Bộ Công Thương chủ động phương án bảo đảm cung ứng điện cho năm 2027

Chủ động kịch bản, giữ ổn định hệ thống

Nhu cầu điện tăng cao, nắng nóng gay gắt và biến động giá nhiên liệu thế giới đã đặt công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2026 trước nhiều sức ép. Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương tập trung điều hành theo hướng chủ động dự báo, chuẩn bị phương án dự phòng và phối hợp các khâu từ cung ứng nhiên liệu, phát điện đến truyền tải, phân phối và sử dụng điện.

Trong cao điểm những ngày nắng nóng tháng 5 và 6, các cán bộ trực tại TBA 500kV Tây Hà Nội liên tục kiểm tra, soi phát nhiệt thiết bị trong trạm để kịp thời xử lý các khiếm khuyết có thể xảy ra.

Tại Hội nghị sơ kết nhiệm vụ tháng 9, quý III và triển khai nhiệm vụ tháng 10, phương hướng, nhiệm vụ quý IV/2026 của Bộ Công Thương, tổ chức ngày 30/9, ông Nguyễn Đức Cường, Cục trưởng Cục Điện lực, cho biết sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống trong 9 tháng đạt khoảng 266,2 tỷ kWh, tăng khoảng 9,5% so với cùng kỳ. Hệ thống điện cơ bản đáp ứng nhu cầu phục vụ sản xuất và đời sống.

Kết quả này đạt được trong điều kiện nhu cầu điện tăng cao, đặc biệt trong đợt nắng nóng cuối tháng 6/2026. Công suất phụ tải cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt 58.456 MW lúc 13 giờ 50 phút ngày 24/6; đặc biệt ngày 25/6, sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,222 tỷ kWh, xác lập kỷ lục mới của năm 2026, tăng 19% so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn 9,9% so với mức kỷ lục của năm 2025.

Sự chủ động được thể hiện ngay từ khâu lập kế hoạch. Tại Hội thảo “Chuyển dịch năng lượng: Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”, diễn ra chiều 9/6/2026, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, cho biết Bộ Công Thương đã xây dựng kế hoạch vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026 từ cuối năm 2025, với ba kịch bản: cơ sở dự báo phụ tải tăng khoảng 8,5%; điều hành giả định tăng khoảng 11,7%; dự phòng tính đến mức tăng có thể lên tới 14% so với năm 2025. Bộ đồng thời theo dõi sát diễn biến phụ tải, đặc biệt trong các đợt nắng nóng, để chủ động điều hành cung ứng điện.

Trên cơ sở đó, tại hội nghị rà soát cung ứng điện ngày 28/7, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giao Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) phối hợp với các đơn vị cập nhật kịch bản vận hành, xây dựng danh mục rủi ro về phụ tải, thủy văn, nguồn cung nhiên liệu và thiên tai. Từng nhóm rủi ro phải được phân công rõ trách nhiệm theo dõi, xử lý, bảo đảm phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị vận hành hệ thống và các doanh nghiệp năng lượng.

Trong khâu phát điện, Bộ đã chỉ đạo bảo đảm nhiên liệu phải đi đôi với duy trì độ sẵn sàng vận hành của các tổ máy. Công suất lắp đặt chỉ có thể được huy động hiệu quả khi nguồn than, khí, dầu được cung ứng đầy đủ và thiết bị vận hành ổn định. Vì vậy, Bộ yêu cầu các tập đoàn, doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nhiên liệu, vật tư dự phòng, nâng cao chất lượng bảo dưỡng và khả năng xử lý sự cố.

Cùng với đầu tư nguồn và lưới điện, Bộ Công Thương thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ thông qua ban hành văn bản chỉ đạo và tổ chức hội nghị hướng dẫn triển khai. Tại Công văn số 7404/BCT-ĐL ngày 16/9/2026, Bộ đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương lập kế hoạch, bố trí vốn hoặc thu hút đầu tư để lắp đặt hệ thống tại cơ quan, công sở, trường học, bệnh viện; phấn đấu hoàn thành các nhiệm vụ theo Chỉ thị số 10/CT-TTg trước ngày 31/3/2027. Đồng thời, Bộ đề nghị các địa phương xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình, thúc đẩy điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ điện.

Hội nghị phổ biến, đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn toàn quốc diễn ra ngày 29/9.

Tiếp đó, ngày 29/9, Bộ tổ chức hội nghị toàn quốc về phát triển điện mặt trời mái nhà, do Thứ trưởng Trương Thanh Hoài chủ trì. Trước dự báo phụ tải tăng cao, đặc biệt tại miền Bắc, hội nghị tập trung phổ biến cơ chế, chính sách mới; trao đổi, giải đáp kiến nghị về quy trình, thủ tục và hạ tầng kỹ thuật; tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương và các đơn vị điện lực trong hỗ trợ lắp đặt, đấu nối. Việc kết hợp giao nhiệm vụ bằng văn bản với hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc trực tiếp tạo cơ sở đẩy nhanh phát triển nguồn điện tại chỗ, góp phần chuẩn bị cung ứng điện cho năm 2027.

Đối với thủy điện, việc điều tiết hồ chứa phải hài hòa các yêu cầu phát điện, cấp nước, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Tại hội nghị sơ kết cuối tháng 9, Cục Điện lực tiếp tục yêu cầu theo dõi sát diễn biến thủy văn, cập nhật phương án vận hành và tích nước phù hợp để chuẩn bị cho mùa khô năm 2027. Như vậy, công tác điều hành vừa đáp ứng nhu cầu điện trước mắt, vừa chủ động chuẩn bị các điều kiện cung ứng cho năm tiếp theo.

Tăng năng lực cung ứng, sử dụng điện hiệu quả

Song song với vận hành, đầu tư nguồn và lưới điện được thúc đẩy nhằm tăng năng lực cung ứng. Trong đó, tại miền Bắc, trong 6 tháng đầu năm, EVNNPC đã đóng điện 30 dự án lưới điện 110kV theo kế hoạch năm, hoàn thành 569 dự án lưới điện trung, hạ áp theo tiến độ. Đây là những công trình trực tiếp tăng năng lực cấp điện tại các địa bàn phụ tải phát triển nhanh.

Tại miền Trung, trong 5 ngày cuối tháng 8, EVNCPC đưa vào vận hành sáu công trình 110kV, với quy mô cải tạo 30,9 km đường dây và nâng công suất 120 MVA. Một số công trình được rút ngắn tiến độ từ ba đến bốn tháng. Những kết quả này cho thấy việc tăng cường hạ tầng cần được thực hiện từ lưới liên vùng đến các trạm, đường dây phục vụ phụ tải địa phương.

Tại phía Nam, đầu tư hạ tầng điện được triển khai gắn với nhu cầu của các khu công nghiệp và công trình kinh tế trọng điểm. Theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), trong 8 tháng năm 2026, Tổng công ty đã khởi công 45 công trình và đóng điện 64 công trình lưới điện 110–220kV. Trạm biến áp 110kV Sân bay Long Thành đã hoàn thành đóng điện; đồng thời, ngành điện phối hợp với địa phương và các chủ đầu tư chuẩn bị đường dây, trạm biến áp cho những phụ tải công nghiệp, logistics, dịch vụ sẽ hình thành quanh sân bay.

Trạm biến áp 220kV Phú Quốc được khánh thành đưa vào vận hành từ tháng 8/2026 kịp thời phục vụ nhu cầu phụ tải cho đảo Ngọc và sẵn sàng cho công tác cấp điện phục vụ APEC 2027.

Ở cấp truyền tải, ngày 14/9, EVNNPT và EVNHCMC tổ chức hội nghị thống nhất tiến độ các công trình cần đưa vào vận hành trong năm 2026–2027, bảo đảm đồng bộ giữa lưới truyền tải và phân phối. Các trạm biến áp 220kV Bình Mỹ, Tân Định 2, Lai Uyên và hệ thống đấu nối được dự kiến hoàn thành trong quý IV/2026; trạm 220kV Vĩnh Lộc (Bà Quẹo) dự kiến hoàn thành tháng 12/2026. Đây là những công trình đang triển khai nhằm tăng năng lực cấp điện và giảm áp lực lên các phần tử mang tải cao.

Về phát triển nguồn, báo cáo EVN công bố ghi nhận tổ máy 2 Nhiệt điện Quảng Trạch I hòa đồng bộ ngày 28/9; các dự án Thủy điện Trị An mở rộng và Thủy điện tích năng Bác Ái tiếp tục thi công, đây là các bước tiến trong chuẩn bị năng lực cung ứng những năm tới.

Cùng với đầu tư hạ tầng, quản lý nhu cầu điện mang lại hiệu quả ngay trong mùa nắng nóng. Trước đó trả lời phỏng vấn của Báo Công Thương, bà Đỗ Nguyệt Ánh, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPC, cho biết ba đợt dịch chuyển phụ tải cuối tháng 5/2026 đã đưa hơn 1.000 MW phụ tải công nghiệp ra khỏi giờ cao điểm.

Dự án trạm biến áp 500kV Bắc Ninh đảm bảo thi công theo tiến độ kịp thời tăng cường năng lực truyền tải, cung cấp điện cho phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn 2027-2030.

Giải pháp giúp doanh nghiệp sắp xếp thời gian sử dụng điện phù hợp, duy trì sản xuất và giảm áp lực công suất tại thời điểm hệ thống căng thẳng. Điều đó cho thấy, tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh điện, trở thành công việc thường xuyên của cả ngành điện và khách hàng.

Chuẩn bị từ sớm cho năm 2027 và những năm tiếp theo

Kết quả 9 tháng tạo nền tảng cho công tác bảo đảm điện, nhưng sức ép trong dài hạn còn rất lớn. Tăng trưởng công nghiệp, các nhu cầu phụ tải mới và những hoạt động dựa trên dữ liệu, công nghệ đặt ra yêu cầu ngày càng cao về sản lượng, công suất và độ tin cậy cung cấp điện.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, điện sản xuất và nhập khẩu dự kiến đạt khoảng 560,4–624,6 tỷ kWh; công suất cực đại toàn hệ thống khoảng 89.655–99.934 MW. Quy mô này đòi hỏi nguồn điện và hạ tầng phải được chuẩn bị trước nhiều năm.

Theo Thông báo số 458/TB-VPCP ngày 30/8/2026 của Văn phòng Chính phủ, các nguồn điện quy mô lớn trong giai đoạn 2026–2030 có tổng công suất khoảng 44.900 MW đang có nguy cơ chậm tiến độ so với quy hoạch. Nguy cơ này đặt ra yêu cầu sớm tháo gỡ vướng mắc và chuẩn bị phương án bổ sung, thay thế nguồn điện để bảo đảm cung ứng trong những năm tới.

Các vướng mắc được phản ánh trong tháng 9 cho thấy nhiều dự án còn chồng lấn quy hoạch, kéo dài thỏa thuận hướng tuyến, thủ tục đất đai và giải phóng mặt bằng. Một số công trình đấu nối chưa đồng bộ với tiến độ nhà máy hoặc phụ tải. Tháo gỡ những điểm nghẽn này đòi hỏi phối hợp giữa chủ đầu tư, bộ, ngành và địa phương, gắn từng công việc với thời hạn cụ thể.

Dự án TBA 500kV Bắc Ninh và đường dây đấu nối thực hiện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Với năm 2027, cần ưu tiên các nguồn và công trình lưới có khả năng hoàn thành sớm, đồng thời tính toán khả năng huy động thực tế. Cân đối điện phải xem xét riêng từng vùng, từng thời điểm, nhất là miền Bắc trong mùa nắng nóng; tổng công suất cả nước chưa đủ phản ánh mức độ an toàn cung ứng tại mỗi địa bàn.

Rủi ro thủy văn và nhiên liệu cũng cần được đặt vào phương án dự phòng. Tích nước hồ chứa cuối năm, chuẩn bị hợp đồng cung cấp nhiên liệu và nâng cao độ sẵn sàng của tổ máy phải đi cùng nhau. Các kịch bản cần tính cả trường hợp nắng nóng kéo dài, nước về hồ thấp hoặc nguồn điện mới chậm vận hành.

Về lâu dài, hoàn thiện cơ chế đầu tư, hợp đồng mua bán điện và huy động vốn cần gắn với tổ chức thực hiện quy hoạch. Đồng thời, tiết kiệm điện, nguồn tại chỗ, lưu trữ và lưới điện thông minh cần được triển khai phù hợp điều kiện từng khu vực.