Bộ Công an phối hợp Ngân hàng Nhà nước thí điểm vận hành hệ thống tra soát, truy vết dòng tiền lừa đảo

Tội phạm mạng gây thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng

Ngày 6/11, Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức diễn ra tại khách sạn Rex và phố đi bộ Nguyễn Huệ (phường Sài Gòn, TP. HCM). Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính, ngân hàng, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ… nhằm tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống tài chính trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì

Với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam”, diễn đàn đặt trọng tâm vào mối liên hệ giữa an ninh mạng, an toàn dữ liệu, bảo vệ tài sản và niềm tin của người dùng đối với các dịch vụ tài chính số. Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và các nền tảng số đang mở ra cơ hội đổi mới dịch vụ nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ tấn công mạng, gian lận tài chính và đánh cắp dữ liệu.

Phát biểu khai mạc, Thiếu tướng Lê Minh Mạnh – nguyên Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm ứng dụng Công nghệ cao (Bộ Công an); Chi hội trưởng Chi hội phía Nam - Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhấn mạnh bối cảnh chuyển đổi số Quốc gia đang tạo ra những bước phát triển nhảy vọt, trong đó lĩnh vực tài chính - ngân hàng đóng vai trò là "mạch máu" của nền kinh tế. Song hành cùng sự phát triển đó, các thách thức về an ninh mạng, an toàn dữ liệu và tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi hơn.

Thiếu tướng Lê Minh Mạnh – nguyên Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm ứng dụng Công nghệ cao (Bộ Công an); Chi hội trưởng Chi hội phía Nam - Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia

Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05 - Bộ Công an), cho biết thêm, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao đang diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn mới. Trong năm 2025, Bộ Công an ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin, trong đó có những hệ thống thông tin trọng yếu quốc gia. Trong đó, lĩnh vực tài chính - ngân hàng tiếp tục là một trong những mục tiêu được các nhóm tội phạm mạng và tin tặc quốc tế tập trung tấn công. “Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Công an ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng, với số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng”, Đại tá Nguyễn Bá Sơn chia sẻ.

Đại tá Nguyễn Bá Sơn cho biết hiện Bộ Công an đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước để thí điểm vận hành hệ thống tra soát, truy vết dòng tiền liên quan đến các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Giải pháp này hướng đến việc nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn, thu hồi tài sản và giảm thiểu thiệt hại cho các nạn nhân.

Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05 - Bộ Công an)

Đề cập đến những thủ đoạn nổi lên hiện nay, lãnh đạo Cục A05 cho biết các nhóm tội phạm đang triệt để lợi dụng trí tuệ nhân tạo để tìm kiếm lỗ hổng bảo mật, thâm nhập hệ thống thông tin và tổ chức các cuộc tấn công mạng. Nếu trước đây, việc nghiên cứu, tìm kiếm điểm yếu trong những hệ thống công nghệ thông tin quy mô lớn có thể mất nhiều thời gian thì hiện nay, với sự hỗ trợ của AI, các đối tượng có thể rút ngắn đáng kể quá trình này.

Bên cạnh hình thức tấn công xâm nhập hệ thống nhằm chiếm đoạt tiền, các đối tượng còn sử dụng mã độc tống tiền (ransomware), mã hóa dữ liệu để đòi tiền chuộc; tung tin sai sự thật gây rối loạn hoạt động tài chính - ngân hàng hoặc thực hiện những hành vi gian lận ngay trong quá trình cung cấp dịch vụ thanh toán. Thực tế trên cho thấy nguy cơ mất an toàn tài chính số không chỉ xuất phát từ các cuộc tấn công mạng có tổ chức mà còn hiện hữu trong những giao dịch thường ngày của người dân. Do đó, không bảo đảm được an ninh mạng thì không thể có chuyển đổi số; không có niềm tin số thì không thể phát triển tài chính số.

Chủ động phòng ngừa, ngăn chặn lừa đảo

Phát biểu tại diễn đàn, ông Trương Minh Huy Vũ - Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho rằng việc bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu và xây dựng niềm tin số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với định hướng phát triển kinh tế số và Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM. “Nếu các nền tảng không được bảo mật tốt, chúng ta không có công nghệ đủ mạnh, không có sự tự tin về năng lực và thứ hạng an ninh mạng của mình thì sẽ không có nhà đầu tư nào yên tâm mang tiền vào, không có doanh nghiệp nào sẵn sàng đưa công nghệ vào và cũng khó có tổ chức nào lựa chọn đặt cơ sở hoạt động tại đây”, ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh.

