Gần 2 triệu tài khoản vẫn dùng mật khẩu dễ đoán như '123456'

Thông tin trên được TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nêu tại Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 tổ chức ngày 6/11.

Thực tế này cho thấy, dù hệ thống ngân hàng được đầu tư công nghệ hiện đại, những thói quen bảo mật thiếu an toàn và sự chủ quan của người dùng vẫn có thể tạo cơ hội cho tội phạm.

Các diễn giả tham gia thảo luận tại Diễn đàn.

Theo thông tin được ông Tú dẫn ra, mức độ chủ quan của người dùng còn thể hiện ở nhận thức về các hình thức lừa đảo mới. Chỉ 36% người được khảo sát bày tỏ lo ngại trước nguy cơ Deepfake, mức thấp nhất trong số các rủi ro được đề cập.

Trong khi đó, tội phạm mạng đang chuyển dịch theo hướng có tổ chức, chuyên nghiệp và xuyên quốc gia. Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho biết năm 2025, đơn vị ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng vào các hệ thống thông tin, đặc biệt là hạ tầng thông tin trọng yếu quốc gia. Trong đó, tài chính – ngân hàng tiếp tục là lĩnh vực được tội phạm và các nhóm tin tặc quốc tế ưu tiên nhắm tới.

AI đang khiến nguy cơ này gia tăng khi giúp rút ngắn đáng kể thời gian rà quét lỗ hổng, từ hàng tháng xuống nhanh hơn nhiều. Trong nửa đầu năm 2026, A05 ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Một số cuộc tấn công gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng.

Đáng chú ý, không phải mọi vụ việc đều bắt nguồn từ những cuộc tấn công công nghệ phức tạp. Đại tá Nguyễn Bá Sơn dẫn trường hợp đối tượng trà trộn vào đội ngũ nhân viên nhà hàng sang trọng, lợi dụng lúc khách giao thẻ ngân hàng cho nhân viên thanh toán để bí mật bóc tách chip trên thẻ. Sau đó, chip được gắn sang phôi thẻ khác và sử dụng để mua nhiều điện thoại iPhone đời mới, chiếm đoạt hơn 200 triệu đồng.

Vụ việc cho thấy nguy cơ mất an toàn tài chính có thể xuất hiện ngay trong những giao dịch thường ngày, nếu người dùng thiếu cảnh giác và các khâu kiểm soát không được bảo đảm.

Cùng với nguy cơ tấn công, quy mô giao dịch số ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn hệ thống. Theo ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước, trong 8 tháng đầu năm 2026, hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận hơn 21 tỷ giao dịch, với tổng giá trị vượt 260 triệu tỷ đồng. Tại nhiều tổ chức tín dụng, tỷ trọng giao dịch qua kênh số đã vượt 95%.

Để hạn chế rủi ro, ngành ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp cảnh báo và ngăn chặn giao dịch đáng ngờ. Một trong những giải pháp đang phát huy hiệu quả là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Từ năm 2025 đến tháng 10/2026, hệ thống SIMO đã gửi cảnh báo tới 5,8 triệu lượt khách hàng; trong đó, 1,9 triệu lượt khách hàng đã dừng hoặc hủy giao dịch nghi vấn, góp phần bảo vệ gần 7.200 tỷ đồng.

Ông Hoàng Minh Tiến cho biết kinh phí đầu tư cho an toàn, an ninh mạng tại các ngân hàng thương mại hiện chiếm khoảng 17,2% tổng kinh phí đầu tư cho chuyển đổi số. Tuy nhiên, đầu tư công nghệ cần đi cùng đánh giá rủi ro, kiểm thử an toàn, diễn tập ứng phó sự cố và kiểm soát rủi ro từ các đối tác công nghệ bên thứ ba.

Đồng thời phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dùng. Bởi một hệ thống ngân hàng có nhiều lớp phòng vệ vẫn có thể đối mặt với rủi ro nếu tài khoản khách hàng được bảo vệ bằng những mật khẩu quá dễ đoán.

Đồng tình, ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc HDBank, cho rằng bảo đảm an ninh tài chính số không thể chỉ dựa vào hệ thống công nghệ của ngân hàng. Theo ông Thái, dù hệ thống công nghệ, dữ liệu và dịch vụ số được đầu tư hiện đại đến đâu, người dân vẫn có thể từ chối sử dụng nếu thiếu kiến thức và không tin tưởng vào mức độ an toàn.

Do đó, niềm tin số cần được xây dựng như một hạ tầng chung, với sự tham gia của ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông, ví điện tử, nền tảng số và cơ quan quản lý.

Khi thanh toán số ngày càng phổ biến, bảo đảm an toàn tài chính không thể chỉ trông chờ vào ngân hàng hay lực lượng chuyên trách. Một hệ sinh thái phối hợp chặt chẽ, cùng với ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng, mới có thể tạo nên lá chắn đủ sức ứng phó với những thủ đoạn tội phạm ngày càng tinh vi.