Bộ Công Thương khuyến nghị khẩn với doanh nghiệp xuất khẩu cán thép phẳng polyme sang EAEU

Nhập khẩu tăng mạnh, ngành sản xuất EAEU chịu áp lực 

Vụ việc được tiến hành trên cơ sở đơn kiện của 3 doanh nghiệp luyện kim gồm Công ty Cổ phần luyện kim Magnitogorsk (PJSC Magnitogorsk Iron and Steel Works), Công ty TNHH luyện kim MMK-Lysvensky và Công ty Cổ phần Severstal.

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, sản phẩm thuộc diện điều tra là thép cán phẳng có nền kim loại dày trên 0,2 mm nhưng không quá 2 mm, chiều rộng trên 50 mm và có phủ polyme. Các sản phẩm này thuộc các mã HS 7210 70 800 0, 7210 90 800 0, 7212 40 800 0 và 7225 99 000 0 theo phân loại hàng hóa EAEU.

Một số sản phẩm được loại khỏi phạm vi điều tra gồm thép cán nguội hoặc cán nóng mạ thiếc, tôn thiếc, thép phủ dạng sóng hoặc dạng gân, ngói kim loại, tấm thép định hình và thép tráng men hoặc sơn mài.

Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) khởi xướng điều tra tự vệ đối với thép cán phẳng phủ polyme nhập khẩu trong bối cảnh lượng hàng vào khu vực này tăng mạnh (Ảnh minh họa).

Trong đơn kiện, các doanh nghiệp sản xuất của EAEU cho rằng lượng thép cán phẳng phủ polyme nhập khẩu vào thị trường này đã tăng đáng kể. Cụ thể, nhập khẩu năm 2024 tăng 88% so với năm 2023. Dù giảm 15% trong năm 2025, tổng lượng nhập khẩu vẫn cao hơn 60% so với năm 2023. Trong quý I/2026, nhập khẩu tiếp tục tăng 18%.

Tỷ trọng hàng nhập khẩu so với sản lượng của ngành sản xuất EAEU tăng 86% trong giai đoạn 2023-2025 và tăng tiếp 30% trong quý I/2026. Trong khi đó, tỷ trọng hàng nhập khẩu trong tổng mức tiêu dùng tăng lần lượt 68% và 31%.

Các số liệu trong đơn kiện cũng cho thấy diễn biến trái chiều giữa nhập khẩu và thị trường nội khối. Trong giai đoạn 2023-2025, tiêu dùng tại EAEU giảm 5% và tiếp tục giảm 10% trong quý I/2026.

Theo nguyên đơn, cùng thời gian này, ngành sản xuất thép cán phẳng phủ polyme của EAEU ghi nhận sự suy giảm ở nhiều chỉ số. Trong hai giai đoạn 2023-2025 và quý I/2026, sản lượng giảm lần lượt 18% và 20%, công suất sử dụng giảm 12% và 23%, doanh số bán hàng giảm 18% và 29%, trong khi thị phần giảm 13% và 21%.

Lợi nhuận từ hoạt động bán hàng cũng được cho là giảm 49% trong giai đoạn 2023-2025 và giảm thêm 53% trong quý I/2026. Tỉ suất lợi nhuận sản xuất giảm lần lượt 47% và 26%, còn tỷ suất lợi nhuận bán hàng giảm 43% và 24%.

EEC điều tra tự vệ, doanh nghiệp xuất khẩu thép Việt Nam cần lưu ý

Đơn kiện cho rằng giá nhập khẩu bình quân thấp hơn giá bình quân của sản phẩm do ngành sản xuất EAEU sản xuất và bán tại thị trường nội khối, qua đó tạo áp lực lên hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trong khu vực.

Ngoài ra, nguyên đơn cho rằng một số nước xuất khẩu lớn có năng lực sản xuất dư thừa và tiềm năng xuất khẩu đáng kể. Sản phẩm tương tự cũng đang chịu các biện pháp phòng vệ thương mại tại một số thị trường, trong đó có chống bán phá giá tại Brazil và Ukraine, biện pháp tự vệ tại Ai Cập, hạn ngạch thuế quan tại Liên minh châu Âu và các mức thuế bổ sung của Mỹ theo Mục 232 (Đạo luật Thương mại mở rộng 1962) và Mục 301 (Đạo luật Thương mại 1974).

Trên cơ sở các thông tin, số liệu trong đơn kiện, cơ quan điều tra cho rằng có căn cứ để khởi xướng điều tra tự vệ theo khoản 206 của Nghị định thư về áp dụng các biện pháp tự vệ, chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với hàng hóa từ các nước thứ ba.

Theo quy định, trong vòng 60 ngày kể từ ngày khởi xướng, EEC tiếp nhận ý kiến và thông tin bằng văn bản từ các bên liên quan. Hồ sơ phải được lập bằng tiếng Nga, bao gồm bản mật và bản không mật.

Các doanh nghiệp muốn tham gia vụ việc cần đăng ký tư cách bên tham gia điều tra trong thời hạn 25 ngày kể từ ngày khởi xướng. Việc đăng ký là điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận bản công khai của đơn kiện, các tài liệu không mật, tham gia phiên điều trần và các thủ tục liên quan.

Bên cạnh đó, các bên tham gia có quyền yêu cầu tổ chức phiên điều trần công khai trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày khởi xướng điều tra.

Trước vụ việc trên, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, xuất khẩu thép cán phẳng phủ polyme sang thị trường EAEU chủ động rà soát hoạt động xuất khẩu và xem xét đăng ký tham gia vụ điều tra trong thời hạn quy định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.