Ông Trương Minh Huy Vũ - Phó Chủ tịch UBND TP.HCM

Lãnh đạo UBND TP.HCM đặt ra bốn nhóm vấn đề cần tập trung giải quyết, gồm hoàn thiện hành lang pháp lý; phát triển hạ tầng dữ liệu gắn với AI và an ninh mạng; huy động nguồn vốn đầu tư cho công nghệ, bảo mật; đồng thời phát triển nguồn nhân lực và nâng cao nhận thức toàn xã hội. Trong đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cần gắn với những mô hình và sản phẩm cụ thể, nhất là các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực tài chính số, thanh toán xuyên biên giới, tài sản số và ứng dụng blockchain. Bên cạnh đó, việc phát triển các trung tâm dữ liệu và ứng dụng AI phải gắn liền với khả năng bảo vệ hệ thống thông tin, quản trị rủi ro và ứng phó với những sự cố an ninh mạng.

Ở góc độ ngành ngân hàng, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhận định sự phát triển nhanh chóng của AI và công nghệ lượng tử đang tạo ra cơ hội lớn cho hoạt động tài chính, ngân hàng nhưng đồng thời kéo theo những nguy cơ chưa từng có đối với công tác bảo mật. Dẫn số liệu của ngành ngân hàng cho thấy khoảng 89% người trưởng thành tại Việt Nam đã có tài khoản thanh toán ngân hàng. Tại nhiều ngân hàng lớn, hơn 95% giao dịch được thực hiện trên môi trường số. Đặc biệt, trên 70% tổ chức tín dụng đã ứng dụng AI vào các hoạt động như chấm điểm tín dụng, định danh điện tử, phát hiện gian lận và phòng, chống rửa tiền.

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam

TS. Đào Minh Tú cho rằng đây là lợi thế trong phát trển kinh tế số nhưng đồng thời cũng là điểm yếu dễ bị các đối tượng tội phạm khai thác. Theo đó, tội phạm đang lợi dụng AI để tạo hình ảnh, giọng nói giả mạo (deepfake), xây dựng những kịch bản lừa đảo tinh vi nhằm thao túng tâm lý, khiến nạn nhân tự thực hiện các giao dịch chuyển tiền.

Để chủ động phòng ngừa, đại diện Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề xuất các tổ chức tín dụng chuyển mạnh từ phương thức xử lý sự cố sang phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn rủi ro theo thời gian thực. Một trong những giải pháp đáng chú ý là xây dựng hệ thống phòng vệ ba lớp, gồm cảnh báo trực tiếp trên ứng dụng khi phát hiện giao dịch có dấu hiệu bất thường; tự động tạm dừng các giao dịch có nguy cơ cao; đồng thời hỗ trợ khách hàng khóa tài khoản tức thời và phối hợp với lực lượng chức năng để truy vết dòng tiền.

Đối với các hệ thống AI tự động, ngành ngân hàng cần xác định rõ phạm vi được phép xử lý, đặc biệt đối với các giao dịch giá trị lớn hoặc nhạy cảm phải có sự giám sát, phê duyệt của con người. Các hệ thống cũng cần được trang bị cơ chế dừng khẩn cấp khi phát hiện nguy cơ mất an toàn. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu, phát triển các giải pháp mật mã hậu lượng tử, từng bước làm chủ công nghệ bảo mật và nâng cao năng lực tự chủ về hạ tầng dữ liệu cũng được xác định là những nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới.

Không gian triển lãm an ninh tài chính số năm 2026

Về phía Bộ Công an, Đại tá Nguyễn Bá Sơn đề nghị các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, chuyển từ việc bảo vệ hệ thống sau khi triển khai sang bảo đảm an ninh ngay từ khâu thiết kế. Đồng thời, tiếp tục tăng cường cơ chế chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm và phối hợp xử lý giữa lực lượng thực thi pháp luật với các ngân hàng, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp công nghệ. Đồng thời, nâng cao kỹ năng số, nhận thức về an ninh mạng và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, để mỗi người dân trở thành một chủ thể tích cực trong phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng.