĐTHS).

Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác, báo tin về tội phạm, vụ việc phạm tội, kiến nghị khởi tố; có trách nhiệm thực hiện yêu cầu, quyết định và tạo điều kiện để Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, người có thẩm quyền ĐTHS thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong hoạt động ĐTHS.

Cơ quan nhà nước có trách nhiệm thông báo ngay cho Cơ quan điều tra mọi hành vi phạm tội xảy ra trong cơ quan và trong lĩnh vực quản lý của mình; có quyền kiến nghị và gửi tài liệu có liên quan cho Cơ quan điều tra để xem xét khởi tố đối với người có hành vi phạm tội; thực hiện yêu cầu và tạo điều kiện để Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, người có thẩm quyền ĐTHS thực hiện nhiệm vụ điều tra.

Đáng chú ý tại khoản 3 quy định, cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm tiếp nhận, xem xét, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; thông báo kết quả giải quyết cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đã kiến nghị, tố giác, báo tin về tội phạm và phải áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ người đã tố giác tội phạm, người làm chứng, bị hại và người thân thích của họ.

Đối chiếu với Luật hiện hành chỉ quy định "bảo vệ người đã tố giác tội phạm", dự thảo bổ sung đối tượng được bảo vệ là "người làm chứng, bị hại và người thân thích của họ".

Theo Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường - Đoàn Luật sư Hà Nội, đề xuất trên có cơ sở cả về lý luận pháp lý, yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm cũng như phù hợp với xu hướng lập pháp của nhiều quốc gia trên thế giới.

Hiến pháp năm 2013 khẳng định Nhà nước có trách nhiệm tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người; Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng đã xác lập nguyên tắc bảo vệ người tố giác tội phạm, người làm chứng, bị hại và người tham gia tố tụng khi tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của họ bị đe dọa.

Ở góc độ khoa học ĐTHS, người làm chứng và bị hại là những chủ thể trực tiếp nắm giữ chứng cứ quan trọng, thậm chí trong nhiều vụ án, đặc biệt là các vụ án về tham nhũng, tội phạm có tổ chức, ma túy, mua bán người, xâm hại trẻ em hay tội phạm công nghệ cao, lời khai của họ là nguồn chứng cứ quyết định.

"Nếu họ không được bảo đảm an toàn thì rất dễ phát sinh tâm lý e ngại, từ chối hợp tác, thay đổi lời khai hoặc rút đơn tố giác", Tiến sĩ Đặng Văn Cường cho hay.

Theo ông Cường, để quy định đi vào cuộc sống, cần tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí xác định căn cứ áp dụng biện pháp bảo vệ; quy định rõ trình tự, thủ tục, thời hạn bảo vệ; xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, chính quyền địa phương và các cơ quan có liên quan; đồng thời bảo đảm nguồn lực, kinh phí và cơ chế giám sát việc áp dụng các biện pháp bảo vệ để tránh tình trạng lạm dụng hoặc hình thức.