Bộ Công Thương đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu

Nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực duy trì đà tăng trưởng

Dù Việt Nam ghi nhận nhập siêu khoảng 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực vẫn duy trì tăng trưởng tích cực cả về sản lượng và kim ngạch.

Nhiều doanh nghiệp FDI tăng mạnh nhập khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026.

Theo Bộ Công Thương, xuất khẩu thủy sản đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước; rau quả đạt 2,77 tỷ USD, tăng 20,4%; hạt tiêu đạt gần 790 triệu USD, tăng 22% về lượng và 14,4% về giá trị. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục đóng vai trò động lực với máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 56,19 tỷ USD, tăng 46,2%; điện thoại và linh kiện đạt 26,37 tỷ USD, tăng 17,7%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 7,02 tỷ USD, tăng 2,9%.

Tuy nhiên, một số mặt hàng nông sản xuất khẩu vẫn chịu áp lực giảm giá. Gạo xuất khẩu đạt 4,28 triệu tấn, tăng 1,9% về lượng nhưng kim ngạch giảm 7,4%; cà phê tăng 7,8% về lượng song giá trị xuất khẩu giảm 1,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong khi đó, nhập khẩu tăng mạnh ở nhiều nhóm hàng phục vụ sản xuất khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu. Riêng nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện được xác định là yếu tố tác động lớn nhất, làm cán cân thương mại đảo chiều khoảng 14,3 tỷ USD.

Theo Bộ Công Thương, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhiều dự án đầu tư mới trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo tăng cường nhập khẩu máy móc, thiết bị và linh kiện. Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp FDI mở rộng sản xuất, đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu đầu vào để phục vụ các kế hoạch đầu tư và xuất khẩu trong thời gian tới.

Theo dõi sát nhập khẩu, thúc đẩy xuất khẩu để cân bằng thương mại

Đánh giá về mức nhập siêu hiện nay, Cục Xuất nhập khẩu cho rằng phần lớn các mặt hàng nhập khẩu tăng mạnh đều phục vụ sản xuất nên cần được theo dõi trong mối tương quan với chu kỳ sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp.

Đối với các nhóm hàng như hóa chất, chất dẻo, kim loại và sắt thép, cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát thị trường, đồng thời nghiên cứu áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại phù hợp khi xuất hiện dấu hiệu bán phá giá hoặc gây thiệt hại cho ngành sản xuất trong nước.

Với nhóm máy móc, thiết bị và phụ tùng, giải pháp trọng tâm là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Song song với đó, Bộ Công Thương đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định rõ các mặt hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu chủ lực và thị trường trọng điểm để đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng nông sản xuất khẩu, xây dựng cơ chế cảnh báo sớm và giám sát dư lượng đối với các mặt hàng có nguy cơ cao như sầu riêng và trái cây chủ lực nhằm hạn chế rủi ro bị cảnh báo hoặc trả hàng từ các thị trường nhập khẩu.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, việc nhập khẩu tăng mạnh hiện nay chủ yếu phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất và đầu tư. Nếu các dự án mới đi vào vận hành đúng tiến độ và xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, cán cân thương mại có thể dần được cải thiện trong những tháng cuối năm.